Tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc Mông

Trang phục truyền thống, nghề thủ công các phong tục, tập quán tốt đẹp kết tinh thành giá trị văn hóa người Mông. Ảnh: Mai Giáp

Với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Mông - Hội tụ và tỏa sáng”, Ngày hội do UBND tỉnh Điện Biên phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào Mông. Qua đó, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; quảng bá hình ảnh, con người, văn hóa và du lịch Điện Biên đến nhân dân, du khách trong nước và quốc tế.

Điện Biên là địa phương giàu bản sắc với 19 dân tộc cùng sinh sống. Trong đó, dân tộc Mông chiếm khoảng 38% dân số, cao nhất trong các dân tộc trên địa bàn. Ở nhiều xã, bản vùng cao, gần 100% đồng bào Mông sinh sống. Bản sắc Mông vì thế là một bộ phận quan trọng cấu thành diện mạo văn hóa Điện Biên.

Người Mông Điện Biên thi giã bánh giầy truyền thống. Ảnh: Diệp Chi

Những giá trị ấy được kết tinh qua tiếng khèn, tiếng sáo, dân ca, dân vũ; qua trang phục truyền thống, nghề thủ công, ẩm thực và các phong tục, tập quán tốt đẹp. Đó không chỉ là những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể. Đó còn là ký ức cộng đồng, là sợi dây gắn kết các thế hệ. Bảo tồn những giá trị ấy chính là giữ gìn cội nguồn, vun đắp niềm tự hào và củng cố sức mạnh nội sinh của đồng bào các dân tộc.

Tại Ngày hội, các giá trị văn hóa Mông được giới thiệu sinh động qua nhiều hoạt động. Tại phố đi bộ Mường Thanh, phường Điện Biên Phủ, diễn ra trình diễn nghệ thuật khèn Mông, nghệ thuật truyền thống, nghề truyền thống, liên hoan nghệ thuật quần chúng và trình diễn trang phục truyền thống. Không gian trải nghiệm văn hóa, ẩm thực; trưng bày chuyên đề “Đặc trưng văn hóa dân tộc Mông trong cộng đồng văn hóa các dân tộc Việt Nam” cùng các gian hàng giới thiệu sản vật, sản phẩm OCOP địa phương, góp phần đưa văn hóa đến gần hơn với công chúng.

Đặc biệt, lễ khai mạc với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Mông - Hội tụ và tỏa sáng” được truyền hình trực tiếp tối 9/10 trên kênh VTV8 - Đài Tuyền hình Việt Nam, các Báo và phát thanh, truyền hình các tỉnh. Chương trình bế mạc tối 11/10 mang chủ đề “Sắc Mông hội tụ - Tinh hoa lan tỏa”, truyền hình trực tiếp trên kênh DTV của Báo và phát thanh, truyền hình Điện Biên. Những chương trình nghệ thuật không chỉ tạo không khí ngày hội, mà còn mở rộng không gian quảng bá văn hóa Mông bằng ngôn ngữ hiện đại, hấp dẫn.

Điểm đáng chú ý là văn hóa không chỉ được giới thiệu trên sân khấu. Trong khuôn khổ Ngày hội, tỉnh Điện Biên tổ chức cho các đoàn tham quan, trải nghiệm tại bản Tù Lu - Tìa Ló, xã Pú Nhi. Đây là nơi 100% đồng bào Mông sinh sống, vừa được công nhận là bản Văn hóa du lịch cộng đồng. Không gian chợ phiên, giao lưu văn hóa, trò chơi dân gian, ẩm thực và sản phẩm du lịch cộng đồng giúp du khách trực tiếp cảm nhận đời sống, phong tục và nét đẹp văn hóa Mông.

Phụ nữ dân tộc Mông và du khách trong trang phục truyền thống. Ảnh: Mai Giáp

Những năm qua, Điện Biên đã dành sự quan tâm cho công tác bảo tồn văn hóa các dân tộc, đồng thời triển khai nhiều chương trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Nhờ đó, đời sống vùng cao từng bước được cải thiện. Khoảng cách giữa vùng cao và vùng thấp được rút ngắn. Đây là nền tảng quan trọng để đồng bào vừa phát triển kinh tế, vừa gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa.

Tôn vinh văn hóa Mông vì thế không phải là hoài niệm về quá khứ. Đó là cách khẳng định giá trị hiện tại và mở ra hướng phát triển tương lai. Vì vậy, cần tiếp tục tạo điều kiện để nghệ nhân truyền dạy nghề, truyền dạy tiếng nói, dân ca, dân vũ, khèn Mông… cho thế hệ trẻ. Cần đưa văn hóa vào giáo dục, du lịch và các hoạt động cộng đồng. Đồng thời, phải tránh thương mại hóa, làm biến dạng những giá trị nguyên bản.

Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV năm 2026 là dịp để sắc Mông hội tụ, giao lưu và lan tỏa. Từ đó, mỗi giá trị văn hóa được trao truyền sẽ trở thành một điểm tựa tinh thần; mỗi sản phẩm văn hóa trở thành một nguồn lực phát triển. Giữ gìn bản sắc không để tách mình khỏi dòng chảy hiện đại, mà để hội nhập với bản lĩnh, tự tin và niềm tự hào về cội nguồn.

Trên mảnh đất Điện Biên giàu truyền thống, những sắc màu văn hóa Mông đang tiếp tục được gìn giữ, phát huy và tỏa sáng. Đó chính là sức mạnh nội sinh góp phần xây dựng quê hương phát triển, giàu bản sắc, đoàn kết và bền vững.