Tự ý xây nhà trên đất ao, vườn trước 2010, có phải tháo dỡ mới được cấp sổ đỏ?

Một công dân phản ánh, gia đình có thửa đất 132m2 có nguồn gốc là đất ao, vườn nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Trước năm 2010, gia đình đã tự ý đổ đất, san lấp toàn bộ diện tích, sau đó xây một căn nhà cấp 4 mái tôn rộng khoảng 100m2 cùng công trình phụ. Nền đất cũng được láng bê tông toàn bộ.

Bốn thành viên trong gia đình đã sinh sống ổn định trên thửa đất này từ đó đến nay.

Theo phản ánh, gia đình đã nhiều lần đến UBND xã và Văn phòng đăng ký đất đai cấp huyện để xin cấp sổ đỏ và chuyển mục đích sử dụng đất. Tuy nhiên, cơ quan chức năng trả lời rằng gia đình phải tháo dỡ phần công trình vi phạm, khôi phục lại hiện trạng ban đầu, sau đó mới được cấp sổ đỏ đối với đất ao, vườn và thực hiện thủ tục chuyển sang đất ở đô thị.

Thửa đất nằm trong ngách, khu vực xung quanh đã có sổ đỏ, thuộc khu vực đất đô thị. Gia đình cho biết đất không có tranh chấp, sử dụng ổn định và có thực hiện nghĩa vụ thuế.

Người dân đặt câu hỏi: Gia đình muốn xin cấp sổ đỏ hiện nay có bắt buộc phải tháo dỡ nhà và khôi phục hiện trạng đất ao, vườn hay không? Nếu muốn chuyển mục đích sang đất ở đô thị thì phải thực hiện thủ tục thế nào?

Không phải mọi trường hợp tự ý chuyển mục đích sử dụng đất đều buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu. Ảnh minh hoạ: Hồng Khanh

Trả lời vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đây là trường hợp cụ thể nhưng thông tin được cung cấp chưa đủ.

Theo Bộ, công dân chưa nêu rõ loại đất trước khi xảy ra vi phạm theo phân loại tại Điều 9 Luật Đất đai 2024. Hồ sơ cũng chưa thể hiện thửa đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất hay có nguồn gốc do Nhà nước giao đất, cho thuê đất hay không.

Bên cạnh đó, chưa xác định được thời điểm thực hiện hành vi vi phạm nên Bộ chưa có đủ cơ sở để trả lời cụ thể.

Tuy nhiên, về nguyên tắc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết cần xác định rõ loại đất trước khi thực hiện hành vi tự ý chuyển mục đích sử dụng đất và loại đất sau khi chuyển mục đích.

Đồng thời, cần xác định thời điểm xảy ra hành vi vi phạm và các thông tin liên quan đến thời điểm cơ quan có thẩm quyền phát hiện vi phạm. Đây là căn cứ để xác định hành vi vi phạm, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả.

Đáng chú ý, đối với trường hợp thuộc khoản 3 Điều 139 Luật Đất đai 2024, người sử dụng đất không bị buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm và được Nhà nước xem xét cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ đỏ).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị công dân liên hệ UBND cấp xã nơi có đất để được hướng dẫn và thực hiện các thủ tục theo quy định.