Trải nghiệm khác biệt, nâng tầm điểm đến

Một buổi sáng ở xã Mù Cang Chải, khi màn sương còn bảng lảng trên những thửa ruộng bậc thang, trong căn nhà sàn của gia đình chị Nguyễn Thị Phương ở thôn Khim Nọi, những vị khách phương xa đã thức dậy từ sớm để cùng chủ nhà chuẩn bị bữa sáng trước khi ra ruộng, lên nương.

Không có những dịch vụ sang trọng hay chương trình được dàn dựng cầu kỳ, điều khiến nhiều du khách muốn quay trở lại chính là cảm giác được hòa mình vào cuộc sống của người dân bản địa, lắng nghe những câu chuyện về nếp nhà, mùa lúa và phong tục của đồng bào vùng cao.

Những năm gần đây, nhiều du khách lựa chọn ở lâu hơn để cùng chủ nhà nấu ăn, trải nghiệm sinh hoạt văn nghệ, tìm hiểu phong tục hoặc quây quần bên bếp lửa nghe kể chuyện về bản làng. Chính những điều bình dị ấy đã trở thành yếu tố giữ chân du khách, góp phần kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng giá trị cho điểm đến.

Xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch tích cực của ngành du lịch. Nếu trước đây, cảnh quan là lợi thế để thu hút khách, thì nay trải nghiệm mới tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến.

Đối với Lào Cai sau hợp nhất, dư địa phát triển càng rộng mở với kho tàng văn hóa của 34 dân tộc, hơn 200 di tích được xếp hạng, 4 di sản được UNESCO ghi danh và 60 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch mang đậm bản sắc, tạo lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn mới.

Nếu ở Mù Cang Chải, sức hút của du lịch đến từ những trải nghiệm gắn với nhịp sống của đồng bào vùng cao thì tại Lâm Thượng, giá trị ấy được tạo nên từ sự kết hợp giữa sản vật địa phương và văn hóa bản địa.

Lâm Thượng - vùng đất nổi tiếng với những cánh rừng măng mai xanh ngút ngàn và những bản làng của đồng bào Tày còn lưu giữ nhiều nét văn hóa truyền thống. Thay vì chỉ tham quan, nhiều du khách lựa chọn cùng người dân vào rừng hái măng, cùng chế biến các món ăn đặc sản, nghỉ nhà sàn và cảm nhận nhịp sống bình yên giữa thiên nhiên.

Những hoạt động bình dị ấy đang trở thành sản phẩm du lịch giàu sức hấp dẫn. Du khách không chỉ được khám phá cảnh quan mà còn tìm hiểu tập quán sinh hoạt, thưởng thức ẩm thực địa phương, nghe hát Then, đàn Tính và cảm nhận sự mến khách của người dân.

Lợi thế của Lâm Thượng còn đến từ vùng nguyên liệu măng mai quy mô lớn. Hiện, địa phương có gần 500 ha tre măng mai, trong đó khoảng 475 ha đang cho thu hoạch với sản lượng khoảng 12.000 tấn mỗi năm. Sản phẩm măng mai Lâm Thượng đạt OCOP 3 sao, tạo nền tảng để phát triển du lịch nông nghiệp và du lịch cộng đồng.

Khi nông sản được kết nối với các hoạt động trải nghiệm, giá trị mang lại không chỉ ở sản lượng thu hoạch mà còn được gia tăng từ dịch vụ lưu trú, ẩm thực và khám phá văn hóa bản địa.

Chị Nguyễn Thị Hải Anh - du khách đến từ Hà Nội chia sẻ: "Điều tôi ấn tượng nhất không phải chỉ là cảnh đẹp mà là những trải nghiệm rất gần gũi với người dân. Được vào rừng hái măng, nghỉ nhà sàn và thưởng thức ẩm thực địa phương khiến chuyến đi trở nên đáng nhớ hơn".

Từ những trải nghiệm ở Lâm Thượng có thể thấy, mỗi địa phương đều sở hữu những lợi thế riêng để hình thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Sau hợp nhất, bên cạnh các điểm đến đã tạo dựng thương hiệu như: Sa Pa, Y Tý, Bắc Hà, Nghĩa Đô, Bản Liền, Bảo Hà, Mù Cang Chải, Trạm Tấu, Nghĩa Lộ hay hồ Thác Bà, nhiều vùng đất khác cũng có điều kiện khai thác hiệu quả các giá trị tự nhiên, văn hóa và nông nghiệp để phát triển du lịch trải nghiệm.

Sự đa dạng ấy không tạo ra sự cạnh tranh giữa các điểm đến mà bổ trợ cho nhau, hình thành những hành trình nhiều ngày, đáp ứng nhu cầu khám phá ngày càng phong phú của du khách.

Nếu trải nghiệm bản địa và sản vật đặc trưng tạo nên sức hút của điểm đến thì công nghệ đang trở thành cầu nối giúp những giá trị ấy đến gần hơn với du khách. Trong xu hướng phát triển du lịch hiện đại, chuyển đổi số không chỉ phục vụ 0g dịch vụ, kết nối điểm đến và hỗ trợ người dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch.

Đối với Lào Cai, đây là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, nhưng công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi làm giàu thêm trải nghiệm, chứ không thay thế những giá trị văn hóa bản địa.

Những năm qua, tỉnh từng bước xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh. Đến nay, 5.000 mã QR được đưa vào sử dụng để giới thiệu điểm đến, sản phẩm OCOP và các dịch vụ du lịch; 60 chương trình du lịch mẫu bằng tiếng Việt - Anh được xây dựng; hơn 600 lượt cán bộ, doanh nghiệp và người làm du lịch được đào tạo về chuyển đổi số. Nhiều điểm đến cũng đã ứng dụng bản đồ số, nền tảng đặt dịch vụ trực tuyến và các công cụ số trong quảng bá.

Giá trị của công nghệ không ở số lượng ứng dụng hay mã QR mà ở khả năng giúp du khách hiểu thêm về lịch sử, văn hóa, con người và sản vật của mỗi vùng đất. Chuyển đổi số vì thế trở thành phương thức lan tỏa bản sắc địa phương, góp phần nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến.

Từ những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy, hướng đi lấy trải nghiệm làm trung tâm đang từng bước phát huy hiệu quả. Du lịch Lào Cai nhiều năm duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 21%/năm. Riêng 7 tháng năm 2026, toàn tỉnh đón hơn 7,63 triệu lượt khách, doanh thu từ du lịch đạt 29.610 tỷ đồng.

Giai đoạn 2026 - 2030, Lào Cai đặt mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, xây dựng địa phương trở thành trung tâm du lịch bốn mùa của cả nước với thương hiệu "Nơi hội tụ sắc màu Tây Bắc".

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, tỉnh tiếp tục đầu tư hạ tầng giao thông và hạ tầng du lịch, phát triển sản phẩm mới, đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tăng cường xúc tiến, quảng bá.

Khi văn hóa bản địa trở thành giá trị cốt lõi và người dân là chủ thể của hoạt động du lịch, Lào Cai sẽ có thêm lợi thế để phát triển du lịch bền vững và nâng cao sức cạnh tranh trong giai đoạn mới.