TP Hồ Chí Minh khơi lòng dân, sức dân trong phát triển đô thị

Bài học thành công từ giải phóng mặt bằng hàng trăm hộ dân bờ Bắc kênh Đôi sẽ giúp thành phố có thêm “sức mạnh mềm” để khởi động “đại công trường” sắp tới.

Người dân đồng thuận, công tác giải phóng mặt bằng khu vực bờ Bắc kênh Đôi rất thuận lợi. Ảnh: Cẩm Tú

Khơi lòng dân, dựa vào sức dân

Nhiều dự án chỉnh trang đô thị, cải thiện môi trường như dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, bờ Bắc kênh Đôi, rạch Xuyên Tâm… bị chậm trễ hàng chục năm. Thời gian gần đây, nhờ cách làm thiết thực “lấy người dân làm trung tâm” đã khơi dậy lòng dân, sức dân, qua đó giúp thành phố Hồ Chí Minh đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng - khâu khó nhất của dự án.

Điển hình là dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi nằm trên địa bàn phường Chánh Hưng và phường Phú Định (quận 8 cũ). Dự án này được HĐND thành phố Hồ Chí Minh đưa vào chương trình hành động, kế hoạch xóa nhà trên và ven kênh được duyệt giai đoạn 2015-2020. Tuy nhiên, “lỡ hẹn” nhiều lần, đến tháng 8-2025, dự án này mới chính thức được khởi công.

Tại khu vực bờ Bắc kênh Đôi, nơi hàng nghìn hộ dân chịu ảnh hưởng bởi dự án cải tạo môi trường và hạ tầng, công tác tiếp xúc, đối thoại được triển khai trực tiếp đến từng hộ.

Nhiều căn nhà tại bờ Bắc kênh Đôi đã được giải tỏa. Ảnh: Cẩm Tú

Ngày nhận được thông báo hoàn tất chi trả bồi thường giải phóng mặt bằng, bà Trần Thanh Hương (68 tuổi, phường Chánh Hưng) đứng lặng trước căn nhà đã gắn bó gần 6 thập kỷ. Không phải vì tiếc nuối nơi ở cũ, mà bởi cảm giác nhẹ nhõm hiếm hoi sau nhiều tháng chờ đợi. “Ít nhất là mình biết sắp tới sẽ ở đâu, sống thế nào, con cái, cháu chắt có chỗ an cư”, bà Hương nói.

Lát cắt đời sống ấy cũng là tâm trạng chung của nhiều hộ dân nằm trong diện di dời tại dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm. Tuy vậy, khác với bờ Bắc kênh Đôi, giá trị nhà, đất bị ảnh hưởng bởi dự án rạch Xuyên Tâm rất cao vì có những đoạn đi qua khu vực nội đô sầm uất. Chính vì vậy, tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng tại dự án rạch Xuyên Tâm chậm hơn. Nhưng với cách làm minh bạch, rõ ràng, dự án đã tạo được sự đồng thuận cao trong người dân - đây là mấu chốt có vai trò quyết định đưa dự án sớm về đích.

Bà Trần Thị Nhung, chủ hộ 278/57, đường Nguyễn Xuân Ôn, phường Bình Lợi Trung, cho biết căn nhà của gia đình có một phần xây lấn rạch Xuyên Tâm nhưng việc đo đạc, bồi thường được cơ quan chức năng thực hiện rõ ràng.

Bà Trần Thị Nhung, chủ hộ 278/57, đường Nguyễn Xuân Ôn, phường Bình Lợi Trung. Ảnh: Cẩm Tú

“Tiền bồi thường tôi nhận được nhanh gọn, không cần chờ ngày này qua ngày khác. Nhà nước yêu cầu tôi cung cấp đầy đủ giấy tờ, sau đó họ kiểm chứng, xác minh hợp lý rồi gọi tôi lên trao đổi. Chỉ một ngày sau, gia đình tôi đã nhận được tiền bồi thường, không gặp khó khăn gì”, bà Nhung vui vẻ nói.

Điều rất đáng mừng là khi đã đạt được sự đồng thuận, người dân tự nguyện góp sức để đẩy nhanh tiến độ dự án. Đối với các trường hợp đồng ý di dời, chính chủ hộ tự đập căn nhà của mình mà không cần đến sự huy động máy móc, thiết bị từ chủ đầu tư dự án - điều mà trước đây rất hiếm xảy ra.

Người dân đồng thuận, tự nguyện đập bỏ căn nhà của mình để giao mặt bằng cho chính quyền địa phương. Ảnh: Cẩm Tú

Đồng thuận từ niềm tin vào chính quyền

Không chỉ các hộ dân, các tổ chức là doanh nghiệp cũng đồng thuận rất cao, sẵn sàng hợp tác với chính quyền địa phương để di dời.

Ông Nguyễn Thành Thái, Giám đốc khối hỗ trợ Công ty Thủy hải sản Sài Gòn chia sẻ: “Nếu nói không tiếc nuối là không đúng, bởi công ty của chúng tôi đặt tại đây (khu vực dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi) hàng chục năm. Nhưng đây là chủ trương của thành phố, tác động tích cực của dự án mang lại rất lớn cho môi trường cũng như chất lượng sống của người dân, nên chúng tôi đồng thuận di dời”.

Là người trực tiếp làm “cầu nối” giữa Nhà nước với nhân dân, bà Thịnh Thị Hương, Trưởng khu phố 43, phường Chánh Hưng, cho biết: “Chúng tôi đến tận nhà để tuyên truyền chủ trương, chính sách của Nhà nước với mục tiêu vì lợi ích chung, nên bà con cô bác đã vui vẻ nhận tiền bồi thường hoặc nhận căn hộ tái định cư”.

Ông Vương Chí Hùng, Phó Chủ tịch UBND phường Chánh Hưng cho biết, trên địa bàn phường có 799 trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi. Hiện chỉ còn khoảng 5% trường hợp chưa di dời. Phường sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan, với cách làm công khai, minh bạch, lấy người dân làm trung tâm để tạo đồng thuận.

Tính đến thời điểm này, có hơn 1.400 hộ dân, tổ chức trên tổng số hơn 1.600 hộ dân, tổ chức trên toàn dự án (thuộc phường Chánh Hưng và phường Phú Định) bị ảnh hưởng bởi dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi đã đồng thuận di dời; trong đó, hơn 1.000 trường hợp đã bàn giao mặt bằng và hơn 200 hộ đã được tái định cư bằng căn hộ tái định cư nằm không xa nơi ở cũ. Dự án có tổng vốn đầu tư hơn 7.300 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2028.

Công cuộc cải tạo hệ thống kênh, rạch giúp diện mạo đô thị thành phố Hồ Chí Minh ngày càng khang trang, môi trường được bảo đảm. Ảnh: Cẩm Tú

Với cách làm tương tự, người dân thành phố Hồ Chí Minh kỳ vọng dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm sẽ tiếp nối dự án bờ Bắc kênh Đôi, sớm về đích để cùng làm thay đổi diện mạo đô thị thành phố theo hướng khang trang, hiện đại, văn minh.

Cẩm Tú