Tìm lại niềm tin, sẵn sàng hòa nhập cộng đồng

Học viên lớp học xóa mù tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Thanh Hóa tặng hoa giáo viên giáo sau khi kết thúc lớp học. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Sau hơn một năm chính thức tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện từ Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, dưới sự chỉ đạo của Bộ Công an, công tác này đã có bước chuyển hướng mạnh mẽ từ mô hình điều trị đơn thuần sang phục hồi toàn diện, mở ra cơ hội hoàn lương vững chắc cho hàng chục nghìn con người.

Vai trò nòng cốt của Công an cấp xã

Ngay sau khi nhận bàn giao, Bộ Công an đã khẩn trương kiện toàn bộ máy, sắp xếp lại 97 cơ sở cấp phòng thành 77 cơ sở cai nghiện ma túy công lập cấp đội thuộc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an các tỉnh, thành phố; tham mưu hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy trình chuyên môn, nội vụ, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác cai nghiện trên phạm vi toàn quốc.

Theo báo cáo của Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, từ ngày 1/3/2025 đến 31/7/2026, các cơ sở đã tổ chức cai nghiện cho hơn 98.000 lượt người, tiếp nhận mới gần 48.000 người; liên kết chặt chẽ các trường nghề, cơ sở giáo dục trên địa bàn đào tạo nghề cho hơn 8.600 người; cấp chứng chỉ nghề cho hơn 4.500 người.

Qua hơn một năm thực hiện, lễ tiết, tác phong, kỷ luật, trật tự nội vụ tại các cơ sở cai nghiện có nhiều chuyển biến rõ nét. Người cai nghiện được bảo đảm đầy đủ chế độ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng, sinh hoạt; thường xuyên được giáo dục chính trị, pháp luật, kỹ năng sống, học văn hóa, xóa mù chữ, học nghề; được tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ, giáo dục truyền thống...

Công tác quản lý sau cai tại địa bàn cư trú được đẩy mạnh với vai trò nòng cốt của công an cấp xã. Hiện, toàn quốc quản lý, giáo dục hơn 65.000 người sau cai nghiện, trong đó tỷ lệ người sau cai có việc làm ổn định đạt khoảng 70%, góp phần giảm đáng kể tỷ lệ tái nghiện.

Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Công an cho biết: Việc chuyển giao không đơn thuần là thay đổi cơ quan quản lý, mà còn là sự chuyển đổi toàn diện về phương thức, cách tiếp cận và trách nhiệm thực hiện. Đây là nhiệm vụ có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhằm giảm nguồn cầu ma túy, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự; từng bước đưa công tác này đi vào nếp, đáp ứng tốt yêu cầu trong tình hình mới.

Đáng chú ý, công tác cai nghiện ma túy đã chuyển hướng mạnh mẽ từ mô hình điều trị đơn thuần sang phục hồi toàn diện, chú trọng giáo dục, rèn luyện, nâng cao nhận thức, kiến thức cho học viên. Việc tổ chức lớp học xóa mù chữ theo Quyết định số 1565/QĐ-BCA, ngày 8/3/2025 về quy trình cai nghiện ma túy tại các cơ sở cai nghiện ma túy và chương trình giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào tạo là một trong những điểm nhấn quan trọng, nhằm bù đắp những thiếu hụt về tri thức. Từ đó, đã có hơn 10.500 buổi học văn hóa, xóa mù chữ; hơn 16.000 buổi học chính trị, pháp luật, kỹ năng sống được tổ chức tại các cơ sở cai nghiện.

Lớp học xóa mù chữ đón nhận học viên ở nhiều độ tuổi. Có những người dù đã bước sang tuổi 50 nhưng lần đầu được cầm bút. Sau những giờ học miệt mài, họ tự viết được tên mình, đọc trôi chảy từng đoạn văn, thậm chí tự tay viết thư gửi về gia đình. Nhờ biết đọc, biết viết, học viên mới có thể tiếp cận các chương trình dạy nghề, học thêm kỹ năng và mở ra cơ hội tìm kiếm việc làm sau khi hoàn thành cai nghiện. Những việc làm tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có sức mạnh thay đổi cả một cuộc đời. Quan trọng hơn, lớp học đã giúp họ tìm lại niềm tin vào bản thân để sẵn sàng trở về hòa nhập cộng đồng.

Phát huy vai trò tự quản, tự giám sát của học viên

Trong công tác cai nghiện ma túy, sự đồng hành của gia đình luôn là nguồn động viên tinh thần quan trọng giúp học viên thêm quyết tâm. Tuy nhiên, khoảng cách địa lý, điều kiện đi lại, thời tiết bất lợi khiến nhiều gia đình gặp khó khăn trong thăm gặp trực tiếp.

Từ thực tế đó, Cơ sở cai nghiện ma túy số 4 (Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an Hà Nội) là đơn vị đầu tiên trên cả nước triển khai hệ thống thăm gặp trực tuyến. Đây là một trong những hạng mục quan trọng thuộc mô hình cơ sở cai nghiện thông minh do Bộ Công an triển khai thí điểm. Việc ứng dụng công nghệ cho thấy hướng đi mới theo hướng hiện đại, nhân văn, lấy học viên làm trung tâm. Điều này cũng thể hiện rõ trong mô hình “Học viên tự giác - Cùng tiến bộ” tại cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Thanh Hóa. Mô hình phát huy vai trò tự quản, tự giám sát của học viên, tăng cường đoàn kết, đồng thời tạo kênh phản ánh hai chiều, xây dựng môi trường trị liệu an toàn, lành mạnh.

Nhằm đồng hành bền vững cùng người sau cai nghiện trên con đường tái hòa nhập cộng đồng, Bộ Công an đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 08/2026/QĐ-TTg, ngày 3/3/2026 về chính sách tín dụng đối với người sau cai nghiện ma túy, tạo điều kiện để họ ổn định cuộc sống.

Theo đó, người sau cai nghiện được vay tối đa 200 triệu đồng để sản xuất, kinh doanh trong thời hạn 10 năm với lãi suất như hộ nghèo. Đồng thời, chính sách mở rộng ưu đãi cho các cơ sở sản xuất, kinh doanh có từ 10% tổng số lao động là người sau cai nghiện với mức vay tối đa hai tỷ đồng với lãi suất tương tự. Tính đến nay, lực lượng công an hỗ trợ 350 người tiếp cận nguồn vốn ưu đãi gần 43 tỷ đồng để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm; trong đó có một cơ sở được vay một tỷ đồng để sử dụng lao động là người sau cai nghiện.

Tại hội nghị đánh giá kết quả công tác tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Công an yêu cầu lực lượng Công an nhân dân tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy, thực hiện đồng bộ các giải pháp “giảm cung-giảm cầu-giảm tác hại”; gắn chặt công tác cai nghiện với phòng ngừa, đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy; hỗ trợ người sau cai tái hòa nhập cộng đồng. Chuyển mạnh từ quản lý người nghiện sang quản trị toàn diện quá trình phục hồi, giáo dục, dạy nghề, tạo việc làm, giảm tái nghiện.

Bộ trưởng Công an giao Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và các đơn vị chức năng đẩy nhanh chuyển đổi số, xây dựng cơ sở cai nghiện thông minh; tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn, bảo đảm nguồn lực, cơ sở vật chất, các chính sách đặc thù phục vụ công tác cai nghiện, quản lý sau cai nghiện; Công an các địa phương huy động sức mạnh tổng hợp triển khai hiệu quả chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, hỗ trợ cao nhất cho người sau cai nghiện tái hòa nhập cộng đồng.