Từ 1/3/2026: Hàng loạt luật mới có hiệu lực

Thúc đẩy AI trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia

Luật Trí tuệ nhân tạo gồm 8 Chương, 35 Điều, là luật đầu tiên ở Việt Nam chuyên quy định về trí tuệ nhân tạo (AI).

Luật quy định Nhà nước phát triển thị trường AI thông qua việc ưu tiên sử dụng sản phẩm AI trong đấu thầu, xây dựng sàn giao dịch công nghệ và bảo đảm môi trường thử nghiệm công bằng.

Thúc đẩy AI trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia. (Ảnh minh họa. Nguồn: TL)

Điều 21 quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép hệ thống AI mới được thử nghiệm trong môi trường rủi ro có kiểm soát, thậm chí được miễn hoặc giảm nghĩa vụ tuân thủ dựa trên kết quả thử nghiệm.

Luật quy định thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo Quốc gia - một quỹ tài chính ngoài ngân sách, có cơ chế linh hoạt và chấp nhận rủi ro trong đổi mới sáng tạo. Quỹ ưu tiên đầu tư hạ tầng AI, đào tạo nhân lực, phát triển công nghệ cốt lõi và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Ngoài ra, Luật bổ sung chính sách hỗ trợ đặc thù cho startup và doanh nghiệp nhỏ, bao gồm hỗ trợ chi phí đánh giá sự phù hợp, công cụ tự đánh giá và quyền tiếp cận dữ liệu dùng chung.

Cắt giảm mạnh ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện

Luật Đầu tư gồm 7 Chương, 52 Điều. Điểm mới trong Luật Đầu tư 2025 là bãi bỏ 38 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; điều chỉnh phạm vi quản lý của 20 ngành nghề khác; chuyển mạnh từ cơ chế “tiền kiểm” (cấp phép, chứng nhận) sang “hậu kiểm” (công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh) đối với nhiều ngành nghề, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí gia nhập thị trường.

Ngoài ra, Điều 7 của Luật này cũng quy định Chính phủ công bố danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh và Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.

Tăng cường phân cấp, phân quyền, phối hợp trong hoạt động giám sát

Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân gồm 5 Chương, 45 Điều với nhiều điểm mới mang tính đột phá.

Luật bổ sung nguyên tắc bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam; nguyên tắc giám sát toàn diện nhưng có trọng tâm, trọng điểm, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; nguyên tắc bảo đảm gắn kết giữa hoạt động giám sát với việc hoàn thiện chính sách, pháp luật, quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, địa phương.

Đoàn Giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội làm việc với Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng về phát triển và sử dụng nguồn nhân lực. (Ảnh: QH)

Luật bổ sung nhiều quy định liên quan phân công, phân cấp, phân quyền, phối hợp trong hoạt động giám sát nhằm nâng cao hơn nữa chất lượng và hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Luật sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan bảo đảm thực hiện nghị quyết, kết luận, yêu cầu, kiến nghị giám sát; bổ sung quy định về giám sát trách nhiệm tuân thủ việc tổ chức lấy ý kiến trong quá trình xây dựng dự án luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Tích hợp quy hoạch ngành, phân cấp mạnh mẽ cho địa phương

Luật Quy hoạch gồm 6 Chương, 58 Điều, có nhiều quy định mới về hệ thống quy hoạch, mối quan hệ và xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch, tăng cường phân cấp, phân quyền. Cụ thể: Đưa quy hoạch chi tiết ngành (trước đây là quy hoạch có tính chất kỹ thuật, chuyên ngành) vào hệ thống quy hoạch để bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống quy hoạch.

Đồng thời, bổ sung quy định về mối quan hệ giữa các loại quy hoạch để bảo đảm tính tuân thủ, liên tục, kế thừa, ổn định, thứ bậc trong hệ thống quy hoạch, làm căn cứ cho việc xử lý mâu thuẫn trong từng trường hợp giữa các quy hoạch.

Luật quy định về xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch bao gồm: Xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch do các cấp khác nhau phê duyệt; xử lý mâu thuẫn giữa quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh với các quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành; xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch cùng cấp.

Luật phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phê duyệt quy hoạch tỉnh.

Luật hoàn thiện nội dung quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh theo hướng chỉ mang tính định hướng, chiến lược; bỏ quy định về danh mục dự án trong quy hoạch để bảo đảm linh hoạt trong tổ chức thực hiện; sửa đổi một số nội dung của quy hoạch tỉnh để phù hợp với tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.

Luật Bảo vệ bí mật nhà nước gồm 5 Chương, 28 Điều, bổ sung quy định mới về chủ thể có trách nhiệm lập danh mục bí mật nhà nước của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội (điểm c khoản 2 Điều 9). Theo đó, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam có trách nhiệm lập danh mục bí mật nhà nước của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội.

Luật bổ sung quy định mới về chủ thể có thẩm quyền sao, chụp tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước nhằm phục vụ hoạt động, vận hành của chính quyền địa phương 2 cấp, đặc biệt là cấp xã...

Luật Phục hồi, phá sản gồm 8 chương, 88 điều. Luật không chỉ tập trung vào thủ tục phá sản mà còn chú trọng cơ chế phục hồi.

Điều 70 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định về việc áp dụng thủ tục phá sản rút gọn. Theo đó, thủ tục phá sản rút gọn được áp dụng khi thuộc một trong các trường hợp sau đây: Doanh nghiệp, hợp tác xã có từ 20 chủ nợ không có bảo đảm trở xuống và có tổng các khoản nợ gốc phải thanh toán từ 10 tỷ đồng trở xuống; doanh nghiệp, hợp tác xã nhỏ, siêu nhỏ; doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản hoặc còn tài sản nhưng không thanh lý, thu hồi được hoặc còn tài sản nhưng không đủ để nộp lệ phí phá sản, tạm ứng chi phí phá sản, thanh toán chi phí phá sản; tổ chức tín dụng; doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm đã bị Bộ Tài chính ban hành văn bản chấm dứt áp dụng biện pháp kiểm soát nhưng không khắc phục được tình trạng bị áp dụng biện pháp kiểm soát theo quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm; trường hợp khác theo quy định của pháp luật hoặc hướng dẫn của Tòa án nhân dân tối cao.

THU HẰNG