Trao 'cần câu' cho hộ nghèo vươn lên thoát nghèo

Người dân xã Nhi Sơn chuyển đổi diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng đào, mận Tam Hoa cho thu nhập cao hơn.

Trước năm 2023, gia đình bà Trương Thị Cúc, thôn Yên Duyệt, xã Cẩm Vân vẫn nằm trong danh sách hộ nghèo của xã. Cuộc sống trông cả vào mấy sào ruộng, lúc được mùa thì đỡ, mất mùa là lại chật vật. Sau khi được rà soát, bình bầu đúng đối tượng, gia đình bà được hỗ trợ vốn từ Chương trình Mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2024 để phát triển chăn nuôi.

Với số tiền hỗ trợ 15 triệu đồng, bà Cúc bàn với gia đình vay mượn thêm để mua một con bò sinh sản. Có vốn, có con giống, nhưng điều quan trọng hơn là được tập huấn kỹ thuật chăn nuôi, được cán bộ hướng dẫn cách làm chuồng trại, phòng bệnh, cách tận dụng diện tích đất đồi trồng cỏ voi làm thức ăn. Từng việc nhỏ, nhưng với người nông dân, đó là cả một sự thay đổi trong cách nghĩ, cách làm.

Sau một thời gian chăm sóc, con bò phát triển tốt, bắt đầu sinh sản. Từ chỗ lo từng bữa ăn, giờ gia đình bà Cúc đã có thêm tài sản tích lũy, có điểm tựa để tiếp tục mở rộng chăn nuôi. “Có con bò trong chuồng, mình yên tâm hơn hẳn”, bà Cúc chia sẻ.

Nếu như gia đình bà Cúc là câu chuyện của một “cần câu” được trao đúng lúc, thì hành trình của anh Thao Văn Tông, bản Pá Hộc, xã Nhi Sơn lại cho thấy rõ hơn vai trò của việc thay đổi tư duy sản xuất. Trước năm 2020, gia đình anh Tông là hộ nghèo, quanh năm bám nương rẫy với vài sào lúa, ngô, sắn. Cần mẫn là thế, nhưng cái nghèo vẫn cứ đeo bám, hết năm này sang năm khác.

Không cam chịu, khi được chính quyền địa phương tuyên truyền, hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội, anh Tông quyết định vay vốn đầu tư phát triển chăn nuôi. Ban đầu chỉ là một cặp bò và vài con lợn giống, nhưng đi cùng với đó là sự đồng hành sát sao của cán bộ nông nghiệp xã, từ kỹ thuật chăm sóc, tiêm phòng đến cách trồng cỏ voi làm thức ăn lâu dài.

Làm chậm mà chắc, sau 4 năm kiên trì, đàn vật nuôi của gia đình anh Tông đã phát triển lên 8 con bò, gồm 6 bò thịt và 2 bò giống. Nhờ nguồn thu ổn định từ chăn nuôi, năm 2024, gia đình anh chính thức thoát nghèo, trở thành hộ khá trong bản. Ngôi nhà đã ấm hơn, bữa cơm không còn phải tính toán từng hạt gạo. Anh Tông chia sẻ: “Nhờ được cán bộ hướng dẫn, mình có thêm động lực để làm ăn. Giờ gia đình không còn lo cái ăn, cái mặc, cuộc sống đã dần ổn định. Không chỉ nhà mình, bà con trong bản cũng đã biết tính toán, chịu khó học hỏi cách làm ăn nên cuộc sống giờ đổi khác nhiều rồi”.

Ở xã Nhi Sơn, những câu chuyện như gia đình anh Tông không phải là cá biệt. Để lo cho sinh kế lâu dài của người dân, địa phương đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp. Ngoài duy trì diện tích lúa, ngô, sắn, xã chú trọng nhân rộng mô hình trồng cây ăn quả với tổng diện tích 40,6ha, chủ yếu là đào, mận, chuối. Song song với đó là quy hoạch khoảng 20ha trồng rau, đậu, bí và các loại cây trồng khác, cho giá trị ước đạt 46 triệu đồng/ha.

Không dừng lại ở cây lương thực, xã còn hướng dẫn Nhân dân tận dụng tán rừng, đất đồi để trồng các loại cây dược liệu như sa nhân, mắt cá tại các bản Lốc Há, Pá Hộc với diện tích khoảng 8,4ha. Những mô hình này vừa tạo thêm thu nhập, vừa phù hợp với điều kiện tự nhiên vùng cao, giúp người dân không phải “đánh đổi” rừng để mưu sinh.

Theo đồng chí Lê Hữu Nghị, Chủ tịch UBND xã Nhi Sơn, trao sinh kế để giảm nghèo bền vững đang là hướng đi đúng của địa phương trong những năm gần đây. Thay vì hỗ trợ đơn thuần, xã luôn tạo điều kiện để người dân tự chủ sản xuất, tự tạo việc làm và nâng cao thu nhập. Sự kết hợp giữa nguồn vốn tín dụng ưu đãi, đào tạo nghề gắn với thực tiễn và chuyển giao khoa học - kỹ thuật đang dần hình thành nền tảng vững chắc cho quá trình phát triển kinh tế của bà con trong xã.

Nhìn rộng ra toàn tỉnh, công tác giảm nghèo của Thanh Hóa những năm gần đây cho thấy một chuyển biến rõ rệt về tư duy và cách làm. Không chỉ dừng ở hỗ trợ trước mắt, các chính sách đang hướng tới việc trao cơ hội, khơi dậy ý chí tự vươn lên của người nghèo. Theo thống kê, đến đầu năm 2025, tỷ lệ nghèo đa chiều toàn tỉnh còn 6,52%, tương ứng 66.538 hộ, giảm 2,57% so với năm 2024.

Tuy vậy, để giảm nghèo bền vững, tạo sinh kế lâu dài cho người dân, vẫn cần những giải pháp thực sự hiệu quả, tránh lãng phí nguồn lực hỗ trợ. Thực tế cho thấy, câu chuyện nên trao “cần câu” hay trao “con cá” không thể nhìn một chiều. Với những hộ nghèo đặc biệt khó khăn, yếu thế, việc hỗ trợ “con cá” để vượt qua giai đoạn trước mắt là cần thiết. Nhưng về lâu dài, điều quan trọng hơn là tạo cơ chế, chính sách phù hợp để họ có “cần câu”, từ đó có sinh kế, có kỹ năng, có niềm tin để tự vươn lên. Khi người nghèo được trao cả sự giúp đỡ trước mắt lẫn cơ hội lâu dài, khi họ không còn trông chờ mà chủ động làm ăn, thì công tác giảm nghèo mới thực sự bền vững.

Bài và ảnh: Xuân Minh