Uống bột sắn dây hằng ngày có tốt không?

1. Bột sắn dây có tác dụng gì?

Theo ThS.BS. Nguyễn Quang Dương, Khoa Ngoại, Bệnh viện Tuệ Tĩnh, trong y học cổ truyền, cát căn là rễ củ của cây sắn dây, có vị ngọt, tính lương (mát, giúp làm dịu nhiệt trong cơ thể). 

Dược liệu này thường được sử dụng với các công năng như giải cơ (thư giãn phần cơ biểu đang bị co cứng trong một số chứng bệnh do ngoại tà), thoái nhiệt (làm lui tình trạng phát nhiệt trong những chứng bệnh phù hợp), sinh tân, chỉ khát (phục hồi tân dịch và giảm cảm giác khát), thăng dương chỉ tả (nâng đỡ dương khí ở trung tiêu và giúp làm giảm tiêu chảy).

Bột sắn dây là tinh bột được tách lọc bằng con đường thủ công từ việc xay nhỏ củ sắn dây rồi lọc lấy tinh bột màu trắng. Về tác dụng của bột sắn dây và vị thuốc cát căn cũng gần tương tự nhau. Tuy nhiên, cần phân biệt cát căn dùng làm thuốc với bột sắn dây được sử dụng như một loại thực phẩm. Khi dùng bột sắn dây tại nhà, lượng sử dụng và mục đích không giống với việc sử dụng vị thuốc trong các bài thuốc y học cổ truyền.

Theo lý luận y học cổ truyền, tác dụng sinh tân, chỉ khát của cát căn liên quan đến việc hỗ trợ tình trạng khát nước, miệng khô trong một số chứng phù hợp. Vì vậy, dân gian thường sử dụng bột sắn dây như một thức uống giải khát, nhưng không nên hiểu rằng uống bột sắn dây sẽ "thanh nhiệt, giải độc" hoặc phòng ngừa được nhiều bệnh. Công dụng của thực phẩm cần được nhìn nhận phù hợp với tình trạng sức khỏe và chế độ ăn uống tổng thể.

Không nên dùng quá 30 g bột sắn dây mỗi ngày. Ảnh: AI.

2. Có nên uống bột sắn dây mỗi ngày?

Với người khỏe mạnh, dùng bột sắn dây với lượng vừa phải, nhưng không nên coi đây là thực phẩm bắt buộc phải dùng hằng ngày. Một chế độ ăn đa dạng, đủ rau xanh, trái cây, ngũ cốc, protein và uống đủ nước vẫn quan trọng hơn việc duy trì một loại thực phẩm riêng biệt. Đặc biệt, nếu pha bột sắn dây với nhiều đường, việc uống thường xuyên có thể làm tăng lượng đường đưa vào cơ thể.

Ngoài ra, không nên sử dụng bột sắn dây để thay thế nước lọc hoặc thay thế bữa ăn mà chỉ nên xem nó là một loại thực phẩm, đồ uống bổ sung trong chế độ ăn; có thể dùng khoảng 10 - 20 g bột khô/lần, không quá 30 g/ngày.

Bột sắn dây là thực phẩm giàu tinh bột. Nếu sử dụng quá nhiều, đặc biệt dưới dạng pha thêm nhiều đường, có thể làm tăng đáng kể lượng carbohydrate và năng lượng đưa vào cơ thể. Dùng thường xuyên với lượng lớn không có lợi cho việc kiểm soát cân nặng và đường huyết, nhất là ở người thừa cân, béo phì hoặc mắc đái tháo đường.

Uống quá nhiều cùng một lúc cũng có thể gây đầy bụng, khó chịu ở đường tiêu hóa đối với những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.

3. Những ai không nên uống bột sắn dây thường xuyên?

- Người tỳ vị hư, dễ lạnh bụng, tiêu lỏng: Người có biểu hiện tỳ vị hư hàn thường dễ đầy bụng, ăn uống khó tiêu, lạnh bụng, phân lỏng hoặc tiêu chảy. Nếu sau khi uống bột sắn dây xuất hiện đầy bụng, khó chịu hoặc đi ngoài phân lỏng, nên ngừng sử dụng và theo dõi.

- Người đang tiêu chảy: Trong y học cổ truyền, cát căn có công năng thăng dương chỉ tả, nhưng việc dùng vị thuốc trong điều trị tiêu chảy cần căn cứ vào nguyên nhân và thể bệnh. 

Tiêu chảy cấp có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau. Vì vậy, không nên dùng bột sắn dây để trị tiêu chảy. Khi bị tiêu chảy, người bệnh cần chú ý bù nước và điện giải, đồng thời đi khám khi triệu chứng nặng hoặc kéo dài.

- Người cần kiểm soát đường huyết: Bản thân bột sắn dây chứa tinh bột, đồng thời nhiều người có thói quen pha thêm đường. Vì vậy, người bệnh đái tháo đường hoặc đang kiểm soát đường huyết cần tính lượng bột sắn dây và đường thêm vào trong tổng khẩu phần.

4. Uống bột sắn dây thế nào cho hợp lý?

Nếu sử dụng bột sắn dây như thực phẩm, nên lưu ý:

Chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm.
Không nên cho quá nhiều đường khi pha vì có thể làm tăng nguy cơ lão hóa.
Không cần uống hằng ngày nếu chế độ ăn đã đa dạng và cân đối.
Người có bệnh lý nền nên cân nhắc lượng sử dụng phù hợp với chế độ ăn và tình trạng sức khỏe.
Không sử dụng bột sắn dây thay thế thuốc điều trị.
Khi sử dụng mà xuất hiện đầy bụng, tiêu chảy hoặc các biểu hiện bất thường, nên ngừng dùng.
Ưu tiên chế biến chín và tham khảo ý kiến thầy thuốc khi cần.