Truyền 'lửa' từ những căn hầm bí mật

Học sinh Trường THCS Thanh Thủy (cơ sở Thủy Thanh) tại hầm bí mật ở Miếu Đôi, làng Lang Xá Cồn. 

Kiên trung trong quá khứ

Vừa qua, một hầm bí mật nữa của các cán bộ cách mạng trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước được tìm kiếm và phục dựng ở nhà bà Ngô Thị Nồng, làng Lang Xá Bàu, tổ dân phố Thanh Toàn, phường Thanh Thủy, thành phố Huế. Bên bờ một kênh nước, căn hầm được đào, che chắn lại bằng các tấm ván gỗ. Căn hầm này do đồng chí Ngô Viết Châu, còn gọi là Chắc, nguyên Bí thư Chi bộ xã Hồng Thủy (tiền thân của xã Thủy Thanh, huyện Hương Thủy) trước 1975, xây dựng.

Nhiều đồng chí lãnh đạo của tỉnh, của huyện Hương Thủy và Phú Vang cũ đã ở trong hầm để hoạt động, chỉ đạo phong trào cách mạng tại địa phương như Anh hùng Lực lượng vũ trang (AHLLVT) Trần Phong, Nguyễn Tuấn, Đỗ Nam, Lê Duy Vy; vợ chồng AHLLVT Nguyễn Văn Tú - Thái Thị Ngọc… Đến nay, căn hầm thuộc khu đất nhà bà Nồng này là căn hầm bí mật thứ 8 được phục dựng, trên tổng số 134 căn hầm bí mật được thống kê.

Được đến nơi mà bố mẹ mình là AHLLVT Nguyễn Văn Tú và AHLLVT Thái Thị Ngọc từng ở trong những ngày hoạt động cách mạng và hy sinh, bên căn hầm ở nhà bà Ngô Thị Nồng, Thiếu tướng Nguyễn Chí Thành xúc động: “Đây là lần đầu tiên tôi được đến căn hầm mà bố mẹ tôi từng ở và hy sinh. Tôi rất trân quý việc làm của các bác, các chú, các cô trong Hội Trường Sơn của phường Thanh Thủy”.

Dù trải nhiều lần bị địch càn quét, lùng sục gắt gao, những căn hầm này đã tồn tại như sức sống mãnh liệt của người dân Thủy Thanh, cũng như duy trì ngọn lửa cách mạng rực cháy đến ngày toàn thắng. Thiếu tướng Nguyễn Thanh Toàn, Trưởng ban liên lạc Hội Trường Sơn phường Thanh Thủy chia sẻ: Mảnh đất này đã cống hiến cho Tổ quốc 656 liệt sĩ. Những thế hệ đi trước, những người anh, người chị của chúng tôi đã kiên trung với cách mạng, đã một lòng hy sinh vì Tổ quốc để có ngày hôm nay. Không quản tuổi tác, chúng tôi có nguyện vọng là cố gắng hết mình để phục dựng, tổ chức lại các địa chỉ này để làm địa chỉ đỏ cho Nhân dân, thế hệ sau được biết, hiểu một thời hoa lửa.

Truyền lửa cho mai sau

Hòa bình đã hơn 50 năm, quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ ở phường Thanh Thủy. Dấu tích của các căn hầm dần mất đi. Trong điều kiện đó, Hội Trường Sơn phường Thanh Thủy tập hợp hội viên, nắm thông tin, lên sơ đồ và làm sa bàn, rồi từng bước phục dựng các căn hầm trong điều kiện cho phép.

Vào tháng 7 và tháng 8/2026, Hội Trường Sơn phường Thanh Thủy tiếp tục khảo sát, tìm hiểu và triển khai các công việc để tiến tới phục dựng một số hầm bí mật trên địa bàn phường Thủy Phương cũ. Trong đó, có các căn hầm gắn với đồng chí Vũ Thắng (nguyên Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên) và đồng chí Nguyễn Thanh Giai (nguyên Trưởng ban Binh vận Tỉnh ủy Thừa Thiên) trong đợt 1 chiến dịch giải phóng Huế, giữa tháng 3/1975.

Theo ông Nguyễn Công Luận, cựu cán bộ cách mạng, người tổ chức nhiều hầm bí mật trong giai đoạn 1971 - 1975 ở xã Thủy Phương cũ, mỗi căn hầm được phục dựng, đánh dấu và ghi lại các thông tin lịch sử là sự tri ân của các cán bộ cách mạng còn sống đối với các đồng chí đã hy sinh. Đồng thời, đó còn là sự nhắc nhở cho thế hệ sau nỗ lực gìn giữ. Anh Nguyễn Xuân Dương (cháu nội đồng chí Lê Hùng Vinh, nguyên Bí thư Huyện ủy Phú Vang) sau khi tham quan những căn hầm bí mật ở phường Thanh Thủy, chia sẻ: “Tôi được nghe về ông nội mình qua lời kể, nhưng khi đến căn hầm mà ông nội từng ở, tôi càng hiểu hơn, tự hào hơn về ông nói riêng và các thế hệ đi trước nói chung”.

Nỗ lực phục dựng các hầm bí mật ở phường Thanh Thủy hôm nay tạo nên những bài học lịch sử sống động cho con em trên địa bàn. Phối hợp với Đảng ủy, Hội Cựu chiến binh và Hội Trường Sơn phường Thanh Thủy, các trường trên địa bàn phường đã tổ chức các buổi tham quan, trải nghiệm thực tế tại các căn hầm bí mật này. Điều đó giúp các em chuyển từ những bài học trong trang sách sang tiếp cận lịch sử qua trải nghiệm thực tế từ những gì cha ông đi trước đã gây dựng.

Thầy giáo Hồ Tấn Bách, Trường THCS Thanh Thủy tâm sự: “Những căn hầm bí mật đó là lịch sử cách mạng của quê hương. Trường tổ chức đi tham quan, trải nghiệm là để các em học lịch sử từ thực tế”.

Những lần đến các hầm bí mật đã để lại trong lòng các thế hệ học sinh phường Thanh Thủy một niềm tự hào.  Em Phùng Thị Nhã Uyên, lớp 9/1, Trường THCS Thanh Thủy (cơ sở Thủy Thanh) cho biết, những lần đến tìm hiểu các hầm bí mật giúp em hiểu thêm về quê hương anh hùng của mình.

Bà Hồ Vũ Ngọc Lợi, Bí thư Đảng ủy phường Thanh Thủy cho biết: “Hội Trường Sơn phường Thanh Thủy đã góp phần to lớn trong việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, cho những người con tương lai của địa phương. Và cán bộ, đảng viên hiện tại của phường cũng hiểu hơn quá khứ anh hùng cách mạng đó để nỗ lực hơn nữa trong nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ quê hương”.