Thu hút FDI không còn là cuộc đua ưu đãi

Cuộc cạnh tranh thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đang bước sang giai đoạn mới khi lợi thế về lao động giá rẻ, ưu đãi thuế hay chi phí thuê đất không còn là yếu tố quyết định. Thay vào đó, chất lượng của hệ sinh thái đầu tư đang trở thành tiêu chí quan trọng để các tập đoàn quốc tế lựa chọn điểm đến...

Ảnh do AI minh họa.

Thông điệp này được nhiều diễn giả thống nhất tại Diễn đàn Phát triển Khu công nghiệp Việt Nam 2026 với chủ đề "Phát triển khu công nghiệp Việt Nam gắn với mục tiêu tăng trưởng công nghiệp quốc gia", diễn ra ngày 10/7.

Báo cáo tại hội thảo chuyên đề, ông Trương Minh, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, cho biết trong 6 tháng đầu năm 2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt trên 34,6 tỷ USD, tăng gần 61% so với cùng kỳ năm trước; vốn thực hiện đạt 13,03 tỷ USD, tăng 11,2%, là mức giải ngân cao nhất trong nhiều năm gần đây.

Theo ông, bên cạnh kết quả tích cực, bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư đã thay đổi đáng kể khi chính sách thuế tối thiểu toàn cầu được triển khai, xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chuẩn mới.

"Cuộc cạnh tranh thu hút FDI hiện nay không còn đơn thuần là cạnh tranh về ưu đãi hay chi phí sản xuất, mà là cạnh tranh về chất lượng của hệ sinh thái đầu tư", ông nhấn mạnh.

Theo đó, nếu trước đây khu công nghiệp chủ yếu được xem là nơi bố trí mặt bằng sản xuất thì hiện nay phải trở thành hệ sinh thái công nghiệp hiện đại, tích hợp hạ tầng kỹ thuật, logistics, năng lượng ổn định, hạ tầng số, đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao cùng các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp.

Đồng quan điểm, bà Lê Thị Thanh Thảo, đại diện Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO), cho rằng sau gần 40 năm thu hút FDI, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu về quy mô vốn đầu tư và số lượng dự án. Tuy nhiên, chất lượng thu hút FDI vẫn chưa tương xứng với tiềm năng khi tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, chuyển giao công nghệ chưa đạt kỳ vọng.

Theo UNIDO, chất lượng FDI không nên chỉ được đo bằng quy mô vốn đầu tư, sản lượng hay xuất khẩu của doanh nghiệp nước ngoài, mà quan trọng hơn là những thay đổi mà dòng vốn này tạo ra đối với nền công nghiệp trong nước. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, việc phát triển các khu công nghiệp sinh thái sẽ đóng vai trò ngày càng quan trọng trong thu hút dòng vốn chất lượng cao.

Hội thảo chuyên đề 3 với chủ đề Xúc tiến Đầu tư FDI và khơi thông nguồn vốn phát triển khu công nghiệp là hội thảo nằm trong Diễn đàn Phát triển Khu công nghiệp Việt Nam 2026.

Ở góc độ tổ chức tài chính quốc tế, bà Sinem Demir Duru, Trưởng nhóm Chương trình Khu công nghiệp sinh thái (EIP) khu vực châu Á thuộc Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), cho biết xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng và yêu cầu giảm phát thải đang khiến các khu công nghiệp sinh thái trở thành lợi thế cạnh tranh mới.

Theo IFC, hiện thế giới có hơn 20.000 khu công nghiệp nhưng chưa đến 10% áp dụng các mô hình khu công nghiệp sinh thái, trong khi ngày càng nhiều tập đoàn toàn cầu đặt mục tiêu giảm phát thải trong chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, đại diện IDICO cho rằng khi lợi thế về giá thuê dần thu hẹp, yếu tố quyết định việc nhà đầu tư lựa chọn và gắn bó với Việt Nam là khả năng vận hành ổn định, hạ tầng đồng bộ, rút ngắn thời gian triển khai dự án, hệ sinh thái dịch vụ và nguồn nhân lực tại chỗ.

Các ý kiến tại diễn đàn đều cho rằng để đón dòng vốn FDI thế hệ mới, khu công nghiệp Việt Nam cần chuyển đổi từ mô hình phát triển dựa trên quỹ đất sang mô hình tích hợp hạ tầng xanh, hạ tầng số, logistics, đổi mới sáng tạo và liên kết chặt chẽ hơn với doanh nghiệp trong nước, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh của nền công nghiệp.

Tuấn Khang