Thực tập sư phạm thời AI

Em Nguyễn Ngọc Gia Mỹ - sinh viên năm 4, ngành sư phạm địa lý, Trường Đại học An Giang đang thực tập tại Trường Phổ thông Thực hành Sư phạm, phường Long Xuyên thừa nhận từng xem AI như một công cụ hỗ trợ hữu ích trong học tập. Chỉ cần vài câu lệnh, các giáo sinh có thể nhanh chóng có được một kế hoạch bài dạy hoàn chỉnh hay những slide trình chiếu sinh động.

Em Nguyễn Hoàng Viên - sinh viên ngành sư phạm lịch sử, Trường Đại học An Giang đang thực tập tại Trường Trung học phổ thông Châu Phong cũng từng kỳ vọng AI là một công cụ “vạn năng”, có thể tự động hóa phần lớn công việc soạn giáo án.

Tuy nhiên, khi bước vào kỳ thực tập tại các trường phổ thông, những trải nghiệm thực tế đã giúp các em có cái nhìn rõ ràng hơn về vai trò của AI trong dạy học. Gia Mỹ nhận ra AI thực chất chỉ là một công cụ hỗ trợ và đôi khi khá “ngây ngô”. Nếu người dùng không biết đặt câu lệnh rõ ràng thì kết quả trả về có thể sai lệch hoàn toàn so với mong muốn. Hoàng Viên cũng cho rằng dù AI có thể tạo ra bộ khung bài giảng rất nhanh, nhưng nội dung thường mang tính rập khuôn, thiếu chiều sâu và đôi khi chưa phù hợp với trình độ thực tế của học sinh phổ thông.

Sinh viên Nguyễn Ngọc Gia Mỹ làm việc với laptop. Ảnh: SONG MINH

Em Nguyễn Thị Thúy An - sinh viên ngành sư phạm lịch sử, Trường Đại học An Giang đang thực tập tại Trường Phổ thông Thực hành Sư phạm cho rằng AI có thể giúp tìm kiếm tư liệu nhanh chóng, nhưng vẫn không thể thay thế bước chỉnh sửa thủ công của người dạy.

Thực tế cho thấy, AI dù hiệu quả đến đâu vẫn chỉ là công cụ, còn tư duy sư phạm mới là “linh hồn” của mỗi tiết học. Một trong những lợi ích rõ rệt nhất mà AI mang lại chính là khả năng tối ưu hóa thời gian chuẩn bị bài giảng. Theo chia sẻ của nhiều sinh viên, AI giúp các giáo sinh tiết kiệm khoảng 30 - 40% thời gian cho những công việc mang tính lặp lại như lên dàn ý bài học, thiết kế câu hỏi trắc nghiệm hay lập ma trận đề kiểm tra.

Thay vì dành toàn bộ thời gian cho việc soạn giáo án, nhiều giáo sinh đã tận dụng quỹ thời gian này để đầu tư sâu hơn cho nội dung bài dạy. Gia Mỹ cho biết, em dành thêm thời gian tìm hiểu những kiến thức ngoài sách giáo khoa nhằm mở rộng nội dung bài học cho học sinh. Với Nguyễn Hoàng Viên, khoảng thời gian tiết kiệm được được đầu tư cho việc thiết kế các hoạt động tương tác như thảo luận nhóm. Viên cũng dành nhiều thời gian hơn để quan sát, trò chuyện với những học sinh có học lực yếu nhằm tìm hiểu nguyên nhân khiến các em chưa theo kịp bài học. Thúy An lại tập trung vào việc truyền tải cảm xúc của các câu chuyện lịch sử, giúp môn học trở nên sinh động hơn thông qua các video minh họa và các tình huống giả định.

Tuy mang lại nhiều thuận lợi, dạy học trong thời đại AI cũng đặt ra nhiều thách thức đối với giáo viên, buộc người dạy phải liên tục đổi mới để không bị tụt lại phía sau. Đối với việc học sinh sử dụng AI để làm bài tập về nhà, thực tập sinh cũng có cách tiếp cận khá linh hoạt. Thay vì cấm đoán cực đoan, nhiều giáo sinh chọn cách điều chỉnh phương pháp đánh giá. Theo đó, các dạng bài tập yêu cầu tóm tắt được hạn chế. Thay vào đó, học sinh được giao những bài thu hoạch gắn với trải nghiệm cá nhân hoặc trình bày quan điểm trực tiếp trước lớp. Bởi AI có thể viết hộ dàn ý, nhưng không thể thay học sinh hùng biện và bộc lộ cảm xúc cá nhân.

Khi được hỏi về giá trị riêng của giáo viên trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, nhiều sinh viên sư phạm cho rằng đó chính là sự thấu cảm. Gia Mỹ chia sẻ, AI có thể cho ra bài giải chỉ trong vài giây, nhưng không thể bước đến vỗ vai an ủi một học sinh đang buồn vì điểm kém, hay chủ động kể một câu chuyện vui khi thấy không khí lớp học trở nên căng thẳng. Tình yêu thương, ánh mắt khích lệ và khả năng kết nối giữa con người với con người chính là điều mà không một thuật toán nào có thể sao chép.

AI có thể hỗ trợ người thầy trong nhiều công việc, nhưng không thể thay thế vai trò của giáo viên. Ngược lại, khi công nghệ phát triển nhanh, những giáo viên biết tận dụng AI một cách hiệu quả sẽ có thêm công cụ để nâng cao chất lượng bài giảng. Bởi suy cho cùng, giá trị lớn nhất của người thầy không chỉ nằm ở việc truyền đạt kiến thức mà còn ở khả năng truyền cảm hứng, uốn nắn thái độ và giúp học sinh cảm nhận được sự quan tâm, yêu thương - điều mà không một công nghệ nào có thể thay thế.

SONG MINH