Ðức An giữ lửa di sản văn hóa cồng chiêng

Điều đáng lo hiện nay không phải thiếu cồng chiêng mà là thiếu người kế tục. Nhiều người am hiểu các bài chiêng cổ đã lớn tuổi, trong khi lớp trẻ ít có cơ hội tiếp cận văn hóa truyền thống

Giữ nhịp chiêng ngân vang giữa đại ngàn

Bon Đắk N'Drung là một trong những nơi còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào M'nông. Trong đó, cồng chiêng không chỉ là nhạc cụ mà còn gắn với các nghi lễ, lễ hội và đời sống tinh thần của cộng đồng, trở thành biểu tượng của bản sắc văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Theo anh Triệu Văn Tuất - Trưởng bon Đắk N'Drung, bon hiện còn nhiều nghệ nhân am hiểu cồng chiêng, dân ca và sử thi. Đây là lực lượng nòng cốt trong việc bảo tồn, truyền dạy văn hóa truyền thống. Do đó, địa phương luôn tạo điều kiện để các nghệ nhân tham gia hoạt động văn hóa, đồng thời lắng nghe những đề xuất từ cơ sở nhằm có giải pháp bảo tồn phù hợp.

Điều đáng quý, những nghệ nhân ấy không giữ di sản của cha ông cho riêng mình mà đã và đang trao truyền lại cho thế hệ trẻ. Nghệ nhân Ưu tú Thị Py Ơn, người gắn bó gần trọn cuộc đời với tiếng chiêng vẫn đều đặn tham gia các đội cồng chiêng và các lớp truyền dạy. Với bà, mỗi người trẻ biết thêm một bài chiêng là thêm một người tiếp nối di sản của dân tộc, để di sản không rơi vào quên lãng. Bà Thị Py Ơn cho biết: “Mỗi bài chiêng không chỉ là một giai điệu mà còn chứa đựng lịch sử, tín ngưỡng và đời sống tinh thần của dân tộc mình. Cho nên, tôi luôn cố gắng tham gia các đội cồng chiêng, các lớp truyền dạy với mong muốn tiếng chiêng của người M’nông luôn ngân vang trong cộng đồng”.

Theo các nghệ nhân, điều đáng lo hiện nay không phải thiếu cồng chiêng mà là thiếu người kế tục. Nhiều người am hiểu các bài chiêng cổ đã lớn tuổi, trong khi lớp trẻ ít có cơ hội tiếp cận văn hóa truyền thống. Vì thế, những lớp học cồng chiêng ở bon không chỉ truyền dạy kỹ năng biểu diễn mà còn góp phần gìn giữ ký ức văn hóa của cộng đồng M'nông.

Các nghệ nhân, phụ nữ ở bon Đắk N’Drung gìn giữ và phát huy các nhạc cụ truyền thống của đồng bào M’nông

Trao truyền di sản

Khi màn đêm buông xuống, dù ngoài trời mưa to, nhưng nhà văn hóa bon Đắk N'Drung vẫn luôn sáng đèn và rộn ràng tiếng các bà, các chị gọi nhau đến lớp học cồng chiêng như một thói quen. Sau một ngày lao động, mọi người quây quần bên những chiếc chiêng đã được chuẩn bị sẵn, chăm chú học từng nhịp chiêng, từng động tác múa dưới sự hướng dẫn của các nghệ nhân. Gần 20 ngày tham gia lớp học, chị Thị Hợi vui mừng khi đã đánh được 3 bài chiêng cơ bản của người M’nông. Chị Thị Hợi chia sẻ: “Trước đây, tôi chưa từng biết đánh cồng chiêng. Nay được các nghệ nhân cầm tay hướng dẫn từng động tác, tôi không chỉ biết đánh chiêng mà còn hiểu hơn về văn hóa của dân tộc mình”.

Những lớp học này không đơn thuần dạy cách đánh chiêng mà còn là nơi gắn kết cộng đồng, khơi dậy niềm tự hào về bản sắc văn hóa dân tộc và tạo cơ hội để lớp trẻ tiếp nối những giá trị truyền thống. Để duy trì các lớp học, ngoài tâm huyết của các nghệ nhân còn có sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể ở cơ sở. Bà Thị Rơi - Bí thư Chi bộ bon Đắk N'Drung thông tin: “Việc vận động cán bộ, đảng viên, hội viên và thanh thiếu niên tham gia học cồng chiêng không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn tăng cường sự gắn kết trong cộng đồng dân cư”.

Từ việc bảo tồn, Đức An đang hướng đến phát huy giá trị di sản như một nguồn lực phát triển. Theo ông Lưu Quang Biên - Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Đức An, địa phương tiếp tục duy trì các lớp truyền dạy, củng cố các đội cồng chiêng, bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng, đồng thời từng bước đưa văn hóa M'nông đến gần hơn với thế hệ trẻ. “Xã định hướng ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn, quảng bá di sản và phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc văn hóa M'nông. Khi những giá trị truyền thống được khai thác hợp lý, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn góp phần tạo sinh kế cho người dân, trở thành động lực cho phát triển bền vững”, ông Biên nhấn mạnh.