Tiếp nối hành trình tri ân
ĐBP - Sau mỗi lần khai quật, lấy mẫu sinh phẩm, những phần mộ liệt sĩ được cán bộ, chiến sĩ cẩn trọng đưa về nguyên trạng, trả lại dáng vẻ ban đầu cho từng phần mộ; gìn giữ sự trang nghiêm nơi các anh yên nghỉ...
Chiến sĩ thực hiện hoàn nguyên phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Độc Lập, phường Điện Biên Phủ, sau khi hoàn tất nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN, lực lượng làm nhiệm vụ tập trung triển khai hoàn nguyên các phần mộ liệt sĩ. Với tinh thần cẩn trọng và trách nhiệm cao nhất, từng phần mộ được khôi phục đúng vị trí, kết cấu ban đầu.
Lặng lẽ xếp ngay ngắn từng viên gạch, lau sạch từng tấm bia, mỗi thao tác đều được Thượng sĩ Lò Văn Tâm, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 741 thực hiện bằng tất cả sự cẩn trọng và thành kính. Lò Văn Tâm bộc bạch: “Chỉ khi nhìn thấy các đường ghép thẳng tắp, mặt đá phẳng phiu, phần mộ trở lại vẻ nguyên vẹn ban đầu, tôi mới thấy nhẹ lòng. Sau mỗi ngày làm việc, dù bụi đá bám đầy người, nhưng nhìn những hàng mộ ngay ngắn, tôi thấy mình đã góp một phần nhỏ bé vào việc tri ân các anh hùng liệt sĩ”.
Bắt đầu triển khai tại Nghĩa trang Liệt sĩ Tuần Giáo từ ngày 6/6/2026, việc khai quật và lấy mẫu sinh phẩm sau đó được thực hiện tại 6 nghĩa trang liệt sĩ khác trên địa bàn tỉnh. Công tác hoàn nguyên được tiến hành song song với quá trình khai quật. Từ tháng 6 đến tháng 8 là cao điểm mùa mưa, công tác hoàn nguyên trở nên khó khăn và kéo dài thời gian. Thế nhưng, bên mỗi phần mộ, những người lính vẫn kiên trì từng thao tác, từ lau sạch từng vệt đất đến căn chỉnh từng viên đá, bởi với họ, sự chỉn chu chính là cách thể hiện lòng thành kính đối với những người đã hy sinh.
Một trong những công đoạn khó khăn nhất là đưa phần nắp mộ nặng từ 300 - 350kg trở về đúng vị trí cũ. Gạt những giọt mồ hôi lăn dài trên trán, Trung tá Nguyễn Văn Ngọc, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh mô tả công việc này như một thử thách về sự phối hợp và đoàn kết: “Các chiến sĩ cùng phối hợp điều khiển pa lăng xích. Từng nhịp kéo, nhịp hạ đều phải thống nhất. Chỉ cần một người lệch nhịp, có thể ảnh hưởng đến toàn bộ phần mộ”.
Nếu công đoạn khai quật, lấy mẫu ADN có thể thực hiện từ 40 - 60 phần mộ mỗi ngày thì hoàn nguyên lại đòi hỏi sự tỉ mỉ gấp bội. Với cùng số lượng đó, thời gian hoàn thiện có thể kéo dài nhiều ngày liên tục. Mỗi viên đá trước khi đặt vào vị trí đều được đánh dấu cẩn thận. Đây là phần việc không thể “đốt cháy giai đoạn” hay hoàn toàn phụ thuộc vào máy móc, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến sự tôn nghiêm nơi yên nghỉ của các anh hùng liệt sĩ. Sự kiên trì của người lính nằm ở chỗ, nếu phát hiện bất cứ sai lệch nào, họ sẵn sàng tháo ra làm lại, tuyệt đối không xuê xoa, cẩu thả. “Yêu cầu đặt ra là phải hoàn thành sớm, nhưng ở công đoạn hoàn nguyên, chúng tôi luôn tâm niệm: Nhanh đến đâu cũng phải chính xác, cẩn trọng đến đó...” - Trung tá Nguyễn Văn Ngọc cho hay.
Hoàn nguyên các phần mộ sau lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là một mắt xích quan trọng trong hành trình tri ân và là yêu cầu xuyên suốt được Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đặt ra trong quá trình thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm. Theo Thượng tá Lê Đình Hải, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, đến thời điểm hiện tại, 2 nghĩa trang liệt sĩ tại Tuần Giáo và Tủa Chùa đã hoàn thành công tác hoàn nguyên. 5 nghĩa trang liệt sĩ còn lại đang tập trung triển khai, bảo đảm khôi phục nguyên trạng, đồng thời chỉnh trang khuôn viên, tạo cảnh quan nghĩa trang trang nghiêm, sạch đẹp.
Thực hiện hành trình “tìm lại tên” cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc, Điện Biên đồng thời chú trọng chăm lo, chỉnh trang nơi các anh yên nghỉ. Tỉnh đã phê duyệt chủ trương nâng cấp, sửa chữa 4 nghĩa trang liệt sĩ gồm: A1, Độc Lập, Tông Khao, Him Lam với tổng chi phí dự kiến hơn 7 tỷ đồng. Là cơ quan được giao tổ chức thực hiện, theo lãnh đạo Sở Nội vụ, việc nâng cấp, sửa chữa dự kiến thực hiện trong năm 2026, tập trung vào hạng mục sân hành lễ, cảnh quan, điện, nước và những công trình đã xuống cấp.
Nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trong Chiến dịch 500 ngày đêm trên địa bàn tỉnh đã hoàn thành, nhưng trên khắp các nghĩa trang liệt sĩ, hành trình tri ân tiếp tục nối dài. Những hàng bia trắng ngay ngắn dưới màu xanh của hàng cây, sắc đỏ của những lá cờ Tổ quốc. Đó không chỉ là sự khôi phục từng phần mộ mà còn là cách thế hệ hôm nay gìn giữ sự bình yên nơi yên nghỉ của những người đã hy sinh vì độc lập tự do của đất nước.