Thiết kế sáng tạo định hình thị trường sản phẩm làng nghề trong kỷ nguyên hội nhập

Làng nghề thôn Cổ Hoàng với truyền thống làm kẹo dồi, kẹo lạc.

Thị trường cạnh tranh đòi hỏi tư duy phát triển mới

Sự phát triển mạnh mẽ của thương mại toàn cầu và các kênh phân phối hiện đại đã khiến thị trường hàng hóa ngày càng cạnh tranh gay gắt. Các sản phẩm làng nghề và OCOP không chỉ cạnh tranh với nhau, mà còn phải đối mặt với hàng hóa công nghiệp sản xuất hàng loạt, giá thành thấp và mẫu mã đa dạng. Trong bối cảnh đó, nếu chỉ dựa vào yếu tố truyền thống, sản phẩm làng nghề sẽ khó duy trì lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Thực tế cho thấy, người tiêu dùng hiện đại không chỉ tìm kiếm sản phẩm để sử dụng, mà còn quan tâm đến trải nghiệm, câu chuyện và giá trị tinh thần mà sản phẩm mang lại. Điều này buộc các cơ sở sản xuất làng nghề phải thay đổi tư duy phát triển, chuyển từ “sản xuất những gì mình có” sang “sản xuất những gì thị trường cần”.

Thiết kế sáng tạo – công cụ tạo khác biệt cho sản phẩm OCOP

Trong bối cảnh cạnh tranh, thiết kế sáng tạo được xem là công cụ quan trọng giúp sản phẩm OCOP tạo sự khác biệt. Thiết kế giúp sản phẩm truyền thống trở nên gần gũi hơn với đời sống hiện đại, đồng thời mở rộng công năng sử dụng và giá trị thẩm mỹ. Thông qua cải tiến mẫu mã, bao bì và nhận diện thương hiệu, sản phẩm làng nghề có thể tiếp cận nhiều phân khúc thị trường hơn, từ quà tặng du lịch đến tiêu dùng trung – cao cấp.

Xã Phượng Dực - mảnh đất trăm nghề với nhiều sản phẩm OCOP.

Thiết kế sáng tạo còn giúp sản phẩm OCOP thích ứng với các kênh phân phối hiện đại như thương mại điện tử, hệ thống bán lẻ và thị trường xuất khẩu. Những sản phẩm được đầu tư thiết kế bài bản thường có khả năng truyền thông tốt hơn, dễ dàng tham gia các hoạt động xúc tiến thương mại, hội chợ và triển lãm trong và ngoài nước.

Thực tiễn từ các hoạt động xúc tiến và triển lãm năm 2025

Các hoạt động triển lãm quảng bá sản phẩm OCOP gắn với du lịch tại Hà Nội trong năm 2025 đã cho thấy rõ vai trò của thiết kế sáng tạo trong việc định hình thị trường. Qua các kỳ triển lãm tại nhiều địa phương, nghệ nhân và cơ sở sản xuất có cơ hội thử nghiệm các mẫu sản phẩm mới, tiếp cận phản hồi trực tiếp từ người tiêu dùng và điều chỉnh thiết kế cho phù hợp với nhu cầu thực tế.

Không gian triển lãm không chỉ là nơi trưng bày sản phẩm, mà còn là môi trường kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và khách hàng. Qua đó, nhiều ý tưởng sáng tạo đã được hình thành, góp phần tạo ra các dòng sản phẩm mới có giá trị kinh tế và mỹ thuật cao.

Trong bối cảnh hội nhập, Trung tâm thiết kế, sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch được xem là mô hình phù hợp để định hình thị trường sản phẩm làng nghề theo hướng hiện đại. Đây là nơi tích hợp các hoạt động thiết kế, trưng bày, trải nghiệm và tiêu thụ sản phẩm, giúp rút ngắn khoảng cách giữa sản xuất và thị trường.

Với sự định hướng của Sở Công thương Hà Nội và vai trò tổ chức thực hiện của Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội, các trung tâm thiết kế sáng tạo đang từng bước phát huy hiệu quả trong việc hỗ trợ sản phẩm OCOP nâng cao năng lực cạnh tranh. Không chỉ giải quyết bài toán tiêu thụ trước mắt, mô hình này còn góp phần hình thành hệ sinh thái sáng tạo tại làng nghề, tạo động lực đổi mới từ bên trong và hướng tới phát triển bền vững trong dài hạn.

Minh Anh