Thêm trợ lực cho công nghệ chiến lược

Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (Nafosted). Ảnh: PV

Thông tin trên được ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia chia sẻ, về cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ R&D công nghệ chiến lược thuộc Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, theo Thông tư số 49/2026/TT-BKHCN ngày 1-8-2026.

Theo cơ chế mới, ngân sách Nhà nước hỗ trợ tối đa 100% kinh phí đối với các nhiệm vụ Nhà nước đặt hàng, tập trung vào công nghệ lõi, công nghệ nền tảng, công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với tự chủ công nghệ quốc gia, quốc phòng, an ninh và những nhiệm vụ có rủi ro cao về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa, mức hỗ trợ tối đa là 70%; phần kinh phí còn lại do tổ chức, doanh nghiệp đối ứng.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, thay đổi cốt lõi của cơ chế mới là chuyển từ quản lý dựa nhiều vào đầu vào, thủ tục sang quản trị theo kết quả. Nhiệm vụ được chia thành các gói công việc, xác định rõ mục tiêu, phạm vi, sản phẩm đầu ra, kinh phí, trách nhiệm và thời gian thực hiện.

Tại các mốc đánh giá, hội đồng sẽ xem xét kết quả thực hiện. Nếu đạt yêu cầu, nhiệm vụ được thanh toán và cấp kinh phí cho giai đoạn tiếp theo; nếu không đạt, việc cấp kinh phí sẽ dừng. Như vậy, kinh phí được phân bổ gắn với kết quả nghiên cứu.

Cơ chế mới đồng thời tăng quyền tự chủ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, chấp nhận rủi ro khách quan trong R&D nhưng không chấp nhận sai phạm trong quản lý, sử dụng nguồn lực.

Đáng chú ý, một bài toán công nghệ có thể được triển khai theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập. Sau đó, phương án có kết quả tốt sẽ được lựa chọn để tiếp tục đầu tư, qua đó tạo thêm dư địa cho thử nghiệm và các giải pháp đột phá.

Trong quá trình chế tạo, thử nghiệm, dự toán được bố trí tối đa 10% kinh phí dự phòng để xử lý các phát sinh về vật tư, nhân công, khối lượng và trượt giá.

Công nghệ đường sắt tốc độ cao là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia.

Cơ chế tài chính mới cũng dành mức đãi ngộ cao để thu hút nhân lực chất lượng cao tham gia R&D công nghệ chiến lược. Theo đó, tổng công trình sư có mức trần 300 triệu đồng/tháng, chủ nhiệm nhiệm vụ 150 triệu đồng/tháng. Thù lao được xác định theo vị trí, trách nhiệm, sản phẩm đầu ra và thời gian tham gia.

Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách Nhà nước, doanh nghiệp, tổ chức có thể đóng góp máy móc, thiết bị, phòng thí nghiệm, sở hữu trí tuệ và nhân lực để cùng giải quyết các bài toán công nghệ chiến lược.

Từ cách tiếp cận “tài trợ cho nghiên cứu” sang “đầu tư cho năng lực làm chủ công nghệ”, cơ chế mới đặt trọng tâm vào kết quả cuối cùng, hướng tới các sản phẩm có khả năng ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia.