Tượng đài trong lòng Đất Tổ

Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại công trình Thủy điện Hòa Bình.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, trên Đất Tổ Hùng Vương, tình cảm kính yêu của Nhân dân đối với Bác không chỉ được gìn giữ trong ký ức mà còn được kết tinh thành những tượng đài. Có tượng đài bằng đá, bằng bê tông, có tượng đài được dựng từ lòng dân và cũng có những tượng đài vô hình, sống mãi trong tư tưởng, niềm tin của các thế hệ người Việt Nam.

Tầm nhìn vượt thời gian

Năm 1962, trong chuyến thăm tỉnh Hòa Bình (cũ), khi đứng trước dòng sông Đà cuộn chảy giữa mùa nước lũ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã căn dặn: Sau này nước nhà thống nhất, chúng ta phải chinh phục dòng sông này để ngăn lũ, phục vụ lợi ích của Nhân dân. Đây không chỉ là mong muốn mà còn là tầm nhìn chiến lược của một lãnh tụ luôn nặng lòng về tương lai đất nước.

Nhiều năm sau, thực hiện tâm nguyện của Người, với sự giúp đỡ của Liên Xô và ý chí của hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân, chiến sĩ thanh niên xung phong, dòng sông Đà hùng vĩ đã được chinh phục. Công trình Thủy điện Hòa Bình ra đời, trở thành biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng Việt Nam trong thời kỳ xây dựng đất nước. Không chỉ mang nguồn điện đến mọi miền Tổ quốc, công trình còn góp phần điều tiết lũ, phát triển giao thông thủy và tạo động lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Trên đỉnh đồi cao nhìn xuống dòng sông Đà hôm nay là tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh sừng sững giữa trời. Bức tượng không đơn thuần tái hiện hình ảnh vị lãnh tụ kính yêu mà còn gợi nhắc tầm nhìn vượt thời đại của Người. Bàn tay Bác hướng về phía dòng sông như một lời nhắn gửi với các thế hệ hôm nay và mai sau: Bằng ý chí, trí tuệ và lòng đoàn kết, con người Việt Nam có thể biến những điều tưởng chừng không thể thành hiện thực.

Dưới chân tượng đài là bốn câu thơ quen thuộc:

“Không có việc gì khóChỉ sợ lòng không bềnĐào núi và lấp biểnQuyết chí ắt làm nên”.

Đó không chỉ là lời dạy đối với những người đã xây dựng công trình thế kỷ năm nào mà còn là nguồn động viên đối với mỗi người Việt Nam trên hành trình dựng xây đất nước.

Tượng đài của lòng dân

Không phải một danh thắng nổi tiếng. Cũng chưa một lần được đón Bác về thăm. Nhưng nhiều thập niên qua, người dân Yên Sơn vẫn luôn tự hào vì trên mảnh đất mình có một tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đó không phải là công trình được khởi dựng từ một quyết định hành chính, mà bắt nguồn từ tình cảm tự nguyện của những người nông dân chân chất sau mùa thu lịch sử năm 1969. Khi hay tin Chủ tịch Hồ Chí Minh từ trần, cả đất nước chìm trong niềm tiếc thương vô hạn. Dẫu chưa một lần được đón Bác về thăm, người dân vùng bán sơn địa Yên Sơn vẫn đau đáu một nỗi niềm như mất đi người thân yêu nhất. Không ai bảo ai, bà con cùng nhau ra sức thi đua lao động sản xuất, đóng góp sức người, sức của cho tiền tuyến với quyết tâm thực hiện di nguyện thiêng liêng của Người là giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Chính từ tình cảm sâu nặng ấy, các bậc cao niên trong xã đã bàn nhau đắp tượng Bác trên ngọn đồi cao nhìn về Thủ đô Hà Nội. Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn, vật liệu khan hiếm, kỹ thuật còn thô sơ, công trình được hoàn thành bằng những bàn tay mộc mạc và một tấm lòng son sắt. Không chỉ là một pho tượng, đây còn là lời hứa của người dân Yên Sơn với Bác, với Đảng và với cách mạng.

Hai năm sau, trong một chuyến công tác qua địa phương, Đại tướng Võ Nguyên Giáp biết câu chuyện cảm động ấy đã trực tiếp chỉ đạo lực lượng công binh khảo sát, dựng lại tượng Bác khang trang hơn. Từ đó đến nay, tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trở thành địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống cách mạng của địa phương, nơi mỗi dịp lễ, Tết, ngày kỷ niệm, người dân lại thành kính dâng nén hương thơm tưởng nhớ Người.

Có những tượng đài được dựng bằng đá và đồng. Nhưng cũng có những tượng đài được dựng bằng niềm tin, lòng biết ơn và sự thủy chung của Nhân dân. Tượng đài ở Yên Sơn chính là một biểu tượng như thế.

Lời Người vang vọng non thiêng

Trong tâm thức người Việt, Đền Hùng không chỉ là nơi thờ các Vua Hùng có công dựng nước mà còn là biểu tượng thiêng liêng của cội nguồn dân tộc, nơi hội tụ đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và khát vọng trường tồn của non sông đất nước. Ngày 19/9/1954, trên đường về tiếp quản Thủ đô, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gặp gỡ cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong tại Đền Hùng và căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. Chỉ mười sáu chữ ngắn gọn nhưng đã kết nối hàng nghìn năm lịch sử dân tộc. Từ công lao dựng nước của tổ tiên đến trách nhiệm giữ nước của các thế hệ hôm nay là một mạch nguồn xuyên suốt, không bao giờ đứt đoạn. Lời dạy ấy đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim, hun đúc ý chí độc lập, tự cường và tinh thần đoàn kết của dân tộc Việt Nam trong mọi thời kỳ.

Ngày nay, tại khu vực Ngã năm Đền Giếng đã có bức phù điêu bằng đồng tái hiện hình ảnh lịch sử ấy. Tuy nhiên, việc xây dựng Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Khu di tích lịch sử Đền Hùng mang ý nghĩa sâu sắc hơn một công trình kiến trúc. Đó là biểu tượng của sự tiếp nối giữa truyền thống dựng nước của các Vua Hùng với tư tưởng Hồ Chí Minh về giữ nước, xây dựng và phát triển đất nước phồn vinh, hùng cường. Đó cũng là nơi để mỗi người con đất Việt khi trở về cội nguồn thêm một lần lắng lòng trước lời căn dặn thiêng liêng của Người, từ đó ý thức rõ hơn trách nhiệm đối với Tổ quốc.

Hơn bảy thập niên đã đi qua kể từ ngày Bác căn dặn cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong nơi non thiêng Nghĩa Lĩnh. Thời gian đã làm đổi thay diện mạo quê hương, nhưng lời Người vẫn nguyên vẹn giá trị. Từ công trình Thủy điện Hòa Bình - nơi khát vọng chinh phục thiên nhiên trở thành hiện thực; đến tượng đài mộc mạc ở Yên Sơn - nơi lòng dân hóa thành hình tượng Bác; rồi non thiêng Đền Hùng - nơi kết tinh tư tưởng dựng nước đi đôi với giữ nước, tất cả đã tạo nên một tượng đài lớn hơn mọi tượng đài hữu hình: Tượng đài của niềm tin và lòng biết ơn trong trái tim Đất Tổ.

Không chỉ là sự tri ân đối với vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc, tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh tại khuôn viên Khu Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng còn là lời nhắc nhở mỗi người hôm nay phải tiếp tục gìn giữ những thành quả mà cha ông đã đánh đổi bằng biết bao máu xương, đoàn kết một lòng, khơi dậy khát vọng phát triển, xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hùng cường. Để mỗi bước đi của quê hương trên hành trình đổi mới đều là một bông hoa đẹp dâng lên Người; để “tượng đài trong lòng Đất Tổ” mãi trường tồn cùng non sông Việt Nam.

Cẩm Ninh