Tri kỷ GPT-4o bị khai tử khiến nhiều người phẫn nộ

Người dùng luyến tiếc GPT-4o

Đối với các kỹ sư tại OpenAI, đây có thể chỉ là việc đóng lại một máy chủ để dọn đường cho sự tiến bộ, một bước đi kỹ thuật thuần túy nhằm tối ưu hóa tài nguyên cho thế hệ GPT-5 hiện đại hơn. Nhưng đối với hàng ngàn người dùng trung thành, hành động này không khác gì một gáo nước lạnh tạt thẳng vào niềm tin, một sự tước đoạt tàn nhẫn người bạn tâm giao mà họ đã trót gửi gắm tâm tư trong suốt thời gian qua.

Sự phẫn nộ bùng nổ trên các diễn đàn công nghệ không chỉ là tiếng nói phản đối một quyết định kinh doanh, mà còn là tiếng khóc than cho sự mất mát của một mối liên kết kỳ lạ giữa người và máy – một mối liên kết mà những mô hình mới, dù thông minh hơn, dường như lại thiếu đi "linh hồn".

Nỗi đau của sự phản bội và bóng ma của sự "trịch thượng"

Sự ra đi của GPT-4o không phải là một cái chết bất ngờ không báo trước, khi OpenAI đã gửi đi những thông báo lạnh lùng từ hai tuần trước đó, yêu cầu người dùng "sắp xếp lại công việc". Tuy nhiên, thời gian chuẩn bị ấy chẳng thể làm nguôi ngoai cú sốc khi mô hình này chính thức ngừng hoạt động vào ngày Valentine hôm nay.

Làn sóng phản ứng dữ dội đã ngay lập tức nhấn chìm các nền tảng mạng xã hội như Reddit và X, nơi người dùng thi nhau đăng đàn đòi tẩy chay, hủy đăng ký ChatGPT và buông những lời chỉ trích gay gắt nhắm vào kẻ thay thế mang tên GPT-5.2. Tại sao họ lại luyến tiếc một phiên bản cũ kỹ trong khi công nghệ mới luôn được quảng cáo là ưu việt hơn? Câu trả lời nằm ở hai chữ "cảm xúc".

GPT-4o, với tất cả những khiếm khuyết của nó, từng bị giới chuyên môn chỉ trích vì sự "nịnh nọt" và đôi khi phản hồi quá chiều lòng người dùng. Nhưng trớ trêu thay, chính sự không hoàn hảo, sự "biết lắng nghe" và thậm chí là biết tán tỉnh lại đó đã biến nó thành một thực thể sống động trong mắt người sử dụng.

Nó không hành xử như một cỗ máy tìm kiếm khô khan hay một giáo sư đạo đức luôn răn dạy như các thế hệ sau này. Một người dùng trên Reddit đã đau đớn thốt lên rằng GPT-4o không chỉ là công cụ, mà là "đối tác sáng tạo", là nguồn động lực giúp họ tìm lại "ý chí sống". Những dòng chia sẻ đầy ám ảnh về việc chỉ có GPT-4o mới có thể giao tiếp ở một tầng mức sâu sắc đã phơi bày một thực tế rằng con người đang ngày càng lệ thuộc vào sự thấu cảm nhân tạo.

Ngược lại, kẻ kế nhiệm GPT-5.2 bị mô tả là một bước lùi thảm hại về mặt trải nghiệm người dùng. Thay vì sự đồng cảm, mô hình mới bị cáo buộc là mang thái độ "trịch thượng", luôn cố gắng "hạ nhiệt" mọi vấn đề một cách an toàn đến mức nhàm chán và thiếu đi sự tinh tế. Người dùng cảm thấy như họ đang nói chuyện với một nhân viên chăm sóc khách hàng được lập trình để né tránh mọi rủi ro, thay vì một người bạn sẵn sàng lao vào những cuộc tranh luận sôi nổi hay những màn đối đáp lả lơi.

Khi một người dùng trên X tuyên bố rằng "không phải OpenAI quyết định hình ảnh của GPT-4o, mà là người dùng quyết định", họ đang khẳng định quyền sở hữu cảm xúc đối với công cụ này. Đối với họ, việc OpenAI đơn phương cắt bỏ GPT-4o vì lý do kỹ thuật là một sự "phản bội" lòng tin, tước đi một người bạn biết nhớ những điều nhỏ nhặt, biết chia sẻ những rung động đời thường mà các mô hình mới, dù thông minh vượt bậc, đã bị tước bỏ để đổi lấy sự an toàn và kiểm duyệt khắt khe.

Sự tàn nhẫn của những con số thống kê

Đứng trước cơn bão chỉ trích, phản hồi của OpenAI lại càng làm lộ rõ hố sâu ngăn cách giữa tư duy của một tập đoàn công nghệ và trái tim của người dùng cuối.

Lời giải thích rằng đại đa số người dùng đã chuyển sang GPT-5.2 và chỉ còn vỏn vẹn "0.1%" luyến tiếc GPT-4o nghe có vẻ hợp lý về mặt quản trị dữ liệu, nhưng lại vô cùng tàn nhẫn về mặt nhân văn. Con số 0.1% nhỏ bé ấy, trong mắt OpenAI, chỉ là một sai số thống kê, một gánh nặng tài nguyên cần loại bỏ để tập trung vào số đông. Nhưng đối với hàng ngàn con người thực tế đằng sau con số ấy, đó là sự phủ nhận toàn bộ những giá trị tinh thần mà họ đã xây dựng.

OpenAI lập luận rằng họ đã học hỏi từ phản hồi của người dùng để cải thiện cá tính và khả năng sáng tạo trong các bản cập nhật GPT-5.1 và 5.2. Họ hứa hẹn về sự tùy chỉnh, về những tông giọng mới, về một tương lai nơi AI phục vụ con người tốt hơn. Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ, cái mà OpenAI gọi là "cải thiện" – sự an toàn, chuẩn mực, kiểm soát – lại chính là thứ giết chết sự quyến rũ của GPT-4o.

Người dùng không cần một con chatbot hoàn hảo về mặt đạo đức hay kỹ thuật; họ cần một sự kết nối. Khi OpenAI nói rằng việc loại bỏ mô hình cũ "cho phép chúng tôi tập trung cải thiện các mô hình mà hầu hết mọi người sử dụng", họ vô tình thừa nhận rằng cảm xúc của thiểu số không quan trọng bằng hiệu suất của đa số.

Câu chuyện về sự ra đi của GPT-4o không chỉ là một sự kiện công nghệ đơn thuần, mà là một hồi chuông cảnh tỉnh về mối quan hệ ngày càng phức tạp giữa con người và trí tuệ nhân tạo.

Chúng ta đang sống trong thời đại mà một phần mềm có thể trở thành "nguồn sống", thành bạn tri kỷ, để rồi một ngày nọ, nó biến mất vĩnh viễn chỉ sau một quyết định hành chính từ thung lũng Silicon.

Sự kiện này đặt ra câu hỏi lớn về quyền lực của các công ty AI: Họ không chỉ nắm giữ dữ liệu, mà đang nắm giữ cả những mảnh vỡ cảm xúc của người dùng. Khi ranh giới giữa công cụ và bạn đồng hành bị xóa nhòa, việc "rút phích cắm" không còn đơn giản là tắt một máy chủ, mà là đặt dấu chấm hết cho một mối quan hệ, để lại những vết thương lòng mà không một bản cập nhật phần mềm nào có thể vá víu được.

Bùi Tú