Tổng Bí thư Tô Lâm: Văn hóa phải đứng ở 'vị trí dẫn đường'

Toàn cảnh Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam

Tham dự Hội nghị tại hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội có Chủ tịch nước Lương Cường; Thủ tướng Phạm Minh Chính; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; nguyên Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú. Hội nghị được Ban Bí thư Trung ương Đảng tổ chức ngày 25.2 theo hình thức trực tiếp, kết nối trực tuyến từ điểm cầu chính tại phòng họp Diên Hồng đến điểm cầu các Tỉnh ủy, Thành ủy, Đảng ủy trực thuộc Trung ương; điểm cầu các Ban, Bộ, ngành, cơ quan Trung ương, các cơ quan, đơn vị. Hơn hai triệu đại biểu dự Hội nghị.

Văn hóa quyết định khả năng đi xa

Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, là nền văn hóa hướng tới con người, là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh, kết tinh trí tuệ Việt Nam và là động lực dẫn dắt sự phát triển dân tộc, độc lập, tự chủ, tự cường.

Theo Tổng Bí thư, trong lịch sử dân tộc, sức mạnh Việt Nam không chỉ được tạo nên bởi tài nguyên hay quy mô, mà trước hết bởi bản lĩnh, khí phách, ý chí và hệ giá trị được hun đúc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Nhắc lại câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, Tổng Bí thư nhấn mạnh, lời dạy ấy đến hôm nay càng cho thấy văn hóa không chỉ đồng hành với phát triển, mà văn hóa phải đứng ở “vị trí dẫn đường”, là nền tảng định hình chất lượng con người và chất lượng quốc gia. Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì “văn hóa quyết định khả năng đi xa”. Nếu kinh tế tạo ra của cải vật chất, thì văn hóa tạo ra bản lĩnh, kỷ luật, niềm tin và sức mạnh tinh thần để đất nước vượt qua thử thách và vươn lên.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị

Thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực, mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng.

Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến.

(Tổng Bí thư TÔ LÂM)

Tổng Bí thư nhận định, thách thức lớn nhất đối với văn hóa hôm nay không chỉ là thiếu nguồn lực, mà là nguy cơ xói mòn hệ giá trị, lệch chuẩn hành vi, thực dụng hóa, bạo lực ngôn từ, tin giả, tin thất thiệt và sự tấn công của những yếu tố độc hại trong không gian mạng. Nếu không kịp thời chấn hưng văn hóa, chúng ta có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhưng sẽ thiếu điểm tựa dài hạn. Con người có thể giàu lên nhưng nghèo đi về chuẩn mực, về lòng tự trọng, về trách nhiệm công dân và về khát vọng cống hiến.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị tập trung triển khai đồng bộ năm nhiệm vụ trọng tâm. Đó là phải xây dựng và lan tỏa hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam thời kỳ mới; phải coi xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là nhiệm vụ mang tính nền tảng; đặt trọng tâm vào giáo dục và phát triển con người, coi đây là trục xuyên suốt của chấn hưng văn hóa; phát triển công nghiệp văn hóa để văn hóa vừa là nền tảng tinh thần, vừa là nguồn lực kinh tế, vừa là sức mạnh mềm của quốc gia; xây dựng văn hóa trong hệ thống chính trị và coi đây là gốc của niềm tin xã hội.

Tổng Bí thư đề nghị mỗi cấp ủy, tổ chức đảng phải xác định rõ thực trạng văn hóa của mình để tập trung giải quyết. Tránh làm dàn trải, tránh hình thức, tránh “làm cho có, làm cho xong”. Đặc biệt, phải coi nêu gương là phương thức lãnh đạo có sức thuyết phục cao nhất trong xây dựng văn hóa. “Nêu gương không phải nói cho hay, mà là làm cho đúng. Nêu gương không phải vận động chung chung, mà là kỷ luật bản thân, kỷ luật tổ chức, kỷ luật thực thi. Ở đâu cán bộ gương mẫu, ở đó kỷ cương mạnh. Ở đâu kỷ cương mạnh, ở đó niềm tin xã hội được củng cố. Khi đó, mọi nhiệm vụ phát triển đều có nền tảng để bứt phá, vươn lên”, Tổng Bí thư phát biểu và chỉ đạo, ngay sau Hội nghị, các cấp ủy, tổ chức đảng, các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương xây dựng chương trình hành động, kế hoạch triển khai cụ thể, phân công rõ trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm người đứng đầu. Kiên quyết chấn chỉnh tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm hình thức.

Văn hóa phải trở thành nền tảng vững chắc của sự phát triển

Trình bày chuyên đề “Nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam”, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, để có thể phát triển bền vững đất nước, văn hóa không chỉ là “nền tảng tinh thần”, mà phải trở thành nền tảng vững chắc của sự phát triển.

Đáng chú ý, từ tầm nhìn mới, bao trùm về văn hóa, Nghị quyết 80 lần đầu tiên đưa ra hai phạm trù mới: Văn hóa là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Như vậy, cùng với chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa trở thành một trong bốn trụ cột của sự phát triển.

(Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương TRỊNH VĂN QUYẾT)

Đáng chú ý, từ tầm nhìn mới, bao trùm về văn hóa, Nghị quyết 80 lần đầu tiên đưa ra hai phạm trù mới: Văn hóa là “trụ cột” và là “hệ điều tiết” cho phát triển nhanh và bền vững đất nước. Như vậy, cùng với chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa trở thành một trong bốn trụ cột của sự phát triển. Hai luận điểm “văn hóa là nền tảng” và “văn hóa là trụ cột” đã khẳng định một tầm nhìn mới, vừa kế thừa các quan điểm trước, vừa có tính đột phá trong nhận thức lý luận về văn hóa thời kỳ phát triển mới của dân tộc.

Cũng theo Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, có ba thành tố cực kỳ quan trọng để phát triển văn hóa được Nghị quyết 80 gắn kết trong một nhiệm vụ lớn, đó là phát triển hạ tầng, huy động, sử dụng các nguồn lực và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực văn hóa. Về hạ tầng, Nghị quyết xác định: “Tập trung đầu tư, hoàn thiện hạ tầng văn hóa, ưu tiên các thiết chế văn hóa quy mô quốc gia, ngang tầm khu vực và quốc tế”. Một nhiệm vụ chưa từng được đặt ra trước đây. Về nguồn lực, Nghị quyết khẳng định “đảm bảo bố trí đủ kinh phí cho các chương trình, đề án, tăng đầu tư công cho văn hóa theo hướng trọng điểm, trọng tâm và thu hút đầu tư xã hội ở mức cao nhất”.

Nghị quyết dành phần đặc biệt quan trọng trong phát triển đột phá văn hóa, đó là xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, cán bộ cấp chiến lược, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, công chức, viên chức, người lao động, cán bộ chủ chốt ở địa phương, xây dựng và phát triển mạng lưới chuyên gia trong và ngoài nước về văn hóa. Về yêu cầu tập trung trong triển khai thực hiện Nghị quyết, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh, cần thực hiện đa dạng các hình thức, biện pháp học tập, nghiên cứu nhằm hiểu đúng, hiểu sâu nội dung, những điểm mới, cốt lõi trong Nghị quyết; từ đó tạo sự thống nhất, quyết tâm cao, chủ động, kiên trì và sáng tạo, tập trung trí tuệ, tâm huyết, sự am hiểu thực tiễn xây dựng chương trình trung hạn, dài hạn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Cán bộ, đảng viên, người lao động Bộ VHTTDL học tập, nghiên cứu Nghị quyết số 80-NQ/TW tại đầu cầu trụ sở Bộ VHTTDL

Chương trình hành động phải phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, vai trò tiên phong của trí thức, văn nghệ sĩ, doanh nhân, lực lượng vũ trang… đóng góp thực chất nguồn lực cho phát triển văn hóa, coi đó là nhu cầu, niềm say mê, tự giác của chính mình. Đồng thời, vận dụng triệt để và sáng tạo những nội dung của Nghị quyết để xây dựng và thực hiện thể chế, chính sách, cơ chế, chế độ cho phát triển văn hóa; triển khai chặt chẽ việc giám sát, kiểm tra thực hiện các chương trình đã được thông qua, kiên trì tổ chức làm đến cùng, tạo ra bằng được kết quả cao.

Cùng với đó, cần phát huy thế mạnh, đặc trưng nổi trội, bản sắc của từng vùng, từng địa phương, đơn vị, nghề nghiệp để xây dựng và phát triển văn hóa, xây dựng con người; vận dụng sáng tạo các hệ giá trị để xác định nhiệm vụ xây dựng con người với những đặc trưng nổi trội gắn với truyền thống và tinh thần văn hóa.

THU SÂM; ảnh TR.HUẤN