Từ 'giữ mình' đến 'dám làm, dám chịu trách nhiệm'

Người đảng viên phải biết rõ giới hạn mình không được vượt qua và phải biết mình cần làm gì để xứng đáng với vai trò tiên phong

Trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, có một yêu cầu tưởng như rất giản dị nhưng lại có ý nghĩa nền tảng: Người đảng viên phải biết rõ giới hạn mình không được vượt qua, đồng thời phải biết mình cần làm gì để xứng đáng với vai trò tiên phong, gương mẫu.

Nếu “19 điều đảng viên không được làm” xác lập những ranh giới về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và kỷ luật mà mỗi đảng viên tuyệt đối không được vượt qua, thì Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 13-7-2026 của Bộ Chính trị “Về đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới” đặt ra một yêu cầu ở tầm cao hơn: Không chỉ học mà phải thực hành; không chỉ giữ mình mà phải hành động; không chỉ tránh sai phạm mà phải tạo ra kết quả, giá trị và niềm tin.

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, mối quan hệ ấy càng có ý nghĩa đặc biệt. Bởi, quân đội là lực lượng chiến đấu, lực lượng chính trị đặc biệt của Đảng, có nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình huống. Trong môi trường quân sự, một biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, một hành vi thiếu kỷ luật, một quyết định thiếu trách nhiệm hay một biểu hiện vụ lợi không chỉ gây tổn hại đến cá nhân mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh chiến đấu, đoàn kết và uy tín của đơn vị.

“19 điều không được làm” - hàng rào bảo vệ phẩm chất người đảng viên

Quy định số 207-QĐ/TW ngày 26-7-2026 về những điều đảng viên không được làm tiếp tục xác định 19 nhóm hành vi mà đảng viên phải tuyệt đối tránh; đồng thời nhấn mạnh rằng quy định này không hạn chế tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, lợi ích quốc gia - dân tộc. Quy định 207 cũng thay thế Quy định số 37-QĐ/TW năm 2021. Đây là điểm cần nhận thức thật đúng. Kỷ luật không phải là chiếc phanh làm tê liệt sáng tạo; kỷ luật là hàng rào bảo đảm cho sáng tạo đi đúng hướng. Không được vụ lợi, nhưng phải dám hành động vì lợi ích chung. Không được lạm quyền, nhưng phải dám quyết định trong phạm vi trách nhiệm.

Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV. Ảnh: TTXVN

Chỉ thị 07: Bước chuyển từ “học tập” sang “thực hành”

Sau 10 năm thực hiện Chỉ thị 05-CT/TW, Bộ Chính trị chỉ rõ một số nơi việc học tập và làm theo Bác còn hình thức, thiếu chiều sâu, chưa chú trọng đúng mức thực hành phương pháp Hồ Chí Minh; chưa tạo chuyển biến thực chất từ nhận thức sang hành động; một bộ phận cán bộ còn né tránh, đùn đẩy trách nhiệm, thiếu bản lĩnh đổi mới, không dám làm, không dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Chính vì vậy, Chỉ thị 07-CT/TW không chỉ tiếp tục yêu cầu “học tập”, mà nhấn mạnh “học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh”. Đây là một bước phát triển rất đáng chú ý. Bởi vì, tư tưởng Hồ Chí Minh không phải để học thuộc lòng; đạo đức Hồ Chí Minh không phải để nói trong hội nghị; phương pháp Hồ Chí Minh không phải để trưng bày trong khẩu hiệu; phong cách Hồ Chí Minh không phải để mô tả trong báo cáo.

Cán bộ chỉ huy phải là “điểm tựa nêu gương”

Trong quân đội, cấp dưới nhìn cấp trên không chỉ qua lời nói mà trước hết qua hành động. Người chỉ huy nói về kỷ luật nhưng bản thân tùy tiện thì kỷ luật khó nghiêm. Nói về tiết kiệm nhưng sử dụng nguồn lực thiếu hiệu quả thì không thể thuyết phục bộ đội. Yêu cầu cấp dưới dám nhận nhiệm vụ nhưng bản thân lại né tránh trách nhiệm thì khó tạo ra tinh thần dấn thân. Yêu cầu chiến sĩ đoàn kết nhưng người chỉ huy lại biểu hiện cục bộ, thiên vị thì đoàn kết sẽ bị tổn thương.

Bởi vậy, Chỉ thị 07 yêu cầu trách nhiệm nêu gương phải trở thành một phương thức lãnh đạo quan trọng; tập trung vào bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới, năng lực tổ chức thực hiện, đạo đức công vụ, kỷ luật thực thi và tinh thần phục vụ Nhân dân.

Đối với cán bộ Quân đội, nêu gương trước hết là nêu gương trong nhiệm vụ. Khi huấn luyện phải cùng bộ đội sát thao trường. Khi hành quân phải cùng bộ đội chia sẻ gian khổ. Khi đơn vị khó khăn phải có mặt trước. Khi nhiệm vụ nguy hiểm phải là người tiên phong. Khi có khuyết điểm phải nhận trách nhiệm trước. Khi cấp dưới lập công phải biết ghi nhận, biểu dương. Đó không phải những hành động mang tính biểu diễn. Đó chính là phương pháp lãnh đạo bằng nêu gương.

“Không né tránh” là một yêu cầu đặc biệt đối với cán bộ Quân đội. Trong môi trường quân sự, né tránh trách nhiệm có thể gây hậu quả lớn. Một quyết định chậm trong huấn luyện có thể ảnh hưởng đến chất lượng sẵn sàng chiến đấu. Một tham mưu thiếu quyết đoán có thể làm lỡ thời cơ. Một cán bộ chỉ huy ngại va chạm có thể để khuyết điểm kéo dài. Một tổ chức đảng thiếu quyết liệt trong kiểm tra, giám sát có thể để vi phạm nhỏ phát triển thành vi phạm lớn. Do đó, thực hành Chỉ thị 07 trong Quân đội trước hết phải được thể hiện bằng tinh thần trách nhiệm cao nhất đối với nhiệm vụ được giao.

“Cần, kiệm, liêm, chính” phải được thể hiện ngay trong quản lý quân đội

19 điều Đảng viên không được làm dành một vị trí quan trọng cho phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm, sử dụng sai nguồn lực, nhận quà để tác động đến quyết định và can thiệp vì lợi ích cá nhân. Quy định 207 cũng nhấn mạnh trách nhiệm đối với việc quản lý, khai thác, sử dụng nguồn lực, tài chính, tài sản. Đối với Quân đội, điều này có ý nghĩa thiết thực. Quản lý vũ khí, trang bị kỹ thuật; quản lý đất quốc phòng; quản lý tài chính, tài sản; mua sắm, đầu tư; bảo đảm hậu cần, kỹ thuật; quản lý doanh trại, vật chất; tổ chức huấn luyện, diễn tập… đều liên quan trực tiếp đến nguồn lực Nhà nước và sức mạnh chiến đấu của đơn vị. Do đó, thực hành “cần, kiệm, liêm, chính” không phải điều gì xa vời.

Từ Bộ đội Cụ Hồ đến chuẩn mực hành động trong giai đoạn mới

Giá trị Bộ đội Cụ Hồ không phải một danh hiệu bất biến, mà là một hệ chuẩn mực phải được tiếp tục bồi đắp trong điều kiện mới. Nếu trước đây, hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ được khẳng định trong chiến đấu, trong gian khổ, hy sinh, thì hôm nay giá trị ấy còn phải được thể hiện trong làm chủ khoa học, công nghệ; chuyển đổi số; quản trị hiện đại; bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng; xây dựng chính quy; quản lý bộ đội; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thực hiện nhiệm vụ dân vận và tham gia giúp dân phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn.

Một cán bộ Quân đội thực hành Chỉ thị 07 phải vừa có “tâm trong”, “trí sáng”, “chí lớn”, vừa có năng lực hành động trong môi trường chiến tranh công nghệ cao.

Biến 19 Điều thành “19 lần tự soi”

Để Chỉ thị 07 thực sự đi vào đời sống quân đội, mỗi cán bộ, đảng viên cần biến 19 điều thành 19 câu hỏi tự soi.

Có giữ vững nguyên tắc tổ chức đảng không?

Có trung thành, kiên định về tư tưởng không?

Có nêu gương không?

Có chủ nghĩa cá nhân không?

Có cục bộ, bè phái không?

Có xa rời bộ đội, xa rời nhân dân không?

Có nói không đi đôi với làm không?

Có né tránh trách nhiệm không?

Có lãng phí nguồn lực không?

Có lợi dụng chức vụ, quyền hạn không?

Có để quan hệ cá nhân chi phối công việc không?

Có trung thực trong báo cáo không?

Có nghiêm túc trong quản lý tài chính, tài sản, vũ khí, trang bị không?

Có giữ bí mật quân sự không?

Có sử dụng mạng xã hội đúng quy định không?

Có dám đấu tranh với cái sai không?

Có bảo vệ người đúng, bảo vệ lợi ích chung không?

Có đặt lợi ích của Đảng, Tổ quốc, Quân đội và nhân dân lên trên lợi ích cá nhân không? Và câu hỏi cuối cùng: Việc mình làm hôm nay có làm tăng thêm sức mạnh chiến đấu, sức mạnh chính trị và niềm tin của bộ đội, nhân dân đối với Quân đội hay không? Nếu mỗi cán bộ, đảng viên thực sự tự hỏi mình như vậy, 19 điều không còn là văn bản nằm trong tủ hồ sơ mà trở thành cơ chế tự kiểm soát từ bên trong.

Từ “không vi phạm” đến “xứng đáng”

Mục tiêu cuối cùng của việc thực hiện 19 điều không phải tạo ra những người chỉ biết sợ vi phạm. Mục tiêu của Chỉ thị 07 cũng không phải tạo ra những bản đăng ký học tập đẹp đẽ. Điều cần xây dựng là những người đảng viên có kỷ luật nhưng giàu trách nhiệm; có nguyên tắc nhưng năng động; vừa có đạo đức vừa có năng lực; có bản lĩnh nhưng khiêm tốn; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Đối với Quân đội, đó phải là những cán bộ, đảng viên sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ; đặt nhiệm vụ lên trên lợi ích cá nhân; đặt danh dự người quân nhân cách mạng lên trên mọi cám dỗ; đặt lợi ích của Tổ quốc, Đảng, Quân đội và nhân dân lên trên hết, trước hết. Đó chính là sự thống nhất giữa “19 điều không được làm” và Chỉ thị 07.

19 điều tạo nên hàng rào kỷ luật. Chỉ thị 07 tạo nên động lực hành động. Nêu gương tạo nên sức lan tỏa. Kết quả nhiệm vụ tạo nên giá trị. Niềm tin của nhân dân khẳng định phẩm chất. Trong Quân đội, sự kết hợp ấy càng phải trở thành sức mạnh tự thân của mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên.

Thực hiện tốt 19 điều đảng viên không được làm, gắn với thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh theo Chỉ thị 07, vì thế không chỉ là yêu cầu về xây dựng Đảng trong Quân đội. Sâu xa hơn, đó là xây dựng con người - nhân tố quyết định sức mạnh chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam trong giai đoạn mới. Và thước đo cuối cùng không phải là người cán bộ đã nói bao nhiêu về Bác, đã viết bao nhiêu bản đăng ký, mà là: Khi Tổ quốc cần, có dám nhận nhiệm vụ không; khi đơn vị khó, có dám đi đầu không; khi quyền lợi cá nhân đứng trước lợi ích chung, có biết đặt lợi ích chung lên trên không; khi có khuyết điểm, có dám nhận trách nhiệm không; khi đứng trước thử thách, có giữ vững phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ không.

Đó mới là thực hành. Đó mới là nêu gương.

Đó cũng chính là cách thiết thực nhất để mỗi cán bộ, đảng viên Quân đội biến “19 điều không được làm” thành hàng rào tự giữ mình, tấm gương tự soi, động lực tự rèn và sức mạnh hành động, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và nhân dân, hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ được giao.

Thiếu tướng, PGS, TS NGUYỄN VĂN SÁU, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam