Trải nghiệm để khắc sâu kiến thức

Cô, trò Trường Tiểu học Hoàng Văn Thụ tìm hiểu về lịch sử tại Bảo tàng tỉnh

Tại Trường THPT Cao Lộc, ngày 6/4, nhà trường phối hợp với Bảo tàng tỉnh tổ chức tuyên truyền, triển lãm không gian di sản vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn với sự tham gia của hơn 1.000 cán bộ, giáo viên, học sinh. Trong chương trình, học sinh theo dõi phim tư liệu, tham gia thi tìm hiểu kiến thức trên nền tảng Kahoot, trực tiếp tham quan khu trưng bày và tiếp cận không gian di sản ngay trong khuôn viên trường. Từ các hình ảnh, hiện vật cụ thể, việc học chuyển từ nghe giảng sang quan sát, đối chiếu, trao đổi, giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung bài học, đồng thời ghi nhớ kiến thức một cách tự nhiên thông qua trải nghiệm trực tiếp. Cô Nguyễn Tuyết Chinh, Hiệu trưởng nhà trường cho rằng: việc tổ chức hiệu quả các hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn tạo điều kiện để các em khắc sâu những gì đã học thông qua quá trình tham gia và cảm nhận.

Từ cách làm của Trường THPT Cao Lộc cho thấy, điểm cốt lõi của hoạt động trải nghiệm không nằm ở số lượng chương trình mà ở cách nhà trường tạo cơ hội để học sinh trực tiếp tham gia, suy nghĩ và rút ra bài học từ thực tế. Khi đó, kiến thức không còn được tiếp nhận theo lối áp đặt mà được hình thành trong quá trình trải nghiệm, giúp học sinh hiểu bản chất vấn đề và ghi nhớ lâu hơn. Từ hướng tiếp cận này, nhiều trường học đã chủ động tổ chức đa dạng hoạt động trải nghiệm thông qua sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, hoạt động theo chủ đề, câu lạc bộ và các chương trình ngoại khóa; đồng thời xây dựng hệ thống tư liệu, tranh, ảnh, video và tổ chức cho học sinh tham quan di tích lịch sử, văn hóa, tìm hiểu các mô hình phát triển kinh tế tại địa phương.

Một ví dụ cụ thể là tại Trường THCS Hoàng Đồng, phường Tam Thanh, trong học kỳ I, nhà trường đã tổ chức cho gần 400 học sinh khối 6, 7 tham gia hoạt động trải nghiệm tại khu di tích K9 Đá Chông. Khi bước vào không gian thực tế, học sinh chủ động quan sát, ghi chép, đối chiếu với kiến thức đã học để hoàn thành nhiệm vụ giáo viên giao. Em Chu Ngọc Hà, học sinh lớp 7A3 chia sẻ: Khi trực tiếp đến K9, những nội dung về lịch sử, về Bác Hồ trở nên cụ thể hơn, giúp em hiểu rõ hơn ý nghĩa của từng bài học.

Từ thực tế triển khai cho thấy, hoạt động trải nghiệm chỉ phát huy hiệu quả khi được đặt trong một quy trình học tập có chuẩn bị, có nhiệm vụ cụ thể và yêu cầu học sinh tự hoàn thành bằng quan sát, suy nghĩ của chính mình. Chính quá trình đó khiến kiến thức trở nên rõ ràng, cụ thể, buộc học sinh chủ động hơn trong tiếp nhận và xử lý thông tin, qua đó giúp việc học đi vào chiều sâu và được ghi nhớ bền vững.

Trên cơ sở này, nhiều trường đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm xuyên suốt trong năm học, từ sinh hoạt dưới cờ, hoạt động đội đến các chương trình giáo dục kỹ năng sống, trải nghiệm sáng tạo theo chủ đề, tạo điều kiện để học sinh tham gia trực tiếp vào các tình huống thực tế, qua đó vừa rèn kỹ năng, vừa củng cố và khắc sâu kiến thức đã học.

Ông Đặng Hồng Cường, Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho rằng: Cùng với việc truyền đạt kiến thức, các nhà trường cần tạo điều kiện để học sinh tham gia những hoạt động thực tế phù hợp với lứa tuổi, qua đó giúp các em hiểu rõ hơn nội dung bài học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Khi học sinh được trực tiếp trải nghiệm, quá trình tiếp nhận kiến thức trở nên chủ động hơn, đồng thời giúp củng cố và khắc sâu những gì đã học thông qua thực hành và hoàn thành nhiệm vụ cụ thể.

Thực tế triển khai cho thấy, các hoạt động trải nghiệm trong nhà trường đang được tổ chức bài bản, có chủ đề, gắn với nội dung dạy học và đời sống học sinh. Việc đưa trải nghiệm vào quá trình học không chỉ làm phong phú phương pháp dạy học mà còn giúp kiến thức được củng cố qua thực tiễn, từng bước chuyển từ hiểu sang nhớ, từ nhớ sang vận dụng, qua đó nâng cao chất lượng học tập và tạo nền tảng để học sinh phát triển bền vững.

HOÀNG TÙNG