Tuần này, đàm phán ba bên Mỹ-Nga-Ukraine sẽ bàn gì?

Các cuộc đàm phán ba bên Mỹ-Nga-Ukraine lần hai, dự kiến diễn ra vào ngày 1-2 tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đã bị hoãn trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao vẫn tiếp diễn và tình hình chiến trường vẫn diễn biến phức tạp.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 31-1 nói rằng đàm phán ba bên sẽ bị hoãn sang tuần này vì Tổng thống Mỹ Donald Trump đang tập trung vào “tình hình với Iran” .

“Chúng tôi đang duy trì liên lạc thường xuyên với phía Mỹ và đang chờ họ cung cấp các chi tiết cụ thể liên quan những cuộc gặp tiếp theo” - ông Zelensky nói.

Tiếp diễn các nỗ lực ngoại giao

Dù dời lịch trình của các cuộc đàm phán tại UAE, chính quyền Mỹ vẫn cho thấy nỗ lực trong việc thúc đẩy chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine khi tiếp đặc phái viên Nga Kirill Dmitriev tại TP Miami, bang Florida (Mỹ) vào ngày 31-1, theo tờ Independent.

Phái đoàn Washington do Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff dẫn đầu, với sự tham gia của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, con rể ông Trump - ông Jared Kushner và Cố vấn cấp cao Nhà Trắng Josh Gruenbaum.

Viết trên mạng xã hội X sau cuộc gặp, ông Witkoff mô tả cuộc gặp tại Florida là “hiệu quả”, cho biết đây là một phần trong nỗ lực trung gian của Washington nhằm chấm dứt xung đột tại Ukraine.

Đặc phái viên Mỹ cho biết thêm rằng các cuộc trao đổi đã khiến Washington tin rằng Moscow đang “hướng tới việc bảo đảm hòa bình”, đồng thời cảm ơn Tổng thống Trump vì điều ông gọi là “vai trò lãnh đạo then chốt” trong việc theo đuổi một giải pháp lâu dài.

Tuy nhiên, ông Witkoff cho biết vấn đề khu vực Donbass (miền đông Ukraine) vẫn là then chốt để đạt được tiến triển trong đàm phán, trong bối cảnh Kiev từ chối yêu cầu của Moscow về việc từ bỏ khu vực này.

Về phía Nga, ông Dmitriev cho biết ông đã có một cuộc gặp “mang tính xây dựng” với phái đoàn Mỹ. “Cuộc gặp mang tính xây dựng với phái đoàn kiến tạo hòa bình của Mỹ. Cuộc thảo luận cũng đạt hiệu quả về Nhóm công tác kinh tế Mỹ-Nga” - ông Dmitriev viết trên mạng xã hội X.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh thủ đô Kiev và các vùng lân cận đã phải hứng chịu đợt rét đậm từ đầu tháng này. Kiev được dự báo sẽ bước vào đợt rét đậm kéo dài từ đầu năm đến hết tuần này. Cơ quan Dịch vụ Khẩn cấp Ukraine ngày 31-1 cho biết nhiệt độ ở một số khu vực sẽ giảm xuống -30 độ C.

Các binh sĩ Ukraine trên chiến trường vào tháng 1. Ảnh: X

Trước tình hình mất điện và sưởi ở Ukraine vào mùa đông, Tổng thống Trump đã đề nghị Tổng thống Nga Vladimir Putin ngừng bắn một tuần. Điện Kremlin ngày 30-1 xác nhận Nga đã đồng ý tạm thời đình chỉ một phần các cuộc tấn công tầm xa nhằm vào các mục tiêu của Ukraine cho đến ngày 1-2.

Về phía Ukraine, ông Zelensky cho biết khả năng tạm lắng các cuộc tấn công vào lĩnh vực năng lượng đã được thảo luận tại cuộc họp ngày 23 và 24-1 ở UAE.

Ông Zelensky nói rằng ông đã đồng ý tuân thủ “biện pháp có đi có lại” trong các cuộc tấn công năng lượng. “Nếu Nga không tấn công chúng tôi, chúng tôi sẽ có những bước đi tương ứng” - theo nhà lãnh đạo Ukraine.

Trong ngày 31-1, cả Bộ Năng lượng lẫn công ty điều hành lưới điện nhà nước Ukraine Ukrenergo đều chưa đưa tin về các cuộc tấn công của Nga vào cơ sở hạ tầng năng lượng Ukraine.

Dù vậy, các cuộc không kích vẫn tiếp diễn tại loạt tỉnh Ukraine gồm Sumy, Kharkiv, Donetsk, Zaporizhzhia và Kherson vào cuối tuần qua, theo tờ Kyiv Independent.

Trọng tâm của các cuộc đàm phán tiếp theo

(Từ trái sang) Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Ảnh: CBC

Khi thông báo về việc các cuộc đàm phán ba bên sẽ được dời sang tuần này, Tổng thống Zelensky nói rằng Ukraine sẵn sàng làm việc trong mọi khuôn khổ công tác nhưng điều quan trọng là các cuộc gặp phải mang lại kết quả.

Cũng trong ngày 31-1, Đại diện thường trực của Mỹ tại Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Matthew Whitaker nói rằng một thỏa thuận hòa bình cho xung đột Ukraine là một vấn đề phức tạp, và việc đạt được thỏa thuận đó cũng chỉ đánh dấu bước đi đầu tiên trên con đường giải quyết cuộc khủng hoảng.

“Thỏa thuận hòa bình, suy cho cùng, chỉ là bước khởi đầu, và nó rất phức tạp. Nó liên quan lãnh thổ, đến việc vạch ra các ranh giới đó ở đâu, cách thức quản lý các khu vực, cũng như cách thực thi lệnh ngừng bắn. Đây đều là những vấn đề phức tạp, nhưng chúng tôi đang tiếp tục đạt được những tiến triển tích cực” - ông Whitaker nói với đài Fox News.

Theo giới quan sát, các vấn đề trọng tâm sẽ được thảo luận trong các cuộc đàm phán sắp tới vẫn là lãnh thổ, an ninh và ngừng bắn.

Vấn đề hàng đầu mà phái đoàn Mỹ nhiều lần đề cập là số phận vùng Donbass, điều mà giới trong cuộc gọi là “vấn đề lãnh thổ”.

Dù Nga vẫn chưa thể kiểm soát toàn bộ Ukraine trong tương lai gần, Moscow vẫn đặt mục tiêu ít nhất giành toàn bộ Donbass, bên cạnh bán đảo Crimea đã sáp nhập trước đó.

Điện Kremlin đề xuất một khuôn khổ mà họ gọi là “công thức Anchorage”, theo đó Ukraine phải nhượng toàn bộ Donbass. Nga nói rằng đó là nội dung mà Tổng thống Putin và Tổng thống Trump đã thống nhất khi gặp nhau tại Alaska năm ngoái.

Tuy nhiên, với Ukraine, việc từ bỏ lãnh thổ vừa trái pháp luật vừa cực kỳ không được lòng người dân.

Tiếp theo là vấn đề “bảo đảm an ninh” - tức những cam kết hỗ trợ Ukraine từ các quốc gia khác trong trường hợp Nga tái diễn các đòn tấn công.

Đầu tháng trước, Anh và Pháp đã đồng ý triển khai quân đội tới Ukraine sau khi đạt được thỏa thuận hòa bình. Ông Witkoff ca ngợi kế hoạch an ninh này là “mạnh mẽ nhất mà bất kỳ ai từng thấy”, nhưng vẫn mơ hồ về mức độ Mỹ sẽ trực tiếp bảo vệ Ukraine đến đâu.

Theo một bài báo của tờ Financial Times, chính quyền ông Trump đã gắn các bảo đảm an ninh hậu chiến với điều kiện Ukraine từ bỏ Donbass. Nhà Trắng sau đó đã bác bỏ thông tin này.

Về phía mình, Moscow khẳng định sẽ không chấp nhận sự hiện diện của quân đội các nước NATO tại Ukraine. Thay vào đó, Nga đòi hỏi các “bảo đảm an ninh” của riêng Moscow với vấn đề Ukraine gia nhập NATO bị loại bỏ vĩnh viễn và quy mô quân đội Ukraine bị giới hạn ở mức 600.000 quân.

Cuối cùng, với người dân Ukraine, mối quan tâm cấp bách nhất có lẽ là vấn đề ngừng bắn. Kiev muốn chấm dứt giao tranh ngay lập tức. Moscow khẳng định phải đạt được một thỏa thuận trước rồi mới xem xét việc tạm dừng chiến sự.

THẢO VY