UAE tìm kiếm 'lá chắn' phòng thủ mới

Tên lửa BrahMos được trưng bày tại Triển lãm Quốc phòng Hàng hải quốc tế Fleet-2026 ở thành phố Kronstadt (Nga), ngày 10-6-2026. Ảnh: Getty Images

Reuters dẫn nguồn tin trong Chính phủ Ấn Độ cho hay, Abu Dhabi và New Delhi đang đẩy nhanh các cuộc thảo luận sơ bộ về việc chuyển giao tên lửa BrahMos và Akashteer tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Dù hai bên chưa công bố bất kỳ thỏa thuận chính thức nào, cũng như chưa chốt giá trị hợp đồng, số lượng hay thời gian bàn giao, nhưng các cuộc đàm phán cho thấy UAE đang đẩy nhanh nỗ lực tăng cường năng lực phòng thủ sau các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran trong xung đột ở Trung Đông, đồng thời nâng cao khả năng bảo vệ eo biển Hormuz-tuyến hàng hải huyết mạch đối với hoạt động xuất khẩu năng lượng của nước này.

Theo Defence Security Asia, hiện UAE đã trang bị nhiều hệ thống phòng không hiện đại do Mỹ sản xuất như THAAD và Patriot cùng các tên lửa đạn đạo chiến thuật ATACMS có tầm bắn khoảng 300km. Tuy nhiên, trước những mối đe dọa an ninh ngày càng phức tạp trong khu vực, Abu Dhabi đang tìm cách xây dựng hệ thống tác chiến nhiều tầng nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và tấn công chính xác.

Nếu sở hữu BrahMos, UAE sẽ tăng cường đáng kể năng lực răn đe trên biển và tấn công chính xác tốc độ cao. Với vận tốc đạt từ Mach 2,8 đến Mach 3,5 (từ 2,8 đến 3,5 lần tốc độ âm thanh), tên lửa này có thể rút ngắn thời gian phản ứng của đối phương xuống chỉ còn vài phút, qua đó nâng cao hiệu quả tác chiến. Nhờ khả năng bay bám sát mặt biển ở độ cao thấp và cơ động mạnh trong giai đoạn cuối của hành trình, BrahMos có thể gây nhiều khó khăn cho các hệ thống phòng không trong việc phát hiện và đánh chặn, kể cả những tổ hợp phòng không hiện đại được trang bị ra-đa mảng pha điện tử chủ động (AESA). Trong khi đó, hệ thống Akashteer mang lại một giá trị chiến lược khác. Hệ thống này tích hợp ra-đa, cảm biến, mạng thông tin liên lạc và các phương tiện tác chiến vào một nền tảng chỉ huy, kiểm soát dựa trên AI, cho phép quản lý không gian tác chiến và điều phối các hoạt động phòng không theo thời gian thực. Sự kết hợp giữa BrahMos và AESA có thể giúp UAE xây dựng một hệ thống tác chiến tích hợp với khả năng phản ứng nhanh, cho phép phối hợp và điều hành hiệu quả các hoạt động phòng thủ trước nhiều mối đe dọa cùng lúc, từ UAV, tên lửa hành trình, máy bay chiến đấu đến các cuộc tấn công ồ ạt.

Trước khi hoàn tất bất kỳ thương vụ bán BrahMos nào cho UAE, Ấn Độ sẽ cần sự chấp thuận của Nga vì loại tên lửa tầm bắn 290km này do Ấn Độ và Nga cùng phát triển. Tuy nhiên, một nguồn tin cho rằng điều này khó gặp trở ngại do Moscow duy trì quan hệ chặt chẽ với Abu Dhabi. Ông Siemon Wezeman, chuyên gia cấp cao thuộc Chương trình chuyển giao vũ khí của Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) nhận định, BrahMos và Akashteer đều đáp ứng tốt nhu cầu quốc phòng của UAE. Đối với New Delhi, nếu thương vụ với UAE thành công, đây sẽ là bước đột phá chiến lược giúp Ấn Độ thâm nhập sâu hơn vào thị trường quốc phòng vùng Vịnh, đồng thời khẳng định vị thế là một nhà xuất khẩu vũ khí công nghệ cao đáng tin cậy.

Việc UAE xem xét mua các hệ thống tên lửa và chỉ huy, kiểm soát phòng không của Ấn Độ cho thấy Abu Dhabi đang từng bước đa dạng hóa nguồn cung vũ khí. Động thái này phản ánh xu hướng rộng hơn tại khu vực vùng Vịnh, khi nhiều quốc gia tăng cường hợp tác quốc phòng với nhiều đối tác nhằm nâng cao quyền tự chủ chiến lược, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các nhà cung cấp phương Tây. Bà Pearl Pandya, chuyên gia phân tích cấp cao về Nam Á, thuộc tổ chức giám sát xung đột Armed Conflict Location & Event Data (ACLED), nhận định: “Việc đa dạng hóa nguồn cung vũ khí giúp UAE có thêm quyền tự chủ chiến lược”.

Mặc dù Mỹ vẫn là đối tác an ninh quan trọng của UAE, Abu Dhabi đang hướng tới xây dựng một mạng lưới hợp tác quốc phòng linh hoạt hơn để ứng phó với môi trường an ninh ngày càng phức tạp. Theo các chuyên gia, việc UAE tăng cường hợp tác quốc phòng với Ấn Độ cũng ít gây quan ngại cho Mỹ, bởi cả New Delhi và Abu Dhabi đều duy trì quan hệ đối tác chiến lược và kinh tế chặt chẽ với Washington.

LÂM ANH