Thị trường smartphone đối mặt 'cú sốc' lịch sử năm 2026

Theo báo cáo từ Tổ chức Dữ liệu Quốc tế (IDC), cuộc khủng hoảng nguồn cung bộ nhớ đang đẩy thị trường PC và smartphone lần lượt thu hẹp 11% và 13%. Trong khi đó, Counterpoint Research đưa ra con số đáng lo ngại hơn cho riêng mảng điện thoại thông minh: lượng xuất xưởng toàn cầu có thể giảm 12% so với năm trước, đánh dấu "mức sụt giảm tồi tệ nhất trong lịch sử" và đưa thị trường trở về vực thẳm của năm 2013.

Khách hàng xếp hàng bên ngoài cửa hàng Apple trước thềm ra mắt dòng iPhone 17 tại Tun Razak Exchange (TRX) ở Kuala Lumpur, Malaysia. Ảnh: Getty Images

Nguyên nhân sâu xa đến từ cuộc chạy đua AI khốc liệt. Các "gã khổng lồ" công nghệ đổ tiền vào xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo, kéo theo nhu cầu chip bộ nhớ tăng vọt đến mức báo động. Hệ quả là những nhà sản xuất điện thoại và PC phải xếp hàng chờ đợi nguồn cung khan hiếm.

"Rất nhiều công ty bộ nhớ yêu cầu các hãng smartphone xếp sau các nhà cung cấp dịch vụ siêu quy mô. Điều này đồng nghĩa với việc phân bổ chip cho điện thoại bị giảm ưu tiên so với lĩnh vực AI," Tarun Pathak, Giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint, nhận định với CNBC.

Điều đáng nói, mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng đã vượt xa mọi dự báo trước đó. Chỉ cách đây vài tháng, IDC còn kỳ vọng thị trường PC và smartphone tăng trưởng lần lượt 8,3% và 2% trong năm nay. Nhưng mọi chuyện đã thay đổi chóng mặt. "Chúng tôi đã thực hiện dự báo vào tháng 11, nhưng ngay sau khi công bố, tình hình ngày càng xấu đi," Bryan Ma, Phó chủ tịch IDC, thừa nhận.

Trước bối cảnh đó, thị trường đang chứng kiến những dịch chuyển mang tính cơ cấu. Chi phí bộ nhớ chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành các mẫu điện thoại giá rẻ, khiến các hãng sản xuất "không thể duy trì lợi nhuận nếu giữ giá thấp." Do đó, giới phân tích dự báo các nhà sản xuất sẽ dồn lực vào phân khúc tầm trung và cao cấp, thậm chí nhiều hãng có thể rút lui hoàn toàn khỏi thị trường bình dân.

Những tên tuổi lớn như Apple hay Samsung được đánh giá có lợi thế hơn nhờ chuỗi cung ứng tích hợp chặt chẽ và khả năng định giá mạnh mẽ. Tuy nhiên, gánh nặng chi phí cuối cùng vẫn sẽ đè lên vai người tiêu dùng, với chu kỳ thay thế điện thoại kéo dài hơn và ít người dùng mới hơn. Mặt khác, thị trường điện thoại đã qua sử dụng được dự báo sẽ sôi động khi người dùng bị "hớt giá" khỏi thị trường máy mới.

Triển vọng ngắn hạn của thị trường thiết bị tiêu dùng vẫn rất ảm đạm. Counterpoint cho rằng sẽ không có sự cải thiện trước cuối năm 2027, khi các nhà máy sản xuất bộ nhớ mới đi vào hoạt động. Dù vậy, giới phân tích vẫn có lý do để lạc quan: "Thị trường smartphone luôn kiên cường. Suy cho cùng, con người vẫn sẽ cần đến điện thoại."

Đặng Huyền