'Tín đồ' công nghệ toàn cầu đổ về Trung Quốc học cách làm AI, robot

Robot của Rivr thử nghiệm giao đồ ăn trên đường phố ở Zurich. Ảnh: TTXVN phát

Theo truyền thông Mỹ, robot hình người làm việc trên các dây chuyền nhà máy, các mô hình AI cạnh tranh với những đối thủ hàng đầu thế giới và các nhà máy xe điện sản xuất với quy mô đáng kinh ngạc đang thu hút một làn sóng du khách nước ngoài mới tới Trung Quốc.

Các nhà đầu tư và doanh nhân sẵn sàng chi hàng nghìn USD để được tiếp cận những nhà máy Trung Quốc vốn không dễ mở cửa cho khách tham quan, với mong muốn trực tiếp chứng kiến điều mà nhiều người tin có thể là cuộc cách mạng công nghệ tiếp theo.

"Cú sốc Trung Quốc 2.0"

Làn sóng này phản ánh những lo ngại ngày càng lớn về một “cú sốc Trung Quốc 2.0”, khi các tập đoàn và chính phủ phương Tây phải đối mặt với khả năng các doanh nghiệp Trung Quốc đang vươn lên dẫn đầu trong lĩnh vực sản xuất tiên tiến và những công nghệ mũi nhọn.

“Hiện nay, mọi người đang nhìn Trung Quốc như một đối tượng để nghiên cứu và học hỏi – một xu hướng gần như chưa tồn tại cách đây vài năm”, Robert Wu, CEO công ty nghiên cứu dữ liệu Baiguan có trụ sở tại Thượng Hải, nói.

Ông Wu cho biết những người đến Trung Quốc thường mang theo một số nhận định chưa chính xác. Chẳng hạn, họ cho rằng lĩnh vực taxi tự hành của Trung Quốc đã vượt Mỹ, trong khi sự thận trọng của chính sách trong nước trước nguy cơ mất việc làm lại khiến lĩnh vực này của Trung Quốc vẫn đi sau Mỹ.

Ông đã tổ chức hai chuyến tham quan cho hơn 20 nhà đầu tư, doanh nhân và lãnh đạo doanh nghiệp, với mức phí lên tới 15.000 USD cho chương trình kéo dài 5 ngày. Khoảng một nửa số người tham gia đến từ Đông Nam Á.

Robert Wu là một phần của ngành dịch vụ đang hình thành để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người nước ngoài muốn tiếp cận trực tiếp hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Trung Quốc.

Nhiều người tham gia không muốn công khai chuyến đi của mình. Những cái tên được biết đã tới Trung Quốc gồm các công ty đầu tư Mỹ như Dimension, Capital Group và Thrive Capital, cùng nhà sáng tạo nội dung công nghệ Lex Fridman.

Dù chưa có nhiều số liệu về các tour công nghệ, hoạt động du lịch công nghiệp nói chung tại Trung Quốc đang bùng nổ. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, ngành du lịch công nghiệp của nước này thu về 17,8 tỷ USD trong năm ngoái và được dự báo vượt 300 tỷ nhân dân tệ, tương đương 44,6 tỷ USD, vào năm 2029.

GloPen, một công ty tổ chức tour công nghệ tại Thượng Hải, cho biết số yêu cầu đặt tour trong năm 2026 tăng 50%, chủ yếu đến từ khách châu Âu và Singapore. Công ty hiện tổ chức hơn 100 chuyến tham quan doanh nghiệp kéo dài một ngày mỗi tháng.

“Bạn không thể thực sự nắm bắt quy mô, tốc độ và tính hiện hữu của đổi mới sáng tạo Trung Quốc nếu chưa đứng ngay trên sàn nhà máy”, Bertrand Chen, CEO Global Shipping Business Network, người tham gia chuyến tham quan robot và công nghệ mới nổi qua ba thành phố hồi tháng 4, nói.

Rui Ma, nhà đầu tư người Mỹ gốc Trung Quốc và nhà sáng lập Tech Buzz China, đã tổ chức 11 chuyến tham quan như vậy kể từ năm 2019. Theo bà, đây là một hoạt động thẩm định cần thiết.

Các chuyến đi thường bao gồm những điểm đến như Bắc Kinh, Thâm Quyến, Thượng Hải, Hàng Châu và Hợp Phì – vốn là những trung tâm công nghiệp nằm ở trung tâm làn sóng phát triển xe điện, pin, AI và robot của Trung Quốc.

Các nhà lãnh đạo thế giới cũng đã tới tham quan nhà máy sản xuất ô tô của Xiaomi tại Bắc Kinh. Thủ tướng Đức Friedrich Merz từng được ghi hình theo dõi những robot hình người nhảy múa của Unitree ở Hàng Châu, trong một màn trình diễn nổi bật về bước tiến công nghệ của Trung Quốc.

Robot trình diễn kỹ năng may tại Hội nghị Robot Thế giới 2026 ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 19/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Lo ngại bị bỏ lại phía sau

Làn sóng này không phải ngẫu nhiên. Bắc Kinh đã công khai cam kết “thúc đẩy mạnh mẽ” du lịch công nghiệp và chỉ định hơn 140 địa điểm trình diễn chính thức. Ngày càng nhiều nhà máy mở cửa cho công chúng tham quan với giá khoảng 60 USD/lượt.

Nhà máy xe điện của Xiaomi đã đón hơn 250.000 lượt khách kể từ tháng 3/2024. Nhu cầu lớn đến mức những suất tham quan được phân bổ bằng hình thức xổ số bị đẩy giá bán lại trên mạng lên tới 2.000 nhân dân tệ, tương đương 300 USD.

Đối với các lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu đang phải đối mặt với tốc độ tăng năng suất trì trệ và lo ngại tụt hậu trong AI, robot, Trung Quốc đã trở thành điểm đến đặc biệt quan trọng.

Alex Shengyun Lu, một chuyên gia tư vấn AI tại Thượng Hải, đã dẫn 7 đoàn, mỗi đoàn có tới 50 đại diện doanh nghiệp, kể từ cuối năm 2025. Ông mô tả tâm lý của những người tham gia là khá bất an. “Những người thông minh nhất ở châu Âu nhận thức rất rõ tình hình. Sự bất an có thể cảm nhận rõ rệt. Họ đến đây với tâm thế thực sự khiêm tốn và muốn học hỏi", ông nói.

Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu muốn tìm hiểu cách Trung Quốc phối hợp triển khai AI trên quy mô lớn giữa các tỉnh, cũng như những bài học có thể áp dụng tại nước mình.

Tuy nhiên, một số chuyên gia trong ngành cảnh báo không nên phóng đại lợi thế của Trung Quốc. “Các công ty công nghệ ngoài Trung Quốc vẫn nắm phần lớn thị phần toàn cầu, sở hữu những tài sản trí tuệ tiên tiến nhất và tạo ra lợi nhuận lớn nhất”, nhà đầu tư Rui Ma nói.

Dù vậy, dòng người tìm đến Trung Quốc để tìm hiểu công nghệ vẫn tiếp tục tăng, trong đó có cả người Mỹ, bất chấp căng thẳng công nghệ Mỹ - Trung ngày càng gia tăng.

Chó robot được giới thiệu tại Hội nghị Robot Thế giới 2026 ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 19/8/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Thâm Quyến – điểm đến công nghệ nổi bật

Không thành phố nào thể hiện rõ xu hướng này hơn Thâm Quyến. Trung tâm công nghệ miền Nam Trung Quốc đang định vị mình như một nơi giới thiệu những thành tựu đổi mới sáng tạo của nước này trong bối cảnh chuẩn bị đăng cai Hội nghị cấp cao APEC vào tháng 11.

Số lượng du khách nước ngoài tới đây tăng 70% trong năm ngoái và tiếp tục tăng hơn 30% trong quý I. Tính đến tháng 8 năm nay, thành phố đã ghi nhận hơn 5 triệu lượt nhập cảnh.

Các taxi hiện phát thông báo bằng tiếng Anh, trong khi những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội nước ngoài thường xuyên xuất hiện tại các triển lãm công nghệ. Theo Woodard, các doanh nghiệp địa phương thậm chí đang xây dựng những “ngôi nhà hacker” theo phong cách Thung lũng Silicon, nơi các doanh nhân nước ngoài trong lĩnh vực robot và phần cứng AI có thể sinh sống và làm việc.

“Có những nhóm WeChat với 400 người liên tục di chuyển giữa Thung lũng Silicon và Thâm Quyến, cùng nhau tìm kiếm các nhà máy sản xuất pin hoặc màn hình”, Woodard nói. Ông cũng tổ chức các tour nhà máy cho doanh nhân nước ngoài vào thời gian rảnh.

Làn sóng này cho thấy Thâm Quyến đã chuyển mình từ một trung tâm sản xuất giá rẻ thành một trong những tuyến đầu trong nỗ lực giành vị thế dẫn đầu công nghệ của Trung Quốc.

Jan Smejkal, một doanh nhân người Czech đã sống tại thành phố 11 năm, cho biết hầu như ngày nào ông cũng nhận được đề nghị từ các nhà sáng lập startup nước ngoài muốn tới tham quan. “Không có nơi nào trên Trái đất đưa công nghệ trở thành trọng tâm và tích hợp nó vào đời sống thường nhật như Thâm Quyến”, ông nói.