TP Hồ Chí Minh: Xây dựng nền tảng và kiến trúc số cho đô thị thông minh

Thành phố Hồ Chí Minh vừa đưa hệ thống Robot AI vào quy trình vận hành hành chính công tại xã Đông Thạnh hôm 21-1. Ảnh: A.Tuấn.

Củng cố hạ tầng và nền tảng số

Theo Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh, về hạ tầng và nền tảng số, thành phố đã hình thành kho dữ liệu dùng chung tích hợp dữ liệu từ các sở, ban, ngành và địa phương với 45 cơ sở dữ liệu dùng chung; công bố 91 tập dữ liệu mở trên cổng dữ liệu. Thành phố cũng có 9 trung tâm dữ liệu lớn và đang chuẩn bị hình thành 4 siêu trung tâm dữ liệu.

Về quản trị số, thành phố ứng dụng hệ thống quản lý văn bản và điều hành liên thông, có các trung tâm điều hành thông minh (IOC), hướng đến mục tiêu cung cấp dịch vụ phục vụ người dân thực hiện không phụ thuộc vào địa giới hành chính.

Một góc Trung tâm Điều hành thông minh Becamex thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: B.Tân.

Về kinh tế số, thành phố thành lập các khu công nghệ số tập trung như khu công nghệ cao, công viên phần mềm QTSC, hỗ trợ chính sách cho các doanh nghiệp đầu tư phát triển về khoa học, công nghệ phục vụ công tác chuyển đổi số của thành phố; hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ chuyển đổi số.

Về xã hội số, triển khai phong trào "Bình dân học vụ số", thành phố Hồ Chí Minh đã có 6.590 tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 27.500 thành viên tham gia hỗ trợ người dân tại cơ sở để thực hiện chuyển đổi số, lan tỏa kỹ năng số đến cộng đồng.

Ông Lý Minh Tuân, Trưởng phòng Chuyển đổi số (Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh) cho biết thêm, với hệ thống "Một định danh" (One ID), thành phố sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID do Bộ Công an phát triển.

Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh tổ chức trải nghiệm ứng dụng khoa học - công nghệ đến các em học sinh, khuyến khích niềm đam mê nghiên cứu khoa học - công nghệ cho các em. Ảnh: H.Kim.

“Thông qua việc sử dụng VNeID, người dân có thể đề nghị cấp phiếu lý lịch tư pháp, xác thực sinh trắc học; rút ngắn thời gian làm thủ tục kiểm tra an ninh, chi trả trợ cấp không dùng tiền mặt, sử dụng thẻ Bảo hiểm y tế tích hợp trên VNeID... Những tiện ích này cũng giúp người dân giảm việc phải đi lại và chờ đợi, ngăn chặn tình trạng giả mạo danh tính…”, ông Lý Minh Tuân cho biết.

Xây dựng khung kiến trúc số

Theo lộ trình đến năm 2030, thành phố Hồ Chí Minh sẽ tập trung hoàn thiện các nền tảng số hóa dữ liệu, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo, Blockchain và IoT vào quản trị đô thị.

Phục vụ cho mục tiêu này, cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, UBND thành phố vừa ban hành quyết định phê duyệt Khung kiến trúc số thay thế Kiến trúc Chính quyền điện tử trước đây, đánh dấu bước chuyển quan trọng từ tư duy ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) sang quản trị, điều hành và phát triển dựa trên dữ liệu và nền tảng số.

Phối cảnh Đô thị khoa học - công nghệ phía Bắc thành phố Hồ Chí Minh, trong đó tòa nhà Trung tâm hành chính Bình Dương sẽ được chuyển đổi công năng thành tòa nhà khoa học - công nghệ. Nguồn: Sở KHCN.

Khung kiến trúc số dùng nguyên tắc quản trị dựa trên kết quả. Cùng với đó là nguyên tắc lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Trong đó, dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, giữ vị trí trung tâm trong mọi quy trình nghiệp vụ và là nền tảng cho mọi quyết sách.

Hệ sinh thái dịch vụ số trong khung kiến trúc số lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, bảo đảm thuận tiện, minh bạch, thống nhất, đa kênh, ưu tiên xây dựng tính năng hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật, người lao động nhập cư, người dân có kỹ năng số hạn chế; thực hiện nguyên tắc "khai báo một lần, dùng nhiều lần"; dữ liệu được chia sẻ, tái sử dụng ở mọi cấp, mọi cơ quan…

Một trong những điểm đột phá của khung kiến trúc số này là nguyên tắc "AI First" (Vận hành thông minh và tự động hóa trên cơ sở ưu tiên ứng dụng trí tuệ nhân tạo) trong mọi quy trình xử lý nghiệp vụ để tự động hóa tối đa, giải phóng sức lao động cho cán bộ, công chức, viên chức, tạo điều kiện tập trung vào các nhiệm vụ phân tích, sáng tạo và hoạch định chính sách.

Sơ đồ tổng thể Khung kiến trúc số thành phố Hồ Chí Minh. Nguồn: Sở KHCN.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh Lâm Đình Thắng, khung kiến trúc số được thiết kế dựa trên 4 phân lớp, gồm: Lớp hạ tầng số và an ninh mạng dùng chung. Trong đó, thành phố ưu tiên phát triển mạng viễn thông thế hệ mới (5G/6G) và hệ thống điện toán đám mây dùng chung (Local Cloud). Mục tiêu là 100% các cơ quan nhà nước kết nối mạng truyền số liệu chuyên dùng an toàn, bảo mật.

Lớp dữ liệu và nền tảng lõi với ứng dụng và nghiệp vụ dùng chung bao gồm 19 nền tảng số giải quyết thủ tục hành chính và tương tác với người dân, doanh nghiệp; 8 nền tảng phục vụ quản trị và chỉ đạo, điều hành; 20 nền tảng cung cấp dịch vụ hạ tầng cơ bản, dùng chung; 37 nền tảng phục vụ nghiệp vụ chuyên ngành.

Lớp kênh tương tác và đo lường hiệu quả là nơi người dân, doanh nghiệp và cán bộ, công chức tương tác với hệ thống thông qua Cổng Dịch vụ công, ứng dụng định danh điện tử, ứng dụng công dân số và các nền tảng số khác, đồng thời là công cụ giám sát, đo lường hiệu quả triển khai.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường, giai đoạn tới, thành phố tiếp tục xác định khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là một trong những động lực then chốt, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Bước sang năm 2026, thành phố tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học - công nghệ, tập trung vào các nhiệm vụ then chốt, tạo ra những kết quả cụ thể, có thể đo lường và cảm nhận được trong thực tiễn; đồng thời sớm triển khai các giải pháp mang tính đột phá, đưa chính sách nhanh chóng đi vào cuộc sống, tránh lỡ nhịp phát triển.

Nam Trung - Tùng Lâm