Thị trường nội địa ngành da giày hướng mốc 1,5 tỷ USD vào năm 2033

Dư địa còn lớn cho doanh nghiệp Việt

Theo Báo cáo thị trường nội địa năm 2025 của Bộ Công Thương, ngành da giày Việt Nam hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp, sử dụng gần 1,5 triệu lao động. Với sản lượng đạt khoảng 1,3 - 1,4 tỷ đôi mỗi năm, Việt Nam đang đứng thứ ba thế giới về sản xuất và thứ hai về xuất khẩu giày dép, chỉ sau Trung Quốc. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt khoảng 29 tỷ USD, tăng 7,3% so với năm 2024, con số cho thấy năng lực sản xuất và vị thế quốc tế của ngành tiếp tục được củng cố.

Nhìn lại thị trường trong nước của ngành da giày có sự tương phản, quy mô thị trường nội địa năm 2025 ước khoảng 1,05 tỷ USD và được dự báo sẽ tăng lên 1,544 tỷ USD vào năm 2033, với tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 4,86%/năm. Mỗi năm, người tiêu dùng Việt Nam tiêu thụ khoảng 155 triệu đôi giày dép, nhưng hàng sản xuất trong nước mới chỉ chiếm gần 40% thị phần. Phần còn lại thuộc về hàng nhập khẩu, trong đó riêng hàng Trung Quốc chiếm gần 30%, còn lại đến từ nhiều quốc gia khác.

Chủ động nguyên phụ liệu sẽ giúp doanh nghiệp da giày trong nước cân bằng hơn giữa sản xuất nội địa và xuất khẩu. Ảnh: Nguyễn Nam

Điều này phản ánh rõ năng lực sản xuất của doanh nghiệp Việt là rất lớn, nhưng khả năng chiếm lĩnh thị trường nội địa vẫn chưa tương xứng. Đây vừa là thách thức, vừa là dư địa tăng trưởng rõ ràng nếu doanh nghiệp da giày trong nước có chiến lược bài bản hơn cho “sân nhà”.

Về hệ thống phân phối, thị trường da giày nội địa hiện vận hành song song ba kênh chính. Kênh truyền thống, gồm chợ, cửa hàng bán lẻ nhỏ lẻ, cửa hàng tổng hợp. Kênh này vẫn giữ vai trò quan trọng, đặc biệt tại khu vực nông thôn. Trong khi đó, kênh phân phối hiện đại đang được các doanh nghiệp có thương hiệu trong nước như Biti’s, Juno, Đông Hải, Vascara, Ananas… đầu tư mạnh mẽ thông qua chuỗi cửa hàng độc quyền tại các tuyến phố và trung tâm thương mại. Mô hình này cho phép doanh nghiệp kiểm soát tốt hơn từ thiết kế, sản xuất đến trải nghiệm khách hàng và hình ảnh thương hiệu.

Đáng chú ý, kênh bán hàng trực tuyến đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới. Năm 2024, doanh thu giày dép trực tuyến tại Việt Nam đạt hơn 1,104 triệu USD, trong đó giày thể thao chiếm 34% tổng doanh thu. Theo Hiệp hội Da giày - Túi xách Việt Nam, Shopee hiện là nền tảng thương mại điện tử dẫn đầu thị trường giày dép trực tuyến với doanh thu khoảng 335 triệu USD, tăng trưởng 20 - 25% trong năm 2024, tiếp theo là Lazada và TikTok. Việc người tiêu dùng ngày càng quen với mua sắm trực tuyến đang buộc doanh nghiệp da giày phải thay đổi tư duy tiếp cận thị trường, đầu tư nghiêm túc hơn cho kênh số.

Chủ động nguyên phụ liệu để phát triển bền vững

Bên cạnh những cơ hội, thị trường nội địa da giày cũng đang đối mặt với không ít lực cản. Cạnh tranh gay gắt từ hàng nhập khẩu giá rẻ, sự hiện diện ngày càng sâu của các thương hiệu quốc tế, hệ thống phân phối chưa phủ rộng, chi phí mặt bằng cao và đặc biệt là bài toán nguyên phụ liệu vẫn là những điểm nghẽn lớn.

Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Da giày – Túi xách Việt Nam, hiện nay phần lớn nguyên phụ liệu của ngành da giày vẫn phải nhập khẩu từ các thị trường lớn như Trung Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, bên cạnh một phần từ châu Âu phục vụ phân khúc cao cấp. “Việt Nam đang yếu và thiếu về sản xuất nguyên phụ liệu, khiến doanh nghiệp khó chủ động về tiến độ, chi phí và khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn, đặc biệt khi thị trường biến động”, bà Xuân thẳng thắn nhìn nhận.

Để giải bài toán này, ngành da giày được xác định có hai giải pháp, gồm: Kêu gọi đầu tư phát triển sản xuất nguyên phụ liệu trong nước và đa dạng hóa nguồn cung nguyên phụ liệu từ bên ngoài. Trong đó, giải pháp đa dạng hóa nguồn cung được xem là “tình thế”, còn phát triển nguồn cung nội địa mới là hướng đi bền vững, dù đến nay hiệu quả vẫn chưa như kỳ vọng.

Trong bối cảnh đó, đề xuất thành lập trung tâm sáng tạo, nghiên cứu phát triển và giao dịch nguyên phụ liệu phục vụ ngành thời trang đang nhận được nhiều sự quan tâm. Theo bà Phan Thị Thanh Xuân, đây không chỉ là nơi giao dịch, mà còn là không gian kết nối cung – cầu, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và hình thành một “thị trường nguyên phụ liệu đúng nghĩa” tại Việt Nam.

“Nếu không có một ‘cái chợ’ để tất cả các nguồn cung tụ hợp lại, giới thiệu sản phẩm, thì các nhà sản xuất và người tiêu dùng trong nước cũng không có đầu mối tiếp cận”, bà Xuân nhấn mạnh. Việc hình thành trung tâm này sẽ giúp thu hút nguồn cung nguyên phụ liệu từ nhiều quốc gia, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp da giày đa dạng hóa đầu vào, giảm phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống.

Đáng chú ý, định hướng này hoàn toàn phù hợp với Quyết định số 1643/QĐ-TTg ngày 29/12/2022 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2035, cũng như Nghị quyết số 115/NQ-CP về thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ. Theo các chuyên gia, nếu được triển khai bài bản, trung tâm giao dịch nguyên phụ liệu không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn giúp doanh nghiệp chủ động sản xuất cho cả xuất khẩu, nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Hải Linh