Từ cuốn sổ đến dữ liệu điện tử
Tại các cảng cá trên địa bàn TPHCM, một thay đổi đang diễn ra: cuốn sổ nhật ký quen thuộc của ngư dân dần được thay bằng nhật ký khai thác điện tử. Các cảng Incomap (phường Vũng Tàu), Cát Lở (phường Phước Thắng), Hưng Thái, Tân Phước (xã Long Hải), Bình Châu (xã Bình Châu) và Lộc An (xã Phước Hải) đang đẩy nhanh lộ trình cài đặt, hướng dẫn ngư dân thực hiện.
Thay vì ghi chép thủ công, ngư dân có thể cập nhật trên điện thoại hoặc các thiết bị điện tử về hành trình, vị trí khai thác, ngư cụ, sản lượng và từng mẻ khai thác. Dữ liệu được lưu trữ, đồng bộ trên hệ thống. Cơ quan chức năng có thể dễ dàng kiểm tra, đối chiếu và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Nhật ký điện tử cũng khắc phục những bất tiện của sổ giấy - vốn dễ ướt, rách, nhòe mực trong điều kiện dài ngày trên biển. Quan trọng hơn, số hóa giúp thông tin về hành trình, số lượng và nguồn gốc thủy sản được quản lý thống nhất, giảm thời gian kiểm tra khi tàu cập cảng.
TPHCM hiện có 2.825 tàu cá thuộc diện phải thực hiện nhật ký khai thác điện tử, nhưng mới 702 tàu được cài đặt, đạt khoảng 25%. Khoảng cách này cho thấy tiến độ chuyển đổi từ sổ giấy sang dữ liệu điện tử còn chậm. Trong khi đó, nghề cá đã thay đổi nhiều, ngư dân cũng phải thay đổi cách làm, coi tiện ích số là một phần của hoạt động nghề nghiệp, thay vì xem đó là một thủ tục phát sinh.
Vấn đề đặt ra là làm sao đưa việc cập nhật thông tin trên nhật ký điện tử thành thói quen qua mỗi chuyến đi biển. Cơ quan chức năng cần tăng cường hướng dẫn, tuyên truyền để ngư dân hiểu và chủ động sử dụng. Với những trường hợp thuộc diện bắt buộc sử dụng nhưng không thực hiện, việc kiểm tra và chế tài cũng phải được thực hiện nghiêm. Từ 702 tàu đã cài đặt đến 2.825 tàu thuộc diện phải thực hiện nhật ký khai thác điện tử vẫn còn một chặng đường dài, cần được đẩy nhanh tiến độ nếu muốn nghề cá TPHCM chuyển sang phương thức quản lý hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu.
