Ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp

Hệ thống nhà màng, nhà lưới cùng việc ứng dụng tự động hóa đã giúp HTX Nông nghiệp dịch vụ và cung ứng thực phẩm Đà Bắc - xã Đà Bắc nâng cao hiệu quả sản xuất.

Quá trình thành lập và phát triển, Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp dịch vụ và cung ứng thực phẩm Đà Bắc, xã Đà Bắc đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số vào sản xuất rau, dưa lưới, rau gia vị theo tiêu chuẩn VietGAP. Trên diện tích 1,5ha, gồm 15 nhà màng, nhà lưới và hệ thống quan trắc tự động thu thập dữ liệu nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, các yếu tố khí hậu được lắp đặt ngay tại ruộng. Từ những dữ liệu này, nhiều khâu sản xuất của HTX được tự động hóa, nước và dinh dưỡng được cung cấp đúng thời điểm, đúng liều lượng, góp phần hạn chế sâu bệnh, tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả. Mỗi năm, HTX cung ứng khoảng 300 tấn thực phẩm cho các bếp ăn tập thể, doanh thu gần 5 tỷ đồng. Chị Đinh Thị Thường - Giám đốc HTX cho rằng, dữ liệu chính là điểm tựa để HTX tạo bứt phá trong sản xuất kinh doanh, biến quy trình thành chất lượng ổn định hơn, biến sản phẩm thành thương hiệu có khả năng cạnh tranh.

Trang trại lợn thịt với quy mô 1.000 con của gia đình chị Nguyễn Thị Thúy ở xã Tam Đảo cũng là một trong những mô hình sản xuất thông minh ứng dụng chuyển đổi số tiêu biểu. Mô hình sử dụng hệ thống quạt làm mát và thông gió tự động giúp ổn định nhiệt độ; hệ thống silo và máng ăn tự động để cung cấp thức ăn chính xác; hệ thống camera giám sát hỗ trợ quản lý từ xa, góp phần giảm hao hụt thức ăn, tiết kiệm nhân công, cải thiện điều kiện chăn nuôi và nâng cao chất lượng sản phẩm. Theo chủ trang trại chăn nuôi, việc ứng dụng công nghệ số và tự động hóa đã tiết kiệm 30-50% số lượng nhân công vận hành; kiểm soát chính xác lượng thức ăn dư thừa, giảm tỷ lệ hao hụt và hạn chế tối đa rủi ro dịch bệnh; lợn phát triển đồng đều, đạt tiêu chuẩn an toàn và dễ dàng truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Hiện nay, cùng với ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong nông nghiệp bước đầu đã thay đổi phương thức quản lý từ thủ công sang dữ liệu số. Trên địa bàn tỉnh triển khai một số mô hình trang trại thông minh ứng dụng cảm biến IoT để giám sát nhiệt độ, độ ẩm và tự động hóa quy trình cho ăn trong chăn nuôi, tưới tiêu trong trồng trọt; thực hiện 6 mô hình điểm ứng dụng chuyển đổi số gắn với đổi mới công nghệ chế biến, giúp các chủ thể chuẩn hóa quy trình từ sản xuất đến tiêu thụ. Các mô hình này không chỉ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm mà còn là những điển hình tiên tiến trong việc ứng dụng công nghệ số để kết nối thị trường.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, tỉnh đã sử dụng công nghệ GIS và viễn thám trong giám sát biến động rừng, giúp cảnh báo sớm cháy rừng và quản lý diện tích rừng gỗ lớn, rừng cấp chứng chỉ FSC một cách chính xác. Qua hệ thống giám sát đã thống kê, ghi nhận và gửi Email/SMS các điểm nghi ngờ có biến động về rừng, đất rừng, cảnh báo cháy rừng trên địa bàn cho người dùng, góp phần giúp lực lượng Kiểm lâm kịp thời phát hiện, xử lý hoặc tham mưu UBND các cấp xử lý đối với các hành vi vi phạm về khai thác rừng, cháy rừng, lấn chiếm, sử dụng đất rừng không đúng mục đích.

Việc số hóa quy trình sản xuất thông qua việc cấp, quản lý mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói giúp chuyển đổi dữ liệu thủ công thành dữ liệu điện tử, tạo nền tảng vững chắc để truy xuất nguồn gốc và nâng cao uy tín khi đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Đến nay, hàng trăm sản phẩm OCOP và nông sản chủ lực của tỉnh đã có mặt trên các sàn thương mại điện tử (Postmart, Voso...), có gắn tem QR-code để minh bạch thông tin sản phẩm từ trang trại đến bàn ăn.

Bên cạnh đó, việc xây dựng, vận hành bản đồ nông sản số đồng bộ thông qua máy chủ Cloud, tên miền https://nongsanphutho.com.vn/, ứng dụng di động Android/iOS và 12 phân hệ quản lý thuộc các lĩnh vực chuyên ngành, hệ thống đã cập nhật toàn bộ dữ liệu OCOP, mã số vùng trồng, trực quan hóa bằng infographic, hình ảnh thực tế và hồ sơ chất lượng. Bản đồ tích hợp định vị GPS, chỉ đường qua Google Maps và liên kết trực tiếp sản phẩm tới các sàn thương mại điện tử (Shopee) cũng như mạng xã hội (Facebook, TikTok). Tất cả trở thành công cụ đắc lực kết nối cung - cầu, minh bạch chuỗi giá trị và hỗ trợ khách hàng đặt mua nông sản đặc trưng thuận tiện, hiện đại.

Theo thông tin của Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc nhân rộng các mô hình ứng dụng công nghệ số trong nông nghiệp trên địa bàn tỉnh còn gặp khó khăn, nhất là về nguồn vốn và hạ tầng số tại các khu vực miền núi. Việc ứng dụng công nghệ Blockchain để minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng tuần hoàn vẫn còn ở giai đoạn thí điểm quy mô nhỏ, chưa tạo được niềm tin tuyệt đối cho thị trường xuất khẩu khó tính. Thời gian tới, tỉnh tích cực hoàn thiện hệ thống dữ liệu số nông nghiệp; khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp thông minh; tăng cường đào tạo kỹ năng số cho nông dân để tạo tác động lan tỏa bền vững, đưa Phú Thọ trở thành trung tâm nông nghiệp hiện đại của khu vực trung du và miền núi phía Bắc.