Thị trường gameshow:Áp lực từ những 'ông lớn'

Nhóm khán giả riêng trở thành “cửa ngách” giúp các gameshow nhỏ tạo dựng chỗ đứng. Ảnh: Chương trình “Nhà mình quá đỉnh”

 Gameshow nhỏ tính lại cuộc chơi

Thị trường gameshow đang chứng kiến sự cạnh tranh ngày càng quyết liệt khi những chương trình có tiềm lực liên tục xuất hiện với quy mô đầu tư lớn, dàn nghệ sĩ nổi tiếng và chiến lược truyền thông bài bản. Sức hút từ những chương trình này tạo lợi thế rõ rệt trong việc thu hút khán giả, nhà tài trợ và mở rộng độ phủ trên các nền tảng số. Trong bối cảnh ấy, các gameshow quy mô nhỏ hơn đứng trước áp lực ngày càng lớn để tìm chỗ đứng.

Lợi thế đầu tiên của các “ông lớn” nằm ở nguồn lực. Một chương trình được đầu tư bài bản có thể dựng sân khấu hoành tráng, mời những gương mặt đang được chú ý, chăm chút âm thanh, ánh sáng, hình ảnh và hậu kỳ. Đi cùng đó là hệ thống truyền thông đủ mạnh để duy trì sự hiện diện trước, trong và sau khi phát sóng.

Với các đơn vị sản xuất nhỏ, dư địa để chạy đua theo cách này không nhiều. Kinh phí hạn chế khiến họ khó cạnh tranh về sân khấu, thù lao nghệ sĩ hay mức độ quảng bá. Nếu lựa chọn cách làm tương tự các chương trình lớn, nguy cơ rơi vào cuộc đua tốn kém mà vẫn không tạo được khác biệt là rất rõ. Không ít ý tưởng mới vì thế gặp khó ngay từ khâu tiếp cận khán giả.

Áp lực còn lớn hơn khi gameshow không còn chỉ cạnh tranh trên sóng truyền hình. Khán giả hôm nay có vô số lựa chọn trên các nền tảng trực tuyến, trong khi những chương trình có ngân sách truyền thông mạnh dễ tạo ra trích đoạn, tình huống hay hình ảnh có khả năng lan truyền. Với các gameshow quy mô nhỏ, duy trì độ hiện diện đủ lâu trên môi trường số vì thế trở thành bài toán không dễ.

Sự thu hẹp của thị trường buộc nhiều đơn vị sản xuất phải tính lại chiến lược. Ông Vũ Thành Vinh, người đứng sau nhiều chương trình như Solo cùng bolero, Cười xuyên Việt, Kịch cùng bolero, Gương mặt điện ảnh, Quyền lực ghế nóng… từng cho biết công ty ông quyết định dừng sản xuất show truyền hình để chuyển trọng tâm sang điện ảnh. Quyết định ấy cho thấy thích nghi đang trở thành yêu cầu tất yếu.

Tìm chỗ đứng bằng sự khác biệt

Một format chưa có thương hiệu thường khó tạo lợi thế khi đặt cạnh những chương trình được đầu tư lớn, sở hữu dàn nghệ sĩ nổi tiếng và sẵn lượng người hâm mộ. Nhưng trong cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt, câu hỏi với các đơn vị quy mô nhỏ không hẳn là làm thế nào để chi nhiều tiền hơn, mà là vì sao công chúng phải lựa chọn sản phẩm của mình.

Khi khó đua về tiềm lực, điểm khác biệt trong format, nội dung và cách tiếp cận người xem trở thành lợi thế đáng kể. Đây cũng là cách để tránh bị cuốn vào cuộc chạy đua ngân sách ngày càng tốn kém. Một ý tưởng đủ rõ, cách kể có dấu ấn hay việc xác định đúng tệp công chúng đôi khi hiệu quả hơn nỗ lực mô phỏng quy mô của những show đang dẫn đầu.

Thực tế cho thấy, sản phẩm có mức đầu tư vừa phải vẫn có thể tạo được chỗ đứng nếu xác định rõ mình làm cho ai. Thay vì đối đầu trực diện với các hiện tượng văn hóa đại chúng về quy mô và độ phủ, ê kíp có thể tập trung vào những nhóm người xem cụ thể, khai thác chủ đề gần với nhu cầu và thị hiếu của họ. Hướng đi này khó tạo hiệu ứng rộng ngay từ đầu, nhưng có thể giúp hình thành một cộng đồng ổn định và duy trì sức hút lâu hơn.

Điều đó càng có ý nghĩa khi công chúng ngày càng phân tán trên nhiều nền tảng. Khi người xem chủ động lựa chọn nội dung thay vì chờ đến khung giờ phát sóng, khả năng tạo dựng mối liên hệ bền vững với họ sẽ góp phần kéo dài vòng đời của một gameshow.

Sự thay đổi của môi trường truyền thông cũng buộc các đơn vị sản xuất phải tính lại cách xây dựng và khai thác một format. Gameshow giờ đây không chỉ sống trong một khung giờ truyền hình mà còn phải có khả năng tiếp tục hiện diện trên nền tảng số. Tuy nhiên, chuyển dịch sang môi trường trực tuyến không đồng nghĩa với việc có thể giảm yêu cầu về chất lượng.

Khi công chúng có thể lựa chọn giữa hàng nghìn nội dung miễn phí, sản phẩm càng phải tạo được giá trị đủ rõ để giữ chân họ. Người nổi tiếng, sân khấu lớn hay hiệu ứng truyền thông có thể tạo chú ý ban đầu, nhưng chưa chắc bảo đảm sức sống lâu dài nếu nội dung thiếu mới mẻ và không đủ hấp dẫn để người xem quay lại.

Ở góc độ thị trường, sự xuất hiện của những show được đầu tư “khủng” cũng tạo sức ép chuyên nghiệp hóa đối với các đơn vị nhỏ. Thay vì dàn trải kinh phí, họ cần tính toán kỹ từ khâu lựa chọn format, xác định đối tượng, nền tảng phát hành đến phương án thương mại. Một gameshow có ngân sách vừa phải nhưng kiểm soát tốt chi phí, định hình được bản sắc và xây dựng được cộng đồng người xem vẫn có thể tạo ra khoảng thị trường cho mình.

Khi nhu cầu thưởng thức ngày càng phân hóa, cơ hội vẫn dành cho những sản phẩm hiểu rõ thế mạnh và kiên trì theo đuổi cách làm phù hợp. Các “ông lớn” có thể chiếm ưu thế về kinh phí, nghệ sĩ và truyền thông, nhưng không có nghĩa mọi nhu cầu của công chúng đều đã được đáp ứng. Những nhóm người xem chưa được phục vụ đầy đủ, những chủ đề còn bỏ ngỏ hay cách kể mới vẫn là khoảng trống để các đơn vị nhỏ khai thác.

Vì thế, gameshow quy mô nhỏ không nhất thiết phải đối đầu trực diện bằng tiền bạc. Lối đi khả thi hơn là tạo một cuộc chơi khác, với nội dung có dấu ấn, cách làm phù hợp, tệp công chúng rõ ràng và mô hình sản xuất vừa sức. Trong một sân chơi ngày càng chật chội, khác biệt có thể chính là điều kiện để tồn tại và đi đường dài. 

 Cuộc đua gameshow ngày càng nghiêng về những chương trình có tiềm lực mạnh, từ kinh phí, nghệ sĩ đến truyền thông và độ phủ trên nền tảng số. Với các đơn vị sản xuất hạn chế về nguồn lực, chạy theo quy mô không còn là lựa chọn khả thi. Cơ hội nằm ở khả năng tìm đúng nhóm khán giả, xây dựng format có dấu ấn, kiểm soát tốt chi phí và khai thác linh hoạt môi trường số. Khi thị trường ngày càng phân hóa, một cộng đồng người xem trung thành và nội dung đủ khác biệt có thể trở thành lợi thế để chương trình duy trì sức sống lâu dài.