Triển khai hiệu quả Chiến dịch 500 ngày đêm ở nước ngoài

Cục trưởng Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao Doãn Hoàng Minh. (Ảnh: Quang Hòa)

Thưa Cục trưởng, công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm đã được Bộ Ngoại giao triển khai như thế nào và đạt được những kết quả gì?

Trước hết, cần nhìn nhận Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là một chiến dịch mang tính chất chuyên môn, mà là một nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa lịch sử và nhân văn sâu sắc. Mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, mỗi danh tính được xác định là thêm một người con trở về với gia đình, thêm một phần ký ức của lịch sử được tìm lại. Với những gia đình liệt sĩ đã chờ đợi hàng chục năm, đó là sự trở về có ý nghĩa đặc biệt.

Để các hoạt động tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Việt Nam ở nước ngoài được triển khai hiệu quả, cần có sự tích cực phối hợp của chính quyền và lực lượng chức năng sở tại. Bộ Ngoại giao xác định rõ vai trò, nhiệm vụ của mình là chủ động tạo dựng môi trường đối ngoại thuận lợi nhất để các lực lượng chuyên môn của ta triển khai nhiệm vụ.

Trên cơ sở đó, Bộ Ngoại giao đã chủ động tham mưu, đưa nội dung về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vào các cuộc tiếp xúc, trao đổi các cấp giữa Lãnh đạo Việt Nam với Lãnh đạo các nước. Qua đó, tạo sự thống nhất về nhận thức, sự ủng hộ về chính trị và thúc đẩy các nước tạo điều kiện cho lực lượng của ta triển khai các hoạt động tìm kiếm, quy tập tại địa bàn.

Nhìn chung, các nước được ta đặt vấn đề hợp tác đều phản hồi tích cực, bày tỏ sự ủng hộ Chiến dịch và cho biết sẽ phối hợp chặt chẽ. Đặc biệt, các nước mà ta đã thiết lập cơ chế hợp tác song phương (như Lào, Campuchia...) thể hiện cam kết mạnh mẽ, quyết tâm “phối hợp cùng Việt Nam triển khai Chiến dịch đẩy mạnh tìm kiếm cho đến khi không còn mộ liệt sĩ nữa”.

Tiếp đến là phát huy vai trò của hệ thống Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Trong bối cảnh thông tin về mộ liệt sĩ ngày càng khan hiếm do thời gian đã lâu, thông tin truyền miệng qua nhiều thế hệ đã không còn chính xác, địa danh và địa hình đã có nhiều thay đổi... Bộ Ngoại giao đã chỉ đạo các Cơ quan đại diện chủ động mở rộng tìm kiếm, khai thác các kênh hợp tác mới, có khả năng kết nối, kiểm chứng được thông tin như các trường đại học, viện nghiên cứu, đồng thời tiếp tục kết nối nhân chứng, vận động nhân dân hỗ trợ các lực lượng tìm kiếm.

Không dừng lại ở đó, Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện còn tích cực vận động phía nước ngoài tăng cường hỗ trợ Việt Nam về công nghệ, tài chính, đào tạo nguồn nhân lực... để khắc phục hậu quả chiến tranh. Điển hình là phía Hoa Kỳ đã hỗ trợ về kinh phí và chuyển giao công nghệ giám định ADN thế hệ mới thông qua Quỹ Ban Quốc tế về Người mất tích.

Nhìn tổng thể, những kết quả đạt được nêu trên là sự nỗ lực phối hợp của nhiều bộ, ngành, địa phương, các đơn vị chức năng của Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Từ góc độ đối ngoại, chúng tôi vui mừng vì đã góp phần mở rộng các kênh hợp tác, duy trì sự ủng hộ của các nước đối với Chiến dịch và công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Trong tháng 5/2026, công nghệ do phía Hoa Kỳ hỗ trợ đã được thử nghiệm với 962 bộ mẫu hài cốt tại Nghĩa trang liệt sĩ Giồng Riềng - An Giang, mở ra hướng hỗ trợ thiết thực bằng khoa học, công nghệ.

Một số trường đại học của Hoa Kỳ như Đại học Texas Tech, Đại học Georgia cũng đang tích cực trao đổi với ta về các triển vọng hợp tác trong lĩnh vực phân tích thông tin, dữ liệu và công nghệ tìm kiếm radar xuyên đất.

Đại học Georgia (Hoa Kỳ) giới thiệu giải pháp công nghệ mới liên quan đến việc tìm kiếm, thu hồi hài cốt liệt sĩ. (Nguồn: Bộ Quốc phòng)

Xin Cục trưởng chia sẻ thêm về những thuận lợi và khó khăn trong quá trình triển khai, cũng như những trọng tâm công tác trong giai đoạn tới?

Thuận lợi lớn nhất là công tác luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo rất sát sao của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ và Ban Chỉ đạo Quốc gia 515. Đây là cơ sở chính trị rất quan trọng để Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài chủ động triển khai công tác đối ngoại, trao đổi với các đối tác và đề nghị sự phối hợp, hỗ trợ.

Bên cạnh đó, quan hệ giữa Việt Nam với các nước có liên quan đang phát triển tốt đẹp, là điều kiện thuận lợi để chúng ta đề nghị các nước tăng cường hợp tác và hỗ trợ triển khai nhiệm vụ.

Qua thực tiễn triển khai, Cục Lãnh sự nhận được sự chia sẻ, ủng hộ của nhiều đối tác và nhân dân các nước đối với hoạt động có ý nghĩa nhân văn này. Đây không chỉ là vấn đề giải quyết hậu quả chiến tranh, mà còn là sự tri ân đối với những người đã hy sinh, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh và hướng tới tương lai. Chính sự đồng cảm đó đã giúp Bộ Ngoại giao có thêm cơ sở để vận động, mở rộng hợp tác và tranh thủ các nguồn lực quốc tế.

Tuy nhiên, nếu nhìn từ góc độ triển khai nhiệm vụ đối ngoại, chúng tôi cũng gặp không ít khó khăn, thách thức:

Trước hết, mỗi nước có quy định riêng, ưu tiên riêng về việc chia sẻ thông tin, tài liệu hoặc hướng hợp tác. Do đó, vẫn có những trường hợp việc tiếp cận hồ sơ, tài liệu phải trải qua nhiều đầu mối, nhiều thủ tục và cần thời gian để trao đổi, thuyết phục.

Ngoài ra, không phải ở tất cả các địa bàn, ta đều có một khuôn khổ hợp tác hoặc thỏa thuận chuyên biệt về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Khi chưa có cơ chế hợp tác chuyên biệt, việc thúc đẩy hợp tác thường phụ thuộc nhiều hơn vào thiện chí, mức độ quan tâm và sự chủ động của từng cơ quan, từng đối tác. Ngay cả khi hai bên cùng có mong muốn hợp tác, quá trình trao đổi để đi đến thống nhất về phạm vi, nội dung, trách nhiệm và phương thức thực hiện cũng có thể kéo dài.

Bên cạnh quan hệ với đối tác nước ngoài, một vấn đề hết sức quan trọng là sự phối hợp liên ngành trong nước. Bộ Ngoại giao có thế mạnh về kênh đối ngoại, quan hệ với các nước và hệ thống Cơ quan đại diện ở nước ngoài; trong khi các bộ, ngành khác nắm công tác chuyên môn, thông tin nghiệp vụ và nhu cầu cụ thể cần vận động.

Để công tác đối ngoại thực sự hiệu quả, chúng ta cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa Bộ Ngoại giao, các Cơ quan đại diện và các bộ, ngành. Nếu xác định được rõ là cần tìm thông tin gì, ở đâu, cần vận động đối tác nào, hỗ trợ vấn đề gì, thì Bộ Ngoại giao có thể chủ động lựa chọn đúng kênh, đúng cấp độ và đúng thời điểm để triển khai. Ngược lại, nếu yêu cầu còn chung chung, chưa xác định rõ mục tiêu hoặc chưa có đầy đủ thông tin làm cơ sở trao đổi với đối tác, thì hiệu quả vận động sẽ bị hạn chế.

Trong thời gian tới, Bộ Ngoại giao sẽ tập trung vào một số trọng tâm lớn như sau:

Trước hết là tiếp tục củng cố, duy trì và nâng cao hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có, đồng thời nghiên cứu, thúc đẩy xây dựng những khuôn khổ hợp tác phù hợp tại các địa bàn. Mục tiêu là từng bước đưa hợp tác từ trao đổi, hỗ trợ mang tính vụ việc sang hợp tác ổn định, có cơ chế và đầu mối rõ ràng hơn.

Thứ hai, tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, kết nối và vận động, lồng ghép phù hợp nội dung về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vào các hoạt động đối ngoại; đồng thời khai thác hiệu quả hơn hệ thống Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để mở rộng mạng lưới đối tác, tìm kiếm thông tin nhằm thúc đẩy việc tiếp cận kho tư liệu ở nước ngoài và ứng dụng công nghệ mới.

Thứ ba, đặc biệt chú trọng nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành. Theo tôi, đây là yếu tố rất quan trọng. Bộ Ngoại giao rất mong các cơ quan chuyên môn và các lực lượng trực tiếp triển khai nhiệm vụ tăng cường trao đổi thông tin, cùng xác định rõ những nội dung ưu tiên để công tác đối ngoại có thể đi đúng địa chỉ, đúng đối tượng và đúng trọng tâm.

Với trách nhiệm của mình, Bộ Ngoại giao sẽ tiếp tục đồng hành với các bộ, ngành, địa phương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để hoàn thành tốt các nhiệm vụ mà Ban Chỉ đạo quốc gia 515 giao phó. Chúng tôi hiểu rằng, hành trình này còn dài, còn nhiều khó khăn, thách thức. Nhưng chừng nào vẫn còn những gia đình mong chờ tin tức về người thân, chừng đó chúng ta vẫn tiếp tục kiên trì. Và đó chính là lý do để Bộ Ngoại giao tiếp tục làm tốt hơn nữa phần việc của mình, với trách nhiệm, sự cầu thị và lòng tri ân sâu sắc đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.