'TraceMap': Công cụ giúp châu Âu siết chặt quản lý an toàn thực phẩm

Được công bố ngày 10-3, “TraceMap” hướng đến mục tiêu sàng lọc cơ sở dữ liệu khổng lồ là nền tảng cho thực phẩm nông sản của Liên minh châu Âu (EU) và cung cấp bản đồ chuỗi cung ứng. Nền tảng mới đánh dấu một bước tiến vượt bậc so với quy trình kiểm tra thủ công vốn tiêu tốn nhiều thời gian và công sức.

Liên minh châu Âu tăng cường kiểm soát vấn đề an toàn thực phẩm. Ảnh: Shutterstock

“TraceMap” hoạt động dựa trên Hệ thống Cảnh báo nhanh về Thực phẩm và Thức ăn chăn nuôi (RASFF), Hệ thống Kiểm soát Thương mại và Chuyên gia (TRACES), cùng nhiều mạng lưới khác. Thông qua việc ứng dụng thuật toán, nền tảng này có thể phát hiện những yếu tố có nguy cơ bị bỏ sót. Phiên bản thí điểm đã chứng minh được giá trị thực tế của “TraceMap” khi giúp truy tìm sữa công thức cho trẻ sơ sinh không đạt tiêu chuẩn an toàn.

Giám sát chặt chẽ hơn chuỗi cung ứng

Ủy viên phụ trách Y tế và Phúc lợi động vật Oliver Varhelyi tuyên bố, “TraceMap” là một bước đột phá trong cách mạng hóa năng lực của EU đối với nỗ lực ứng phó các cuộc khủng hoảng an toàn thực phẩm và trấn áp tình trạng gian lận ở lĩnh vực này. Nếu TraceMap hoạt động như kỳ vọng, các thanh tra viên có thể rút ngắn thời gian truy vấn trên hệ thống xuống còn vài giây, kiểm soát chính xác hơn và thu hồi những sản phẩm không đạt chuẩn khỏi thị trường trước khi hậu quả lan rộng.

Ủy ban châu Âu hứa hẹn sẽ nhanh chóng thiết lập mối liên hệ giữa bên cung cấp, các lô hàng và nguồn gốc sản phẩm, minh bạch hóa chuỗi cung ứng nhằm vạch trần sự gian lận. Những nỗ lực này có thể củng cố niềm tin nơi người tiêu dùng, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp khiến việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm trở nên khó khăn hơn.

“TraceMap” cũng phục vụ mục đích kinh tế khi lĩnh vực thực phẩm nông sản của EU trị giá lên đến 1.300 nghìn tỷ euro, trong khi tình trạng gian lận tác động đến cả lợi nhuận và lòng tin. Bằng cách siết chặt quy định, EU kỳ vọng bảo vệ người nông dân tốt hơn nhờ nhanh chóng phát hiện các vụ gian lận thực phẩm và những trường hợp cố tình lách luật nhập khẩu.

Tốc độ là yếu tố then chốt

Nguy cơ sức khỏe liên quan những lô hàng không bảo đảm an toàn tỷ lệ thuận với thời gian lưu kho và khiến chi phí thu hồi gia tăng. Bất chấp việc RASFF liên tục gửi cảnh báo, quá trình đối chiếu thông tin vẫn có thể mất nhiều ngày. Do đó, thông qua tự động hóa quy trình kiểm tra giấy tờ liên quan, “TraceMap” sẽ giúp rút ngắn thời gian, đồng nghĩa với việc giảm thiểu hậu quả.

Nền tảng này cũng có thể siết chặt việc kiểm tra hàng nhập khẩu, hỗ trợ quá trình phối hợp giữa các quốc gia thành viên EU, nâng cao năng lực bảo vệ nông dân và người tiêu dùng, đồng thời loại bỏ những kẽ hở mà đối tượng gian lận đang lợi dụng.

Vẫn tồn tại thách thức

Dù được kỳ vọng cao nhưng “TraceMap” vẫn đối mặt một số thách thức. Thứ nhất, thuật toán chỉ thực sự hiệu quả khi dữ liệu đầu vào được bảo đảm, trong khi hệ thống kiểm soát tại một số quốc gia vẫn chưa thực sự hoàn chỉnh. Thứ hai, nền tảng này cần nhanh chóng được chuyển đổi thành biện pháp pháp lý do việc truy tìm những đối tượng gian lận sẽ gặp khó khăn nếu nhà chức trách không thể chứng minh ý định hoặc truy tìm sản phẩm.

Một rủi ro khác nằm ở sự khác biệt về năng lực kỹ thuật số giữa các quốc gia thành viên EU. Những quốc gia lớn có thể hội nhập nhanh chóng, trong khi các quốc gia nhỏ hơn phải vật lộn với hệ thống cũ kỹ. Ủy ban châu Âu cho biết, giao diện của “TraceMap” trực quan nhưng quy trình đào tạo vẫn là yếu tố quan trọng. Do đó, việc triển khai không đồng đều sẽ khiến nền tảng này suy giảm hiệu quả.

Ở một góc độ khác, nhiều đơn vị vận hành vẫn lo ngại “TraceMap” có thể cung cấp thông tin không chính xác, dẫn đến nguy cơ gây gián đoạn hoạt động thương mại. Về vấn đề này, Ủy ban châu Âu đã khẳng định, đội ngũ nhân lực điều hành mới là bên đưa ra quyết định cuối cùng, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nền tảng.

Tiềm năng rộng mở

EU nhìn nhận “TraceMap” là một phần của “Tầm nhìn về Nông nghiệp và Thực phẩm” rộng lớn hơn. Bằng cách tích hợp trí tuệ nhân tạo vào các quy định hiện hành, liên minh kinh tế này kỳ vọng sẽ bảo đảm tính bền vững của mô hình quản lý từ thập niên 1990 vốn đang chuyển hướng sang giám sát thời gian thực trên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Thành công của “TraceMap” có thể trở thành động lực đối với những lĩnh vực cũng đang phải vật lộn với mạng lưới cung ứng phức tạp và quy trình giám sát rời rạc. Nếu chứng minh được giá trị thực tiễn, Ủy ban châu Âu có thể nhân rộng nền tảng này và gắn kết trí tuệ nhân tạo với năng lực quản lý.

Hiện tại, số phận của “TraceMap” phụ thuộc vào mức độ ứng dụng. Các quốc gia thành viên EU cần cung cấp cho nền tảng này dữ liệu mới, chính xác và hành động dứt khoát khi nhận được thông tin cảnh báo. Về cơ bản, đây là nền móng để phòng ngừa, kiểm soát khủng hoảng và giúp tăng cường niềm tin của tất cả các bên liên quan đối với hệ thống an toàn thực phẩm vững mạnh của EU.

(Theo EU Perspectives)

Thương Nguyệt