Từ 'giọt nước' nghĩa tình đến đô thị nhân văn

Ngay sau thành công của Đại hội Đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ nhất nhiệm kỳ 2025-2030, Thường trực Thành ủy TPHCM quyết định chuyển khu đất số 1 Lý Thái Tổ thành công viên và đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19.

Video clip: Dưới tán xanh số 1 Lý Thái Tổ - Bản giao hưởng của sự sống và lòng biết ơn

Cụm công trình tọa lạc trên khu “đất vàng” số 1 Lý Thái Tổ (phường Vườn Lài) vốn đã bị bỏ không trong một thời gian. Khu đất tiếp giáp ba mặt đường sầm uất gồm Lý Thái Tổ, Hùng Vương và Trần Bình Trọng, khi đặt trong tổng thể quy hoạch của thành phố thì càng thêm giá trị. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu từng nhận định khu đất này là một bộ phận nối tiếp một dải mảng xanh và nhà thấp tầng của thành phố từ Thị Nghè (Thảo Cầm Viên) qua đường Lê Duẩn, đến Hội trường Thống Nhất, dọc theo đường Nguyễn Thị Minh Khai sang đường Lý Thái Tổ.

Khu “đất vàng” số 1 Lý Thái Tổ trước và sau xây dựng cụm công trình kép công viên và đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19

Ngược về thời điểm năm 1975, toàn bộ khu đất được Bộ Ngoại giao tiếp quản, sau được đổi tên thành Nhà khách Chính phủ, dùng để đón tiếp và phục vụ sinh hoạt và làm việc cho các đoàn khách cấp cao. Từ đó đến nay, từng có nhiều kế hoạch song khu đất này từng có thời gian bị bỏ hoang, xuống cấp trước khi được quyết định chuyển công năng thành cụm công trình công viên và đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19.

Cuối năm 2025, dự án được triển khai theo chủ trương "chuyển đổi đất trống thành công viên công cộng" của Thành ủy và UBND TPHCM, bắt đầu hành trình mới mang ý nghĩa đặc biệt về không gian xanh giữa lòng đô thị.

Cụm công trình kép gồm đài tưởng niệm và công viên có tổng mức đầu tư hơn 263 tỷ đồng do Tập đoàn Sun Group tài trợ và trực tiếp thi công. Thành phố kêu gọi nhiều đơn vị tư vấn trong và ngoài nước tham gia nhằm đảm bảo chất lượng thẩm mỹ, kỹ thuật và chiều sâu giá trị nhân văn. Ý tưởng thiết kế được tham vấn rộng rãi, tiếp nhận hơn 5.700 ý kiến đóng góp để lựa chọn phương án phù hợp nhất.

Để đảm bảo tiến độ gấp rút, công trường được tổ chức thi công 3 ca - 4 kíp. Có thời điểm, khoảng 500 công nhân và gần 20 kỹ sư làm việc liên tục để bảo đảm chất lượng và tiến độ. Những hạng mục kỹ thuật phức tạp như tượng đài Giọt nước với sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị chuyên môn trong và ngoài nước, dưới sự điều phối xuyên suốt của lãnh đạo TPHCM.

Công trình được triển khai thần tốc trong hơn 90 ngày đêm, để kịp hoàn thành đúng dịp cuối năm, thời điểm người Việt Nam hướng về truyền thống tri ân và tưởng niệm.

Công trình không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là nơi lắng đọng ký ức, giáo dục và kết nối thế hệ. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Ngày 12-2-2026, TPHCM tổ chức khánh thành Đài tưởng niệm nạn nhân Covid-19 và cụm công trình công cộng tại công viên số 1 Lý Thái Tổ. Công viên nằm trọn trên thửa đất hình tam giác với diện tích trên 4,7ha. Ở trung tâm công viên, một quảng trường hình tròn rộng 1.800m2, được lấy cảm hứng thiết kế từ hình ảnh giọt nước rơi xuống - khi chạm mặt đất, hình thành một hố không gian tựa vết sẹo hằn sâu, như một lời nhắc nhở về quá khứ đau thương. Giọt nước tan ra thành những gợn sóng lan tỏa xung quanh, chuyển hóa nỗi buồn thành năng lượng tích cực, hướng con người đến tương lai tốt đẹp.

Tượng đài giọt nước là tâm điểm của công viên và khắc sâu vào trái tim của người dân về một đô thị lấy nhân văn, hiếu nghĩa làm gốc. Bên trong giọt nước là hình ảnh một trái tim - biểu tượng của sự tri ân, tình yêu thương. Bao quanh tượng đài giọt nước là 9 bậc thang, được chia thành ba tầng, như một hành trình cảm xúc về vòng đời con người, có ký ức, tiếp nối và hy vọng.

Hoàng hôn tại công viên số 1 Lý Thái Tổ. Ảnh: HOÀNG HÙNG

Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được chia sẻ: Công trình chuyển tải 3 thông điệp lớn: sự hồi sinh - sự sống luôn tìm được cách nảy mầm, từ cả mảnh đất đau thương; tình nghĩa và đoàn kết - chính tình người đã cứu thành phố trong những thời khắc tưởng chừng không còn hy vọng; hướng tới tương lai - để các thế hệ sau hiểu rằng TPHCM được xây dựng bằng sự sẻ chia.

Một không gian xanh giữa lòng đô thị, nơi người dân tìm đến để tưởng nhớ, tri ân, đặt niềm tin và gửi trao khát vọng. Ảnh: HOÀNG HÙNG

TPHCM đã mở ra một không gian tưởng niệm trang nghiêm và nhân văn. Công trình không chỉ mang tính biểu tượng mà còn là nơi lắng đọng ký ức, giáo dục và kết nối thế hệ. Giáo sư - Tiến sĩ tâm lý Huỳnh Văn Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TPHCM khẳng định: Tưởng niệm là một không gian tinh thần rộng lớn, để nhớ, ghi ơn, tiếp nối, chữa lành. Hơn thế, đó còn là lời hứa sẽ sống tử tế hơn, sẻ chia nhiều hơn và không lãng quên những bài học lớn lao…

Cùng với bức tường 150.000 trái tim và vườn hoa hy vọng ở London (Vương Quốc Anh), công trình hoa bồ công anh tại Chicago (Hoa Kỳ), biểu tượng ngọn lửa không bao giờ tắt tại Madrid (Tây Ban Nha), thiên thần buồn (Nga) và rừng ký ức tại Bergamo (Italy), công viên số 1 Lý Thái Tổ và tượng đài Giọt nước của TPHCM là những công trình nổi bật tưởng niệm nạn nhân Covid-19.

Sau khánh thành, Công viên số 1 Lý Thái Tổ trở thành "lá phổi xanh", điểm đến văn hóa đặc sắc, là nơi hội tụ của sự bình yên, ký ức và niềm tự hào của người dân thành phố.

Công viên số 1 Lý Thái Tổ trở thành điểm đến văn hóa đặc sắc của người dân thành phố và du khách với nhiều hoạt động trải nghiệm cá nhân, kết nối cộng đồng. Ảnh: HOÀNG HÙNG - THANH CHIÊU

Điểm đặc biệt của công trình là toàn bộ hệ cây xanh cổ thụ trong khuôn viên công viên được giữ gìn. Các biệt thự cũ được tôn tạo, mở ra những không gian triển lãm, thư viện; cùng với đó là các khu sinh hoạt cộng đồng, khu thể thao, vườn tượng… tạo nên một tổ hợp không gian mở, phục vụ đa dạng nhu cầu của người dân, từ thư giãn, chữa lành đến tổ chức các hoạt động văn hóa - nghệ thuật.

Mỗi ngày trôi qua, công viên số 1 Lý Thái Tổ đang trở thành một phần của "hạ tầng mềm" cốt lõi, góp phần nâng cao chất lượng sống và nuôi dưỡng ký ức đô thị. Trong đó, tượng đài Giọt nước thu hút đông đảo người dân và du khách đến thưởng ngoạn.

Khu vực tượng đài Giọt nước tổ chức các buổi trình diễn nhạc nước nghệ thuật vào 3 khung giờ: 7 giờ - 7 giờ 30, 17 giờ - 17 giờ 30 và 20 giờ - 20 giờ 30, tạo thêm điểm đến ấn tượng giữa lòng thành phố. Trên nền nhạc theo chủ đề, các tia nước xung quanh tượng đài Giọt nước liên tục biến đổi theo giai điệu, kết hợp ánh sáng nhiều màu, tạo nên khung cảnh nổi bật…

Tượng đài Giọt nước biểu tượng cho sự tri ân, tình yêu thương và lòng trắc ẩn. Ảnh: THANH CHIÊU

Cụm công trình công viên số 1 Lý Thái Tổ là 1 trong rất nhiều dự án trọng điểm mà Thành phố đang quyết liệt triển khai, đưa mảng xanh và không gian cộng đồng trở thành trọng tâm trong chiến lược phát triển đô thị bền vững trong tương lai. Từ một “giọt nước” nghĩa tình, thành phố xác lập vị thế cho một đô thị nhân văn. Hàng loạt chính sách, công trình “được lòng” dân như những đường tròn đồng tâm không ngừng lan tỏa.

TPHCM đang cụ thể chính sách an sinh, chỉnh trang đô thị bằng hàng loạt chương trình, dự án. Từ đường vành đai 3 đang tăng tốc về đích đến hồi sinh những dòng kênh ô nhiễm như Hàng Bàng, Tham Lương - Bến Cát, bờ Bắc kênh Đôi, Rạch Xuyên Tâm,… hay cuộc đại chỉnh trang đô thị, xây dựng Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, mở thêm công viên văn hóa tại khu trường đua Phú Thọ… đều lấy trải nghiệm và lợi ích của người dân làm trung tâm.

"Siêu dự án" khu vực cảng Nhà Rồng - Khánh Hội kết hợp mở rộng khu di tích, Bảo tàng Hồ Chí Minh chẳng những được kỳ vọng giải quyết tình trạng kẹt xe bấy lâu nay ở khu vực này, mà còn mở ra Không gian văn hóa Hồ Chí Minh hiện đại, chuẩn mực.

Gần hơn còn có chủ trương miễn phí vé xe buýt và miễn phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ và tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển cho người dân thành phố...

TPHCM đang phát triển mạnh mẽ cả về tầm cao lẫn chiều sâu, từ đó người dân được thụ hưởng trọn vẹn thành quả của sự phát triển, tạo nên một “thế trận lòng dân” vững chãi cho Thành phố bứt phá và kiến tạo vị thế dẫn dắt, cùng cả nước, vì cả nước.

Bình minh trên thành phố. Ảnh: THANH CHIÊU

TIÊU HÀ - THANH CHIÊU - Trình bày: HỮU VI