Từ đình làng xưa đến nhà văn hóa thôn hôm nay

Ngôi đình lưu dấu một thời

Theo các tư liệu lịch sử, Ngô Xá Hạ là tên cũ của thôn Đồng Chí, xã Thiệu Minh trước đây (nay là xã Thiệu Toán, tỉnh Thanh Hóa). Ngôi đình được xây dựng vào năm 1925, mang dáng dấp kiến trúc đặc trưng phong cách Pháp. Trải qua gần một thế kỷ, mái đình phủ màu thời gian, nhưng vẫn giữ nguyên những đường nét kiến trúc cổ xưa.

Đình Ngô Xá Hạ được xây dựng năm 1925, mang dáng dấp kiến trúc Pháp.

Những năm 1930-1945, phong trào cách mạng ở Ngô Xá Hạ phát triển mạnh. Từ mái đình này, nhiều cuộc mít tinh, tuyên truyền, vận động quần chúng đã diễn ra. Không gian đình làng từ chỗ là nơi sinh hoạt cộng đồng dần trở thành một địa điểm quan trọng của phong trào cách mạng.

Đặc biệt, trong những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, đình Ngô Xá Hạ là nơi tập hợp lực lượng quần chúng trong làng, trong tổng để tham gia giành chính quyền ở phủ lỵ Thiệu Hóa vào đêm 18, rạng sáng 19/8/1945.

Bức tranh vẽ lễ mít tinh của Nhân dân giành chính quyền tại đình Ngô Xá Hạ năm 1945.

Sáng 23/8/1945, hơn 3.000 tự vệ chiến đấu của các huyện Thiệu Hóa, Thọ Xuân, Yên Định, Vĩnh Lộc đã tập trung, xuất phát từ đình Ngô Xá Hạ tiến về thị xã Thanh Hóa dự lễ ra mắt Ủy ban Nhân dân cách mạng lâm thời tỉnh Thanh Hóa.

Năm 1990, đình Ngô Xá Hạ được công nhận là di tích cách mạng. Năm 1998, Nhân dân và cán bộ thôn Ngô Xá Hạ đã được tặng Bằng có công với nước.

Từ sân đình đến nhà văn hóa

Giữa nhịp sống đang từng ngày đổi thay trên quê hương cách mạng Thiệu Toán, đình Ngô Xá Hạ vẫn lặng lẽ hiện diện như một dấu son của lịch sử. Gần một trăm năm qua, mái đình đã chứng kiến bao biến thiên của làng quê, từ những ngày người dân cùng nhau lo việc làng, việc nước đến những năm tháng đấu tranh cách mạng sục sôi.

Ngôi đình giờ đây được sử dụng làm Nhà văn hóa thôn Thiệu Minh.

Ngôi đình hơn trăm năm tuổi nay đã được sử dụng làm Nhà văn hóa của thôn Thiệu Minh sau khi sáp nhập 3 thôn Đồng Bào, Đồng Chí và Đồng Minh.

Đây là nơi tổ chức các cuộc họp để đưa những chủ trương, đường lối của Đảng, Nhà nước đến với Nhân dân và bàn bạc công khai, dân chủ những công việc của thôn; tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân.

Những bài học từ Cách mạng Tháng Tám năm 1945 cho đến hôm nay vẫn được chi bộ và Nhân dân thôn vận dụng, phát huy sáng tạo trong công cuộc xây dựng quê hương.

Một cuộc họp của thôn Thiệu Minh diễn ra tại Nhà văn hóa.

Bà Nguyễn Thị Dung, Bí thư Chi bộ thôn Thiệu Minh cho biết: “Thôn hiện có 864 hộ với hơn 3.100 nhân khẩu. Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân, bà con trong thôn đoàn kết hiến đất, mở đường, bảo vệ cảnh quan môi trường sáng - xanh - sạch - đẹp, tiến tới xây dựng thôn thông minh”.

Đổi thay trên quê hương cách mạng - thôn Thiệu Minh, xã Thiệu Toán hôm nay.

Điều đáng quý là sự hiện đại hóa trong quá trình mở rộng đường giao thông nông thôn ở thôn không làm mất đi giá trị của những không gian văn hóa truyền thống. Ngược lại, những di tích như đình Ngô Xá Hạ giúp các thế hệ hôm nay hiểu hơn về lịch sử, thêm biết ơn thế hệ cha ông đã sống, chiến đấu, bảo vệ và xây dựng quê hương. Nhà văn hóa thôn giờ đây là nơi để những giá trị ấy được tiếp tục trao truyền trong đời sống hiện đại.

Đó cũng là điều đang được xã Thiệu Toán quan tâm trong quá trình bảo tồn, phát huy giá trị các di tích. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa phương đã tiến hành khảo sát, đánh giá hiện trạng các di tích; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức của người dân trong bảo vệ và phát huy giá trị di sản.