Tôm, cá Việt Nam 'mắc kẹt' ở cảng trung chuyển vì xung đột Trung Đông

Căng thẳng quân sự tại Trung Đông đang tác động đến ngành thủy sản ở Việt Nam. Ảnh: VGP.

Tại buổi họp về tình hình kinh tế - xã hội trên địa bàn TP.HCM chiều 5/3, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM đã cung cấp thông tin về tình hình xuất khẩu của các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp trên địa bàn giữa xung đột Trung Đông.

Loạt ngành hàng xuất khẩu bị ảnh hưởng

Theo đơn vị, hoạt động của các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp có liên quan, gắn sâu rộng và chặt chẽ đến thị trường nước ngoài, có độ mở giao thương quốc tế cao cả về thị trường tiêu thụ và nguồn cung cấp nguyên nhiên, vật liệu.

Do đó, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM cho biết tình hình khu vực Trung Đông trong những ngày qua cũng đã ảnh hưởng đến các doanh nghiệp trên nhiều khía cạnh và lĩnh vực khác nhau.

Theo cơ quan này, chuỗi cung ứng linh kiện, nguyên nhiên vật liệu và thị trường tiêu thụ khu vực Trung Đông bị hạn chế. Các doanh nghiệp nhập khẩu từ EU qua tuyến biển Đỏ đang đối mặt với tình trạng khan hiếm nguồn cung nguyên liệu sản xuất, mất nhiều thời gian và chi phí do phải đi vòng Mũi Hảo Vọng (Nam Phi) mất thêm nhiều thời gian (3-4 tuần) và chi phí.

Ngành điện tử và linh kiện bị thiếu hụt chip và linh kiện bán dẫn nhập khẩu từ châu Âu; giá thành sản phẩm tăng do phí Air Freight (vận chuyển hàng không) thay thế bị đẩy lên cao.

Trong khi đó, ngành may mặc và giày da đang đối mặt với nguy cơ bị hủy đơn hàng mùa hè từ đối tác EU do không đảm bảo thời gian giao hàng.

Giá nguyên liệu đầu vào của ngành hóa chất (hạt nhựa, dung môi, phụ gia) tăng theo giá dầu thế giới.

Thực phẩm và thủy hải sản, đặc biệt là hàng tươi sống và đông lạnh do không phận khu vực bị hạn chế, các chuyến bay vận tải bị hủy hoặc thay đổi lộ trình, làm tăng cước phí hàng không và gây rủi ro hư hỏng hàng.

"Container lạnh trở nên cực kỳ khó khăn và đắt đỏ, các mặt hàng như tôm, cá tra xuất đi EU hoặc các nước Trung Đông (Jordan, UAE) đang bị mắc kẹt tại các cảng trung chuyển", đại diện Ban này nhấn mạnh.

Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM còn ghi nhận trường hợp các doanh nghiệp chế biến nông sản xuất khẩu có thị trường xuất khẩu sang khu vực Trung Đông và Bắc Phi có tình trạng thanh toán quốc tế qua các ngân hàng tại khu vực này bị gián đoạn, chi phí logistics cũng tăng phi mã.

Nhóm nguyên liệu đầu vào cho sản xuất như xăng dầu, hóa chất, phân bón và giá cả tăng, nguồn cung khan hiếm, điều này trực tiếp làm tăng phụ phí nhiên liệu vận tải.

Chi phí vận chuyển và lưu kho tăng cao do hàng hóa sản xuất xong nhưng không thể xuất đi bởi hãng tàu hủy chuyến khiến kho bãi tại các bến cảng bị quá tải, phát sinh thêm chi phí quản lý và bảo quản.

Ngoài cước vận tải, các doanh nghiệp đang phải gánh thêm phụ phí rủi ro chiến tranh và phụ phí chuyển hướng hành trình. Bên cạnh đó, còn có tình trạng thiếu container rỗng do tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), chu chuyển container bị kéo dài, dẫn đến tình trạng khan hiếm container rỗng tại các cảng TP.HCM để đóng hàng xuất khẩu.

Ban Quản lý các Khu chế xuất và khu công nghiệp TP.HCM dự báo tới thời điểm này, ngành chế biến gỗ và sản phẩm trang trí nội thất từ gỗ chưa bị ảnh hưởng nhiều, nhưng trong trung và dài hạn sẽ bị tác động và ảnh hưởng nhiều hơn.

"Qua nắm thông tin sơ bộ, những lĩnh vực ngành nghề bị ảnh hưởng nhiều là hóa chất và sản phẩm từ dầu mỏ, điện và điện tử, may mặc, thủy hải sản và các ngành có sử dụng nguyên nhiên vật liệu và thị trường tiêu thụ chủ yếu nhập khẩu và xuất khẩu khu vực Trung Đông và EU", đơn vị cho hay.

TP.HCM giải quyết nhanh các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp

Trước tình hình này, đơn vị tiếp tục theo dõi và nắm tình hình của các doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp có nguồn nguyên vật liệu được cung cấp và thị trường tiêu thụ chủ yếu tại Trung Đông và EU.

Đồng thời, Ban Quản lý các Khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM cho biết sẽ tạo điều kiện thuận lợi và giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp trong các lĩnh vực, nhất là trong lĩnh vực xuất nhập khẩu hàng hóa như cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, giấy phép lao động cho người lao động nước ngoài, tham mưu xác nhận tình trạng doanh nghiệp trong việc xem xét cấp thẻ ABTC cho thương nhân...

Ban cũng cho biết đang phối hợp cùng các sở, ngành có liên quan trong việc triển khai thực hiện các giải pháp của Trung ương và UBND TP.HCM tham mưu kiến nghị các giải pháp và chính sách phù hợp trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp để ổn định tình hình, giải quyết khó khăn.

Theo đơn vị, TP.HCM hiện có 66 khu chế xuất, khu công nghiệp đã có quyết định thành lập với diện tích hơn 27.270 ha; trong đó có 58 khu chế xuất, khu công nghiệp đang hoạt động (gồm 3 khu chế xuất), có 4.689 dự án đang hoạt động, hơn 300 dự án thuộc doanh nghiệp chế xuất đang hoạt động.

Năm 2025, tổng doanh thu của các doanh nghiệp ước đạt 80 tỷ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu ước đạt 48,4 tỷ USD, kim ngạch nhập khẩu là 36,6 tỷ USD, nhưng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các nước vùng Trung Đông chiếm tỷ trọng nhỏ (khoảng 3-5% trong tổng số kim ngạch xuất nhập khẩu).

Thảo Liên