Trung Quốc có 3 công ty bán dẫn nhảy vào top 20 thế giới

Trong suốt vài năm qua, câu chuyện về cuộc chiến công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc thường được khắc họa bằng những đòn trừng phạt gay gắt từ Washington nhằm kìm hãm sự phát triển của Bắc Kinh. Tuy nhiên, những số liệu tổng kết mới nhất của năm 2025 lại đang vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác, đầy bất ngờ và nghịch lý. Thay vì bị bóp nghẹt, ngành sản xuất thiết bị làm chip của Trung Quốc đang trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết.

Naura là nhà sản xuất bán dẫn số 1 Trung Quốc

Nếu như năm 2022, quốc gia này chỉ đóng góp vỏn vẹn một cái tên trong danh sách 20 nhà sản xuất thiết bị bán dẫn lớn nhất thế giới, thì đến năm 2025, con số này đã tăng lên ba. Sự thay đổi này không chỉ là những con số trên bảng xếp hạng, mà là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy áp lực từ bên ngoài đã vô tình thúc đẩy Trung Quốc vá lại những lỗ hổng chí mạng trong chuỗi cung ứng của mình nhanh hơn dự kiến.

Những "ngựa ô" thách thức trật tự cũ

Khi nhắc đến máy móc làm chip, thế giới thường chỉ nhớ đến ASML của Hà Lan hay Applied Materials của Mỹ. Nhưng giờ đây, bảng vàng danh giá này đã phải nhường chỗ cho những cái tên mới đến từ Trung Quốc. Nổi bật nhất trong số đó là Naura Technology Group. Từ một vị trí khiêm tốn thứ 8 vào năm 2022, Naura đã có cú nước rút ngoạn mục để vươn lên vị trí thứ 5 thế giới vào năm 2025 về doanh thu.

Đây là một tập đoàn được nhà nước hậu thuẫn, chuyên sản xuất các thiết bị cho quy trình khắc (etching) và lắng đọng hóa chất – những công đoạn cốt lõi để tạo nên một con chip. Với mức tăng trưởng doanh thu ước tính lên tới 21% trong năm qua, Naura đang phả hơi nóng vào gáy các ông lớn phương Tây, chứng minh rằng người Trung Quốc đã làm chủ được những kỹ thuật phức tạp mà trước đây họ hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu.

Nhưng Naura không đơn độc trong cuộc đua này. Một cái tên đáng chú ý khác vừa gia nhập câu lạc bộ tỉ đô là Advanced Micro-Fabrication Equipment (AMEC), hiện đứng thứ 13 thế giới. Câu chuyện của AMEC thú vị ở chỗ nó mang đậm dấu ấn của dòng chảy chất xám ngược dòng. Công ty này được sáng lập bởi một kỹ sư kỳ cựu từng làm việc cho chính các đối thủ Mỹ là Lam Research và Applied Materials.

Nhờ thừa hưởng tư duy công nghệ tiên tiến, các hệ thống khắc của AMEC hiện nay đã có thể tham gia vào quy trình sản xuất những con chip 5 nanomet – một ngưỡng công nghệ rất gần với đỉnh cao thế giới hiện nay. Sự hiện diện của AMEC tại các thị trường khó tính như Đài Loan và Hàn Quốc càng khẳng định chất lượng thiết bị của họ không chỉ là "hàng nội địa" dùng tạm.

Ở vị trí thứ 20 là Shanghai Micro Electronics Equipment (SMEE), một cái tên mang trọng trách nặng nề nhất: sản xuất máy quang khắc. Đây là công đoạn "in" sơ đồ mạch điện lên tấm silicon, yếu tố quyết định hiệu năng của con chip. Dù công nghệ của SMEE vẫn đi sau gã khổng lồ ASML và chưa thể tạo ra những con chip siêu cao cấp, nhưng sự tồn tại của họ là mảnh ghép sống còn.

Trong bối cảnh Trung Quốc bị cắt nguồn cung máy móc hiện đại, những cỗ máy "đủ dùng" của SMEE trở thành cứu cánh cho các nhà máy trong nước, giúp duy trì mạch sản xuất các dòng chip phổ thông. Nếu mở rộng danh sách ra top 30, chúng ta còn thấy thêm sự xuất hiện của ACM Research và Hwatsing Technology, tạo nên một đội hình "Make in China" ngày càng đông đảo và thiện chiến.

Đường đua tự chủ và bài toán tỉ đô của Bắc Kinh

Sự trỗi dậy của các công ty kể trên không phải là ngẫu nhiên, mà là kết quả của một chiến lược quốc gia khổng lồ nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào phương Tây. Chính những lệnh cấm vận xuất khẩu của Mỹ đã trở thành chất xúc tác, buộc Trung Quốc phải dồn toàn lực vào con đường tự chủ.

Khi không thể mua được máy móc từ bên ngoài, các nhà máy chip nội địa không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đặt hàng từ chính các nhà cung cấp trong nước như Naura hay AMEC. Điều này tạo ra một vòng lặp tích cực: các công ty thiết bị có doanh thu, có môi trường thực tế để kiểm thử và hoàn thiện sản phẩm nhanh chóng.

Ông Tetsuo Omori, chuyên gia phân tích cấp cao tại Techno Systems Research của Nhật Bản, đã chỉ ra một con số ấn tượng: tỉ lệ nội địa hóa thiết bị bán dẫn của Trung Quốc đã tăng vọt từ khoảng 10% cách đây ba năm lên mức 20% đến 30% hiện nay. Đó là một bước nhảy vọt thần tốc trong một ngành công nghiệp đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối.

Một lãnh đạo công ty thương mại chuyên cung cấp linh kiện cho biết, các nhà sản xuất Trung Quốc giờ đây đã có thể bao quát gần như mọi công đoạn trong quy trình sản xuất chip, từ lắng đọng, khắc cho đến làm sạch. Hàng ngàn quy trình phức tạp từng là độc quyền của phương Tây nay đã có giải pháp thay thế từ nội địa.

Trong ngắn hạn, thị trường Trung Quốc – nơi tiêu thụ thiết bị bán dẫn lớn nhất thế giới với quy mô 49,5 tỉ USD vào năm 2024 – sẽ chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt. Các công ty Nhật Bản, Mỹ và châu Âu đang đứng trước nguy cơ mất dần miếng bánh thị phần béo bở này vào tay các đối thủ địa phương.

Tuy nhiên, con đường phía trước của Trung Quốc không phải là không có chông gai. Điểm yếu lớn nhất của họ vẫn là công nghệ quang khắc cực tím (EUV) cần thiết để sản xuất các dòng chip tối tân nhất (2nm và 3nm). Hiện tại, công nghệ này vẫn nằm gọn trong tay ASML và Trung Quốc chưa thể tự phát triển được. Như CEO của ASML đã nhận định, Bắc Kinh sẽ cần "rất, rất nhiều năm nữa" mới có thể chạm tay vào công nghệ này. Dù vậy, với đà tiến công hiện tại, khoảng cách về công nghệ đang được thu hẹp lại mỗi ngày, biến Trung Quốc từ một khách hàng lệ thuộc trở thành một đối thủ đáng gờm trên bản đồ bán dẫn toàn cầu.

Bùi Tú