'Thủ phạm' âm thầm nuôi dưỡng sỏi thận

Nhiều người cho rằng chỉ cần axit uric trong máu bình thường sẽ không bị sỏi thận. Tuy nhiên, thực tế có rất nhiều loại sỏi khác nhau như sỏi axit uric, sỏi canxi oxalat, sỏi canxi phosphat... Vì vậy, ngay cả khi chỉ số axit uric bình thường cũng không đồng nghĩa với việc không hình thành sỏi.

Trong khi đó, nhiều thực phẩm vốn được xem là tốt cho sức khỏe nếu ăn không đúng cách cũng có thể trở thành yếu tố thúc đẩy "tạo" sỏi.

Ông Makoto Takahashi, 63 tuổi, cố vấn cấp cao tại một bệnh viện ở Nhật Bản, đã chia sẻ câu chuyện của mình trên chuyên trang President Online. Ông cho biết bản thân luôn rất chú trọng giữ gìn sức khỏe. Trong nhiều năm, ông chủ động tránh bia, trứng cá và các thực phẩm giàu purin, đồng thời đều đặn uống thuốc hạ axit uric. Dù vậy, sỏi thận vẫn liên tục tái phát.

Có nhiều loại sỏi thận, bao gồm sỏi axit uric, sỏi canxi oxalat và sỏi canxi photphat. Ảnh: Shutterstock/Dazhi.

Hai lần phẫu thuật nhưng sỏi vẫn tiếp tục xuất hiện

Khoảng 4 năm trước, một đêm ông Makoto đột ngột rơi vào tình trạng không thể đi tiểu. Kết quả kiểm tra cho thấy cả hai niệu quản đều bị viên sỏi đường kính khoảng 0,7 cm chặn kín, khiến nước tiểu không thể thoát ra ngoài, gây ứ nước ở thận và chèn ép thận. Ông buộc phải phẫu thuật khẩn cấp.

Sau ca mổ, ông Makoto tưởng rằng đã khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, hai năm sau, bác sĩ lại phát hiện trong thận trái có một viên sỏi kích thước khoảng 1,5 cm. Do sỏi còn nằm trong thận thường không gây đau rõ rệt, ông không điều trị ngay.

Chỉ đến khi xuất hiện các triệu chứng như tiểu ra máu, đau tức vùng thắt lưng, mệt mỏi, tim đập nhanh và khó thở, ông mới đi khám và phát hiện viên sỏi đã rơi từ thận xuống niệu quản, gây tắc nghẽn dòng nước tiểu và phải tiếp tục phẫu thuật lần thứ hai.

Điều khiến ông càng bất ngờ hơn là chỉ 30 ngày sau ca mổ, kết quả tái khám cho thấy cả hai quả thận đều xuất hiện các điểm vôi hóa nhỏ khoảng 1,6 mm. Đây chính là giai đoạn đầu trước khi sỏi hình thành.

Bác sĩ Naoki Shiga, Trưởng khoa Tiết niệu của Bệnh viện Đa khoa Kameda (Nhật Bản), cho biết kết quả phân tích viên sỏi 1,5 cm cho thấy 66% là axit uric, 34% là oxalat. Theo ông, phần sỏi do axit uric rất có thể đã hình thành trước khi bệnh nhân bắt đầu dùng thuốc hạ axit uric. Trong khi đó, các điểm vôi hóa mới xuất hiện trong thận nhiều khả năng là sỏi canxi oxalat đang trong giai đoạn hình thành.

Mỗi ngày đều ăn "nguyên liệu tạo sỏi" mà không hề biết

Bác sĩ Naoki Shiga đã đưa cho ông Takahashi danh sách các thực phẩm giàu oxalat và khuyên nên kiểm soát lượng tiêu thụ. Khi xem danh sách, ông Takahashi sửng sốt vì hầu như đó đều là những thực phẩm ông cố tình ăn mỗi ngày để bảo vệ sức khỏe, bao gồm:

Hạnh nhân, óc chó, đậu phộng và nhiều loại hạt khác.
Chocolate đen chứa trên 70% cacao vì tin rằng polyphenol giúp trẻ hóa mạch máu.
Rau bina được xem là nguồn rau xanh chính trong chế độ ăn.
Uống nhiều trà xanh và cà phê thay cho nước lọc vì cho rằng chúng tốt hơn nước.

Theo bác sĩ Shiga, với đa số người khỏe mạnh, đây đều là những thực phẩm có lợi. Tuy nhiên, đối với người có cơ địa dễ bị sỏi thận, chúng lại có thể trở thành "nguyên liệu tạo sỏi". Nếu sử dụng với lượng lớn và kéo dài, nguy cơ hình thành sỏi sẽ tăng lên mà bản thân người bệnh không hề nhận ra.

Ông nhấn mạnh bản thân các thực phẩm này không hề xấu. Điều quan trọng là chúng có phù hợp với cơ địa của mỗi người hay không.

Những người từng bị sỏi thận cần điều chỉnh chế độ ăn dựa trên tình trạng sức khỏe của mình, thay vì mù quáng chạy theo những thực phẩm được gắn mác "tốt cho sức khỏe".

Mai Phương