Tranh cãi về tiền rác tháng 13

Cận Tết, câu chuyện tiền rác tháng 13 lại râm ran. Từ ý nghĩa sẻ chia sự vất vả với công nhân vệ sinh, việc này đang biến tướng thành tối hậu thư ép buộc, thậm chí dọa ngưng gom rác. Khoản thu trái luật này không chỉ gây hoang mang mà còn làm mất đi nét đẹp nhân văn vốn có.

Biến tướng từ "xin" sang "đòi"

Theo phản ánh của người dân, cứ vào dịp cuối năm, bên cạnh phí vệ sinh hằng tháng, công nhân thu gom rác thường thông báo thu thêm một khoản tương đương phí một tháng. Tình trạng này đã diễn ra nhiều năm nhưng chưa từng có văn bản hay thông báo giải thích rõ ràng, gây ra sự khó hiểu trong dư luận.

Anh T.V.G cho biết nhân viên thu gom giải thích đây là khoản thu để trang trải chi phí phát sinh. Tuy nhiên, điều đáng nói là thái độ "ép" buộc của đơn vị thu gom.

"Họ cảnh báo nếu không đóng khoản này sẽ ngưng thu gom rác. Điều này khiến gia đình tôi rất lo lắng chúng tôi không có phương án tự xử lý rác thải sinh hoạt" - anh G. bức xúc.

Tình trạng phí chồng phí hoặc thu không rõ ràng diễn ra ở nhiều nơi. Chị H.N.Đ.N phản ánh tại khu vực chị sống, người dân được yêu cầu đóng thêm 25.000 đồng nhưng không được giải thích mục đích sử dụng.

Trong khi đó, chị V.T.L cho biết nơi chị ở tuy không gọi trực tiếp là tiền rác tháng 13 nhưng vào cuối tháng chạp, công nhân thường xin tiền hỗ trợ dưới danh nghĩa lì xì cuối năm, sau Tết lại tiếp tục xin lì xì đầu năm.

"Mỗi tháng tôi đóng 90.000 đồng tiền rác. Khi họ xin thêm, vì cả nể nên tôi hỗ trợ 45.000 đồng. Tuy nhiên, tôi mong muốn khoản thu này phải minh bạch để người dân cảm thấy thoải mái hơn" - chị L. bày tỏ.

Thực tế, người dân đều thấu hiểu và chia sẻ với sự vất vả của công nhân vệ sinh khi lượng rác thải sinh hoạt tăng đột biến dịp cận Tết. Sự hỗ trợ từ cộng đồng là hành động nhân văn cần thiết. Tuy nhiên, việc này cần thực hiện trên tinh thần tự nguyện, công khai, tránh mập mờ quy đổi thành khoản thu cố định khiến người dân hiểu lầm là phí bắt buộc.

"Đã là hỗ trợ thì nên để người dân tự nguyện. Gia đình tôi vẫn thường lì xì 100.000 - 200.000 đồng cho công nhân vệ sinh sau Tết. Số tiền tuy không lớn nhưng hoàn toàn xuất phát từ sự sẻ chia chứ không phải ép buộc" - chị L.N.H chia sẻ.

Để giải quyết vấn đề này, cơ quan chức năng cần sớm làm rõ quy định, thống nhất cách thu và tăng cường thông tin để tạo sự đồng thuận, tránh những băn khoăn không đáng có mỗi dịp Tết đến xuân về.

Dịp cận Tết, lượng rác thải sinh hoạt tại TP HCM lại gia tăng đáng kể

Người dân có quyền từ chối

Trao đổi với phóng viên Báo Người Lao Động, đại diện nhiều đơn vị thu gom rác tại TP HCM khẳng định không có chủ trương thu phí vệ sinh tháng 13. Cụ thể, đại diện Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích quận 1 và Công ty TNHH MTV Dịch vụ Công ích TP Thủ Đức cho biết các đơn vị chỉ thu giá dịch vụ theo mức thành phố quy định. Lãnh đạo các đơn vị này đã quán triệt đội ngũ công nhân tuyệt đối không tự ý thu thêm để tránh gây bức xúc trong dư luận. Trường hợp nhân viên cố tình vi phạm hoặc gây áp lực cho người dân, đơn vị sẽ tiếp nhận phản ánh và xử lý nghiêm.

Liên quan đến vấn đề này, đại diện UBND phường Bình Đông dẫn chứng Quyết định số 67/2025/QĐ-UBND ngày 7-5-2025 của UBND TP HCM, nêu rõ việc thu giá dịch vụ vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt được thực hiện theo tháng với mức giá thống nhất trên toàn thành phố. Các quy định hiện hành không cho phép thu thêm dưới hình thức tháng 13 hay bất kỳ khoản phụ phí nào ngoài quy định.

Đến nay, UBND phường Bình Đông chưa ghi nhận phản ánh chính thức về việc các đơn vị thu gom trên địa bàn thu sai quy định. Phường cũng có văn bản yêu cầu các đơn vị thu đúng giá quy định.

"Thời gian tới, phường sẽ tăng cường giám sát, đồng thời phối hợp tuyên truyền để người dân nắm rõ quy định về giá dịch vụ thu gom rác, qua đó bảo đảm tính công khai và tạo sự đồng thuận trong nhân dân" - đại diện UBND phường Bình Đông nhấn mạnh.

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Trần Minh Hùng, Đoàn Luật sư TP HCM, khẳng định các tổ chức thu gom có trách nhiệm thực hiện đúng Quyết định số 67/2025/QĐ-UBND ngày 7-5-2025, tuyệt đối không được tự ý đặt ra quy định thu tiền rác tháng 13.

Về vấn đề "bồi dưỡng" cho công nhân vệ sinh, luật sư Trần Minh Hùng nhìn nhận: "Việc hỗ trợ thêm hay không hoàn toàn phụ thuộc vào sự tự nguyện của người dân khi thấy công việc thu gom vất vả. Đây là quyền của người dân, không phải nghĩa vụ và không có quy định nào bắt buộc".

Cũng theo luật sư Hùng, người dân cần nắm rõ quyền lợi của mình để tránh bị trục lợi: "Người dân có quyền từ chối đóng tiền rác tháng 13. Người dân có thể phản ánh, khiếu nại lên UBND phường/xã hoặc cơ quan cấp cao hơn để được giải quyết theo Luật Khiếu nại, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và các quy định pháp luật liên quan".

Bài và ảnh: ÁI MY