Tu-4A: Chiếc máy bay đưa bom nguyên tử lên không trung

Khi Liên Xô thử thành công quả bom nguyên tử đầu tiên vào ngày 29/8/1949, cán cân chiến lược sau Thế chiến II bắt đầu thay đổi.

Tuy nhiên, sở hữu một quả bom hạt nhân mới chỉ là bước đầu. Moscow còn cần phương tiện có thể đưa vũ khí này tới mục tiêu ở khoảng cách rất xa. Trong bối cảnh đó, Tu-4 trở thành lựa chọn tự nhiên.

Tu-4 được phát triển dựa trên B-29 Mỹ và có tầm hoạt động đủ lớn để thực hiện các nhiệm vụ ném bom chiến lược. Nhưng bom nguyên tử không phải một loại bom thông thường.

Kích thước, khối lượng và yêu cầu an toàn của vũ khí khiến máy bay phải được điều chỉnh để có thể mang và thả chúng.

Phiên bản được cải tiến cho nhiệm vụ này mang tên Tu-4A. Các thay đổi tập trung vào khoang bom, hệ thống điện và thiết bị liên quan đến việc mang, điều khiển và thả vũ khí hạt nhân. Máy bay cũng phải được tích hợp với loại bom nguyên tử mà Liên Xô đang phát triển.

Một cột mốc quan trọng diễn ra ngày 18/10/1951, khi một chiếc Tu-4A thực hiện vụ thả bom nguyên tử RDS-3 trong một cuộc thử nghiệm tại bãi thử Semipalatinsk.

Đây là lần đầu tiên Liên Xô tiến hành một vụ thử bom nguyên tử bằng máy bay. Trước đó, quả bom RDS-1 năm 1949 được kích nổ bằng phương thức cố định trên mặt đất, chưa phải một cuộc thử nghiệm ném bom từ máy bay.

Sự kiện này có ý nghĩa lớn về mặt chiến lược. Liên Xô không còn chỉ sở hữu vũ khí hạt nhân trên phương diện kỹ thuật. Nước này đã bắt đầu xây dựng một hệ thống vũ khí có khả năng triển khai thực tế.

Tu-4A vì thế trở thành một mắt xích quan trọng trong giai đoạn đầu của lực lượng hạt nhân Liên Xô.

Tuy nhiên, nó vẫn có những hạn chế. Đây là máy bay sử dụng động cơ piston và có tốc độ thấp hơn đáng kể so với các oanh tạc cơ phản lực xuất hiện sau đó.

Khi hệ thống phòng không và tiêm kích đánh chặn ngày càng phát triển, khả năng sống sót của Tu-4 khi tiếp cận các mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt trở thành vấn đề lớn.

Điều đó khiến Liên Xô phải nhanh chóng tìm kiếm thế hệ máy bay mới. Tu-16 sử dụng động cơ phản lực và có tốc độ cao hơn, trong khi Tu-95 đem lại tầm hoạt động rất xa. Cả hai dần thay thế Tu-4 trong vai trò chiến lược.

Dù vậy, Tu-4A vẫn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử quân sự Liên Xô. Nó là một trong những phương tiện đầu tiên kết nối 2 thành phần của năng lực hạt nhân: vũ khí nguyên tử và phương tiện mang phóng.

Từ đây, Liên Xô bắt đầu xây dựng lực lượng răn đe hạt nhân trên không một cách có hệ thống. Tu-4A không phải chiếc máy bay chiến lược tiên tiến nhất mà Moscow từng sở hữu.

Nhưng nó đã thực hiện một nhiệm vụ quan trọng hơn: đưa năng lực hạt nhân Liên Xô từ phòng thí nghiệm và bãi thử lên một nền tảng tác chiến thực tế.