Thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp

Giữa những triền đồi của thôn Thanh Niên, xã Nam Cường, mỗi sớm trang trại chăn nuôi lợn của Công ty TNHH Đầm Mỏ do ông Nguyễn Hồng Thanh làm Giám đốc đã rì rầm vận hành. Tiếng quạt gió chạy đều, tiếng nước chảy qua hệ thống xử lý, tất cả hòa thành “nhịp điệu” của mô hình chăn nuôi hiện đại - nơi khoa học - công nghệ song hành cùng sự cần cù, chịu khó của người nông dân.

Nhiều năm trước, ông Thanh là nhân viên bán thức ăn chăn nuôi. Những chuyến đi giao hàng, những lần tham quan, học hỏi tại các trang trại khép kín ở các tỉnh lân cận đã gieo trong ông khát vọng làm chủ một mô hình bài bản, an toàn và bền vững. Năm 2014, ông mạnh dạn thành lập Công ty TNHH Đầm Mỏ, đầu tư hệ thống chuồng trại chăn nuôi lợn nái sinh sản theo quy trình khép kín.

Những ngày đầu khởi nghiệp không hề thuận lợi. Vốn hạn hẹp, bài toán môi trường đặt ra đầy áp lực. Ông Thanh nhớ lại, điều khiến ông trăn trở nhất không phải là lợi nhuận, mà là làm sao để chất thải, khí thải từ trang trại không ảnh hưởng đến môi trường. Từ nỗi lo ấy, ông xây dựng hệ thống thu gom phân để đóng bao tái sử dụng, đầu tư bể biogas, bể lọc nước thải nhiều tầng, xử lý triệt để trước khi xả ra môi trường. Trang trại vì thế vận hành khép kín, sạch sẽ, không còn mùi như nhiều người từng ám ảnh khi nhắc đến chăn nuôi lợn.

Bên trong khu chuồng trại, mọi thông số về nhiệt độ, độ ẩm, lưu lượng gió đều được kiểm soát tự động. Chỉ với chiếc điện thoại thông minh, dù ở bất cứ đâu, ông Thanh vẫn có thể theo dõi toàn bộ hệ thống. Khi nhiệt độ vượt ngưỡng, quạt dự phòng lập tức kích hoạt; khi mất điện, cảnh báo gửi về máy trong tích tắc. Phần mềm quản lý ghi nhận từng giai đoạn sinh trưởng, khẩu phần ăn, thời điểm phối giống, sinh sản… Nhờ đó, lượng thức ăn được kiểm soát chặt chẽ, giảm lãng phí, tiết kiệm. Quan trọng hơn, đàn lợn khỏe mạnh, nguy cơ dịch bệnh giảm rõ rệt.

Hiện nay, với 300 con lợn nái đang trong độ tuổi sinh sản, mỗi năm trang trại của công ty ông Thanh xuất bán từ 1.500 đến 2.000 con lợn giống, mang lại lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng sau khi trừ chi phí. Con số ấy không chỉ phản ánh hiệu quả kinh tế, mà còn cho thấy sự chuyển mình của tư duy sản xuất - từ nhỏ lẻ sang bài bản, từ kinh nghiệm sang công nghệ.

Ở thôn Minh Thân, xã Thác Bà, vườn bưởi của gia đình ông Nguyễn Văn Định rộng hơn 1 ha, xanh mướt. 350 gốc bưởi, có cây đã trên 70 năm, thân xù xì, rêu phong bám kín, vẫn đều đặn cho những mùa quả ngọt. Mỗi năm, vườn bưởi mang lại thu nhập khoảng 250 triệu đồng, có năm đạt tới 500 triệu đồng. Nhưng để giữ cho những gốc bưởi tiếp tục trĩu quả không hề đơn giản. Việc duy trì độ ẩm hợp lý, chăm sóc bộ rễ, cắt tỉa, bón phân… tiêu tốn rất nhiều công sức. Trước đây, mỗi lần tưới nước, ông Định phải kéo dây, canh từng gốc, mất tới 4 - 5 ngày mới xong cả vườn.

Bước ngoặt đến khi ông Định đầu tư 70 triệu đồng lắp đặt hệ thống tưới tự động theo tư vấn chuyển giao kỹ thuật. Giờ đây, chỉ cần chiếc điện thoại có kết nối Internet, ông có thể điều khiển tưới cho toàn bộ vườn trong một ngày. Hệ thống vòi tưới văng giúp đất ẩm dần, tiết kiệm nước, giảm điện năng, trong khi ông vẫn có thể làm những công việc khác.

“Rất nhàn mà hiệu quả. Tôi hài lòng khi khu vườn đang được chăm sóc bằng công nghệ số”, ông Định cho biết. Không chỉ dừng lại ở từng hộ gia đình, làn sóng chuyển đổi số đang lan rộng trong các doanh nghiệp, hợp tác xã địa phương. Từ khâu sản xuất, chế biến đến truy xuất nguồn gốc, tiêu thụ sản phẩm, công nghệ đang mở ra cánh cửa mới cho nông sản vùng cao.

Thực tiễn cho thấy, khi người nông dân dám thay đổi tư duy, mạnh dạn đầu tư và tiếp cận khoa học - công nghệ, những mô hình sản xuất truyền thống có thể được “lột xác”. Tuy nhiên, con đường chuyển đổi số trong nông nghiệp vẫn còn nhiều thách thức: sản xuất nhỏ lẻ, chất lượng chưa đồng đều, nguy cơ dịch bệnh, rủi ro thiên tai luôn rình rập. Vì thế, cùng với nỗ lực của người dân và doanh nghiệp, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ, đầu tư hạ tầng kỹ thuật, đào tạo nguồn nhân lực am hiểu công nghệ và nông nghiệp hiện đại là yêu cầu cấp thiết. Khi nền tảng ấy được củng cố, những trang trại thông minh, những vườn cây điều khiển bằng điện thoại sẽ không còn là điểm sáng riêng lẻ, mà trở thành diện mạo mới của nền nông nghiệp bền vững, thích ứng và giàu sức cạnh tranh.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là đổi mới tư duy sản xuất, hướng đến nền nông nghiệp hiện đại, thông minh và bền vững. Nhiều mô hình ứng dụng cảm biến môi trường, phần mềm quản lý nông trại, hệ thống tưới nhỏ giọt điều khiển từ xa… đã được triển khai, giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng và minh bạch thông tin sản phẩm. Với quyết tâm cao và chiến lược phù hợp, Lào Cai kỳ vọng sẽ từng bước đưa nông nghiệp địa phương bứt phá trong kỷ nguyên số.

Trình bày: Thủy Thanh

Phạm Quang Thiều