Trường học 'khát' nước giữa đại ngàn Tà Tổng

Cung đường đến mó nước của học sinh Trường PTDTBT Tiểu học & THCS Nậm Ngà.

Gian nan tìm nước ở vùng cao

Xã Tà Tổng, tỉnh Lai Châu nằm cheo leo ở độ cao hơn 1.500m so với mực nước biển. Từ trung tâm tỉnh Lai Châu, phải vượt gần 240km đường, mất gần 6 tiếng đồng hồ di chuyển qua những cung đường uốn lượn mới có thể đặt chân tới vùng đất Tà Tổng. Giữa đại ngàn hùng vĩ, cuộc sống của hơn 8.000 nhân khẩu nơi đây đang oằn mình trong nỗi lo thường trực thiếu nước sinh hoạt, đặc biệt nghiêm trọng vào mùa khô.

Xã Tà Tổng có tổng diện tích tự nhiên hơn 51.200ha, gồm 11 bản và 4 điểm dân cư, trong đó khoảng 95% dân số là đồng bào dân tộc Mông. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo của Tà Tổng còn cao, chiếm hơn nửa số hộ dân toàn xã. Địa hình cao, dốc, bị chia cắt mạnh cùng điều kiện tự nhiên khắc nghiệt khiến việc tìm kiếm, dẫn và giữ nguồn nước trở thành bài toán nan giải đối với chính quyền và người dân địa phương.

Theo chia sẻ của thầy, cô giáo nơi đây, vào mùa mưa, nước từ các khe suối tạm đủ cho sinh hoạt. Nhưng đến mùa khô, nhiều nguồn nước cạn kiệt, người dân và các đơn vị trường học phải chắt chiu từng can nước để sử dụng. Thiếu nước không chỉ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt hằng ngày, mà còn tác động trực tiếp đến sức khỏe, việc học tập và sinh hoạt của hàng nghìn học sinh vùng cao.

Không chỉ người dân, các trường học đóng trên địa bàn xã Tà Tổng cũng “khát” nước từng ngày. Toàn xã hiện có 3 đơn vị trường học với hàng nghìn học sinh, phần lớn học sinh bán trú. Việc đảm bảo đủ nước sinh hoạt, ăn uống, tắm giặt cho các em trở thành nỗi trăn trở thường trực của đội ngũ cán bộ, giáo viên.

Nước sinh hoạt trở nên khan hiếm vào mùa khô ở Trường Mầm non Tà Tổng.

Tại Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Nậm Ngà, toàn trường có hơn 1.000 học sinh, trong đó 635 em ở bán trú. Khu bán trú nằm cách nguồn nước gần nhất khoảng 800m. Muốn có nước tắm giặt, các em phải đi bộ xuống khe suối, xếp hàng chờ đến lượt lấy nước rồi lại gùi từng can nước trở về.

Em Giàng Thị Cài - học sinh lớp 9 của nhà trường, chia sẻ vào đầu mùa khô, lượng nước trong khe đã giảm rõ rệt. “Có hôm chúng em phải chờ rất lâu mới đến lượt tắm. Nhiều bạn chỉ dám tắm qua loa hoặc mang nước về dùng dần cho mấy ngày sau”, Cài nói.

Theo ông Trần Quang Dũng - Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Nậm Ngà, tình trạng thiếu nước đã kéo dài nhiều năm. “Nhà trường thường xuyên nhắc nhở học sinh sử dụng nước tiết kiệm. Tuy nhiên, việc phải đi xa lấy nước vừa vất vả, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là vào buổi tối hoặc khi thời tiết xấu”, ông Dũng lo lắng.

Cùng chung nỗi khó khăn, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Tà Tổng hiện có 987 học sinh theo học, trong đó 472 em ở bán trú. Mỗi năm, cứ đến mùa khô, nhà trường phải lên phương án phân bổ, sử dụng nước chặt chẽ.

Ông Nguyễn Đắc Thuấn - Hiệu trưởng, cho biết: “Nhà trường có hai bể chứa nước nhưng gần như không thể tích trữ vì nguồn cấp đã cạn dần. Mỗi ngày, chúng tôi phải tính toán kỹ lượng nước dùng cho nấu ăn, vệ sinh và sinh hoạt của học sinh”.

Là học sinh lớp 9A1, em Sùng Thị Mỷ cho biết các bạn trong trường đã hình thành thói quen tiết kiệm nước. “Chúng em thường rửa mặt, giặt quần áo chung với nhau để đỡ tốn nước. Ai cũng mong có đủ nước để sinh hoạt thuận tiện hơn”, Mỷ chia sẻ.

Phụ huynh Trường Mầm non Tà Tổng mang nước đến nộp khi gửi con đến lớp.

Tìm giải pháp căn cơ

Trước thực trạng thiếu nước kéo dài, xã Tà Tổng đã được đầu tư xây dựng các công trình cấp nước, trong đó có hệ thống hồ treo tại những điểm bản khan hiếm nước nhất của xã như Tà Tổng, Cô Lô Hồ và Cao Chải. Tuy nhiên, hiệu quả các công trình này chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế.

Theo ghi nhận, hồ treo tại bản Tà Tổng đến nay chưa hoàn thiện và chưa được bàn giao đưa vào sử dụng. Hồ treo tại bản Cao Chải đã khô cạn đến đáy, không còn khả năng cấp nước sinh hoạt. Chỉ riêng hồ treo tại bản Cô Lô Hồ còn nước, tạm thời đáp ứng nhu cầu của người dân trong bản.

Trước tình hình đó, bà Trần Thị Hồng Thúy, Hiệu trưởng Trường Mầm non Tà Tổng, bày tỏ mong muốn các cấp, ngành sớm có giải pháp đồng bộ, phù hợp với điều kiện địa hình đặc thù của Tà Tổng để giải quyết căn cơ bài toán nước sinh hoạt. “Nếu có nguồn nước ổn định, nhà trường sẽ yên tâm hơn rất nhiều trong việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ”, bà Thúy nói.

Không chỉ thầy cô, học sinh vùng cao cũng mang trong mình những ước mong rất giản dị. Em Hạng Thị Kía - học sinh lớp 9, Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học & THCS Nậm Ngà, bộc bạch: “Chúng em chỉ mong có nước gần trường để không phải đi xa lấy nước, có thể tắm giặt và sinh hoạt thuận lợi”.

Giữa đại ngàn Tà Tổng, từng giọt nước trở nên quý giá hơn bao giờ hết. Thiếu nước không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe của người dân, mà còn tác động sâu sắc tới việc học tập, sinh hoạt của hàng nghìn học sinh vùng cao. Bài toán nước sạch cho Tà Tổng đang chờ những giải pháp căn cơ, bền vững hơn để người dân và học sinh nơi đây không còn “khát” nước giữa núi rừng.

Hà Thuận