Từ phim đến trang sách

Có dịp tham gia buổi giao lưu chuyên đề “Từ trang sách đến tác phẩm phim, kịch” do Câu lạc bộ Văn học trẻ An Giang phối hợp Thư viện tỉnh tổ chức, tôi ấn tượng với không khí sôi nổi của chương trình khi đông đảo học sinh trung học cơ sở đến từ các phường, xã trên địa bàn tỉnh hào hứng tham gia trao đổi cùng diễn giả. Xuyên suốt buổi giao lưu, các em được giới thiệu nhiều tác phẩm văn học quen thuộc đã được chuyển thể thành phim, kịch như “Dế Mèn phiêu lưu ký”, “Đất rừng phương Nam”, “Tây du ký”, “Không gia đình”, “Hoàng tử bé”... Những hình ảnh, trích đoạn phim được trình chiếu xen kẽ cùng phần chia sẻ đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của người tham dự.

Các em học sinh tham gia giao lưu chuyên đề “Từ trang sách đến tác phẩm phim, kịch” tại Thư viện tỉnh cơ sở 1, phường Rạch Giá. Ảnh: TƯỜNG VI

Trong vai trò diễn giả, nhà văn Lê Quang Trạng - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Văn học trẻ An Giang đã mang đến nhiều thông tin thú vị về hành trình từ trang sách đến màn ảnh của các tác phẩm nổi tiếng. Không chỉ giới thiệu nội dung tác phẩm, nhà văn Lê Quang Trạng còn giúp các em hiểu thêm về quá trình chuyển thể, những thay đổi trong cách xây dựng nhân vật, tình tiết và bối cảnh khi một tác phẩm văn học được đưa lên phim hoặc sân khấu. Nhiều học sinh chăm chú theo dõi, liên tục đặt câu hỏi và chia sẻ bộ phim chuyển thể mà mình từng xem, tạo nên không khí giao lưu cởi mở và gần gũi.

Nhà văn Lê Quang Trạng cho rằng phim ảnh có thể trở thành một trong những cách thức hiệu quả để khơi gợi sự quan tâm của người trẻ đối với văn học. Nhiều học sinh ngày nay biết đến một tác phẩm thông qua các bộ phim chuyển thể trước khi tìm đọc nguyên tác. “Không phải học sinh nào cũng biết đến tác phẩm văn học ngay từ đầu. Có rất nhiều em biết đến Dế Mèn, An hay những nhân vật văn học khác qua màn ảnh trước, rồi từ sự tò mò đó mới tìm đọc tác phẩm gốc. Điều quan trọng là chúng ta tạo được sự hứng thú ban đầu, bởi khi đã yêu thích nhân vật hay câu chuyện, các em sẽ muốn khám phá sâu hơn những điều mà bộ phim chưa thể kể hết”, nhà văn Lê Quang Trạng nói.

Theo anh Trạng, mỗi loại hình đều có thế mạnh riêng. Nếu điện ảnh giúp câu chuyện trở nên trực quan, sinh động thì văn học lại mở ra không gian tưởng tượng và những tầng ý nghĩa sâu sắc hơn cho người đọc. Vì vậy, việc tiếp cận văn học thông qua phim ảnh không nhằm thay thế việc đọc sách mà là tạo thêm một cánh cửa để người trẻ đến gần hơn với văn chương.

Trong buổi giao lưu, em Đào Viết Minh Long - học sinh lớp 7/2, Trường Trung học cơ sở Võ Nguyên Giáp, phường Rạch Giá mạnh dạn đặt câu hỏi xoay quanh việc tiếp cận văn học qua phim ảnh. Long chia sẻ rằng mình từng xem bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, ấn tượng với một số phân cảnh trong đời sống làng quê. Tuy nhiên khi tìm hiểu thêm về nguyên tác của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, em nhận ra có nhiều chi tiết được kể sâu hơn. “Ví dụ như cảnh Tường nhường phần ăn cho em gái hoặc những lúc hai anh em Tường và Thiều đi chơi ngoài đồng, trong phim em thấy chủ yếu là hình ảnh rất đẹp và cảm xúc nhẹ nhàng. Nhưng trong sách thì em đọc được rõ hơn suy nghĩ của Thiều, có lúc Thiều vừa thương em trai nhưng cũng vừa có những cảm giác ích kỷ rất trẻ con”, Minh Long nói.

Trả lời câu hỏi của học sinh, nhà văn Lê Quang Trạng cho biết: “Chính những khác biệt đó là điểm quan trọng giúp học sinh hiểu rõ hơn giá trị của văn học khi được chuyển thể sang điện ảnh. Trong phim, một cảnh có thể chỉ kéo dài vài chục giây nhưng đã thể hiện được hình ảnh, cảm xúc chung của nhân vật. Còn trong truyện, các em có thể thấy rõ hơn dòng suy nghĩ của Thiều trong những tình huống rất đời thường”.

Theo bà Nguyễn Thị Tú Mi - Phó Giám đốc Thư viện tỉnh, việc đưa phim ảnh và các hình thức trực quan vào hoạt động giới thiệu sách không chỉ dừng lại ở việc tạo hứng thú ban đầu, mà còn là cách để thư viện thay đổi phương thức tiếp cận bạn đọc trẻ trong bối cảnh hiện nay.

Thay vì chỉ trưng bày sách hoặc giới thiệu theo cách truyền thống, thư viện đang dần lồng ghép các hoạt động trải nghiệm như xem trích đoạn phim chuyển thể, gợi mở thảo luận về nhân vật, sau đó dẫn dắt học sinh tìm đến tác phẩm gốc. Cách làm này giúp các em không tiếp cận sách một cách “áp đặt”, mà thông qua sự tò mò tự nhiên. “Thực tế, nhiều em đến thư viện không phải vì đã có thói quen đọc sách từ trước, mà bắt đầu từ một bộ phim, một câu chuyện được nghe kể hoặc một hoạt động trải nghiệm nào đó. Khi các em đã có ấn tượng ban đầu, việc tìm đọc sách trở nên nhẹ nhàng hơn”, bà Tú Mi chia sẻ.

TƯỜNG VI