Truy nguồn để bảo vệ động vật hoang dã

 Tiếp nhận động vật quý hiếm từ người dân tự nguyện giao nộp. Ảnh: Chi cục Kiểm lâm

Tín hiệu tích cực

Mới đây, chị Phan Thị Hồng Vân (trú tại xã Bình Điền) đã tự nguyện giao nộp một cá thể rùa bốn mắt (Sacalia quadriocellata) nặng khoảng 0,3kg, thuộc nhóm IIB, sau khi phát hiện rùa bò vào sân nhà. Hạt Kiểm lâm khu vực Bắc Sông Hương đã phối hợp với UBND xã Bình Điền tiếp nhận và làm thủ tục thả cá thể này về môi trường tự nhiên.

Trước đó, UBND phường Vỹ Dạ, Công an phường và Hạt Kiểm lâm khu vực Trung tâm cũng đã tiếp nhận một cá thể tê tê Java nặng 1,6kg do ông Lê Thanh Tú (trú tại phường Vỹ Dạ) tự nguyện giao nộp. Sau thời gian chăm sóc và xác định sức khỏe ổn định, cá thể tê tê được tái thả về tự nhiên.

Kể lại lần phát hiện "vị khách lạ" trong vườn nhà, chị Phan Thị Hồng Vân chia sẻ: Trong lúc đang làm vườn, tôi bất ngờ phát hiện một cá thể rùa có hình dáng đặc biệt. Nghi ngờ đây là ĐVHD quý hiếm, tôi đã cẩn thận bắt giữ và báo cho cơ quan chức năng để tiến hành bàn giao với mong muốn cá thể rùa sớm được thả về với môi trường tự nhiên.

Từ đầu năm đến nay, cơ quan chức năng đã tiếp nhận 41 cá thể ĐVHD do người dân tự nguyện giao nộp qua 38 đợt bàn giao. Trong số các cá thể tiếp nhận, có 20 cá thể thuộc nhóm IB - nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm cần bảo tồn nghiêm ngặt; nhóm IIB ghi nhận 15 cá thể và 2 cá thể thuộc phụ lục III CITES (rùa cổ sọc) cùng 4 cá thể động vật thông thường.

Tuy nhiên, niềm vui tiếp nhận cá thể động vật quý hiếm luôn đi kèm những nỗi trăn trở lớn đối với những người trong cuộc. Cả chị Phan Thị Hồng Vân và nhiều người dân đều thắc mắc: Vì sao những cá thể ĐVHD quý hiếm, nguy cấp vốn có tập tính sinh sống sâu trong rừng già lại có thể dễ dàng "lạc" vào khu dân cư, vườn nhà của người dân ở vùng ven đô hay đồng bằng?

Thực tế này đặt ra một nghi vấn lớn về tính chất phức tạp của nạn buôn bán, vận chuyển ĐVHD trái phép. Rất có khả năng đây là những cá thể bị các đối tượng săn bắt, buôn bán lén lút rồi nuôi nhốt và để sổng ra ngoài hoặc cố tình "phóng sinh", bỏ lại hiện trường trong quá trình tẩu thoát khi bị lực lượng chức năng phát hiện, truy đuổi... Do đó, việc chỉ dừng lại ở khâu tiếp nhận, lập biên bản rồi mang đi giải cứu, thả về rừng mới chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề.

Truy tận gốc, bảo vệ tận nguồn

Ông Lê Ngọc Tuấn - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm thành phố Huế cho biết: Những năm gần đây, lực lượng kiểm lâm phối hợp với các đơn vị liên quan đã tiếp nhận, chăm sóc và thả về môi trường tự nhiên hàng trăm cá thể ĐVHD quý hiếm, nguy cấp do người dân tự nguyện giao nộp. Sự đồng lòng của người dân là tín hiệu hết sức đáng mừng, phản ánh hiệu quả của công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật thời gian qua.

"Thời gian tới, cùng với quy trình tiếp nhận thông thường, cơ quan chức năng sẽ đẩy mạnh công tác điều tra, xác minh, truy tìm nguồn gốc và xuất xứ của từng cá thể ĐVHD do người dân giao nộp. Đây sẽ là căn cứ quan trọng để đánh giá diễn biến thực trạng, từ đó xây dựng các giải pháp quản lý, bảo vệ từng loài một cách căn cơ và hiệu quả hơn", ông Lê Ngọc Tuấn nói.

Bên cạnh công tác điều tra nguồn gốc, lực lượng kiểm lâm sẽ tăng cường triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quyết liệt trên thực địa. Các đơn vị tập trung nâng cao tần suất tuần tra, giám sát nghiêm ngặt tại các khu vực rừng tự nhiên nhằm kịp thời phát hiện, tháo gỡ các loại bẫy kẹp, bẫy dây do các đối tượng lén lút đặt. Công tác tuần tra kết hợp chặt chẽ với tuyên truyền, vận động cộng đồng vùng đệm nâng cao ý thức bảo vệ các loài ĐVHD, đặc biệt là các loài nằm trong Sách Đỏ Việt Nam và Danh mục đỏ thế giới (IUCN).

Đặc biệt, nhằm loại bỏ triệt để thị trường tiêu thụ - nơi tiếp tay cho nạn săn bắt trái phép, các đoàn liên ngành sẽ thường xuyên tổ chức kiểm tra đột xuất tại các nhà hàng, quán ăn, tụ điểm kinh doanh ẩm thực, cơ sở mua bán động vật trên địa bàn. Qua đó, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi mua bán, kinh doanh, tàng trữ ĐVHD trái phép.