Ưu thế và thách thức của giáo dục Trung Quốc

Sinh viên nước ngoài tham gia sự kiện Tết Nguyên đán tại Bảo tàng Feng Jicai thuộc Đại học Thiên Tân, Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa Xã

Bộ trưởng Bộ Giáo dục Trung Quốc Hoài Tiến Bằng (Huai Jinpeng) ngày 23/7 cho biết "Du học Trung Quốc" đã nổi lên như một thương hiệu được công nhận toàn cầu, với việc giảng dạy tiếng Trung hiện đã được đưa vào hệ thống giáo dục quốc gia của 92 nước.

Theo China Daily, ông Hoài Tiến Bằng nhấn mạnh số lượng sinh viên quốc tế tại Trung Quốc đang tăng nhanh, với sự cải thiện đáng kể về cơ cấu và chất lượng tuyển sinh. Đặc biệt, số lượng sinh viên đến từ các nước và khu vực phát triển đã tăng đáng kể. Trung Quốc cũng sẽ thúc đẩy hợp tác với các trường đại học hàng đầu nước ngoài trong lĩnh vực khoa học và kỹ thuật để cung cấp nhiều cơ hội giáo dục đa dạng, chất lượng cao hơn, đồng thời tăng cường giám sát để bảo đảm tiêu chuẩn. Theo ông, Trung Quốc sẵn sàng vươn lên vị trí trung tâm của nền giáo dục toàn cầu bằng cách quảng bá các khái niệm, giải pháp và tiêu chuẩn của mình, chuyển mình từ một quốc gia tham gia thành một quốc gia dẫn đầu.

Cùng với đó, Trung Quốc sẽ cải thiện hệ thống dịch vụ toàn diện cho sinh viên Trung Quốc du học và khuyến khích những người từ nước ngoài trở về khởi nghiệp và theo đuổi sự nghiệp trong nước.

Ngoài giáo dục chính quy, giao lưu nhân dân cũng đang phát triển mạnh mẽ. Hơn 50.000 thanh niên Mỹ đã đến Trung Quốc theo các chương trình trao đổi song phương, đạt được mục tiêu "50.000 người trong 5 năm" sớm hơn 2 năm rưỡi so với kế hoạch. Tương tự, các mục tiêu về giao lưu thanh niên Pháp - Trung và một sáng kiến rộng hơn trên toàn châu Âu cũng sắp hoàn thành trước thời hạn.

Ông Hoài Tiến Bằng cho biết giáo dục số, đào tạo nghề, các chương trình kỹ thuật và phát triển giáo viên đã trở thành thế mạnh của Trung Quốc trên toàn cầu, với Nền tảng Giáo dục thông minh quốc gia phục vụ người dùng tại hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ. Sách giáo khoa toán học của Trung Quốc đã được áp dụng trong giáo dục cơ bản ở Vương quốc Anh, chương trình "Trí tuệ nhân tạo cho K12" của Trung Quốc đã được giới thiệu ở các quốc gia như Thái Lan và Uzbekistan.

Quan chức trên nhấn mạnh vị thế của Trung Quốc là hệ thống giáo dục lớn nhất thế giới - với 440.000 trường học, 280 triệu học sinh và 18,7 triệu giáo viên - và cho biết các chỉ số quan trọng nằm trong số những chỉ số tốt nhất thế giới.

Tỷ lệ nhập học mầm non đạt 92,9%, cao hơn mức trung bình của OECD; tỷ lệ duy trì học sinh trong giáo dục bắt buộc đạt 96,1%; và tỷ lệ nhập học đại học đã tăng gấp đôi kể từ năm 2012 lên 61,3%.

Học sinh Trung Quốc xuất sắc trong các kỳ đánh giá quốc tế như PISA trong khi các trường đại học trong nước đang leo lên thứ hạng cao trên bảng xếp hạng toàn cầu, với 66 ngành học nằm trong top 0,01% thế giới về các chỉ số khoa học thiết yếu. Trung Quốc cũng đã vượt Mỹ về số lượng bài báo có tầm ảnh hưởng cao được theo dõi bởi Nature Index trên năm lĩnh vực khoa học cốt lõi trong ba năm liên tiếp.

Ông Hoài Tiến Bằng khẳng định chỉ trong vài thập kỷ, Trung Quốc đã đạt được những gì mà các quốc gia phương Tây phải mất một thế kỷ hoặc hơn mới làm được. Quá trình hiện đại hóa giáo dục của Trung Quốc đã vươn lên hàng ngũ trung bình cao trên thế giới.

Tuy nhiên, ông lưu ý rằng tỷ lệ sinh giảm - từ 16,41 triệu người năm 2002 xuống còn 7,92 triệu người năm 2025 - đang định hình lại bối cảnh giáo dục nước này. Trong khi tỷ lệ nhập học mẫu giáo và tiểu học đã đạt đỉnh, tỷ lệ nhập học trung học cơ sở sẽ đạt đỉnh trong năm nay, tiếp theo là trung học phổ thông vào năm 2029 và giáo dục đại học vào năm 2032. Sự chênh lệch giữa các vùng cũng đang gia tăng, với các trung tâm đô thị đối mặt với tình trạng quá tải trong khi các trường học nông thôn đang trải qua quá trình hợp nhất.

Theo ông, để biến “lợi thế dân số” thành “lợi thế nhân tài” phải nâng cao chất lượng giáo dục và khả năng tiếp cận giáo dục cho tất cả mọi người, đồng thời lập kế hoạch hướng tới tương lai, trong đó đẩy nhanh việc tích hợp trí tuệ nhân tạo vào tất cả các khía cạnh của giáo dục, bao gồm giảng dạy, học tập suốt đời, quản trị và phát triển giáo viên.

Hải Yến (PV TTXVN tại Bắc Kinh)