Thế giới thời đàm: Ác mộng của Bibi

Riêng với Thủ tướng Israel Benjamin “Bibi” Netanyahu, thỏa thuận này không khác gì một thảm họa chiến lược, một cơn ác mộng tồi tệ ông thậm chí chưa từng hình dung.

Trong suốt ba thập kỷ tung tác trên chính trường, bản sắc chính trị và tầm nhìn đối ngoại của vị thủ tướng tại vị lâu nhất Israel luôn gắn liền với một sứ mệnh duy nhất, mang tính định hình: Xóa sổ năng lực hạt nhân của Iran, triệt phá kho vũ khí tên lửa đạn đạo và cắt bỏ triệt để mạng lưới ủy nhiệm trong khu vực của Tehran, qua đó trực tiếp loại bỏ “mối đe dọa kinh niên” mang tên Iran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu “thiếu khả năng phán đoán” khi ra lệnh tấn công Beirut vào cuối tuần qua (ảnh minh họa). Ảnh: Getty Images

Trái với mong đợi, bất chấp mọi nỗ lực của Tel Aviv, có thể xem thỏa thuận Washington và Tehran vừa thiết lập đang đem lại vô số lợi thế cho Iran - đối thủ “không đội trời chung” của Israel: Nó mở đường cho một lệnh ngừng bắn lâu dài, nới lỏng các lệnh trừng phạt kinh tế sâu rộng, thậm chí Tehran có khả năng được tiếp cận các tài sản bị đóng băng và một quỹ đầu tư tái thiết tiềm năng trị giá 300 tỷ USD. Cùng với đó, các cơ sở hạt nhân cốt lõi của Iran tạm thời giữ nguyên, các giới hạn làm giàu uranium được trì hoãn sang các cuộc đàm phán trong tương lai vốn còn rất nhiều mơ hồ.

Khẩn nguy hơn cả, thỏa thuận mới công bố làm lộ rõ một rạn nứt lịch sử trong liên minh chiến lược quan trọng nhất của Israel. Thay vì duy trì một mặt trận thống nhất với đồng minh thân cận lâu năm-Tổng thống Mỹ Donald Trump - nay nhà lãnh đạo kỳ cựu của Israel ngỡ ngàng nhận thấy mình đang là tâm điểm của những lời chỉ trích công khai, bị gạt ra ngoài lề một cách có chủ ý, và trên hết, phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng chính trị mang tính sống còn ngay tại quê nhà trước thềm cuộc bầu cử lập pháp đầy cam go.

Người dân Iran ngồi giữa đống đổ nát trong một tòa nhà bị trúng bom ở phía Tây Tehran, ngày 30-3. Ảnh: Getty Images

Lâu nay, Thủ tướng Netanyahu không che giấu niềm tự hào, tự khẳng định mình là “người bảo chứng tối cao” cho mối quan hệ thắm thiết bền chặt giữa Tel Aviv với Washington. Dưới thời Tổng thống "Trump 1.0", sự hiệp lực này mang lại những chiến thắng to lớn cho Israel, bao gồm việc chuyển Đại sứ quán Mỹ đến Jerusalem và việc Mỹ đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015.

Còn lần này, may mắn đã từ chối mỉm cười với nhà lãnh đạo Israel. Tổng thống Trump - người cực kỳ nhạy cảm với những hệ lụy kinh tế từ việc eo biển Hormuz bị đóng cửa gây ra cú “tắc mạch” dòng chảy "vàng đen" khiến thế giới "co giật" - cũng đang tìm kiếm một lối thoát nhanh chóng khỏi cái bị coi là “một sự sa lầy tốn kém” ở nước ngoài, vốn có thể tác động trực tiếp đến kết quả cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của nước Mỹ đang đến gần.

Khi Washington xoay trục mạnh mẽ sang một giải pháp ngoại giao, các hoạt động quân sự tiếp diễn của Israel chống lại Hezbollah ở Lebanon đã trở thành một nguồn xung đột nghiêm trọng. Nhà Trắng coi các hành động của Israel ở Beirut là một nỗ lực có chủ ý nhằm phá hoại một thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử. “Tại sao Bibi lại phải làm cái trò tấn công chết tiệt đó? Tôi đã rất tức giận. Tôi đã cho ông ta biết. Ông ta chẳng có tý năng lực phán đoán nào cả...”, Tổng thống Trump đã thốt lên những lời giận dữ.

Đối với một thủ tướng Israel - người mà sự bất bại chính trị phần lớn được xây dựng trên khả năng độc nhất vô nhị trong việc "chi phối" các tổng thống Mỹ - việc bị một nhà lãnh đạo đương nhiệm của Đảng Cộng hòa khiển trách công khai đã tước đi một lớp "áo giáp chính trị" quan trọng của ông.

Có vẻ như đương kim Thủ tướng Israel đang mắc kẹt trong “thiên la địa võng”. Nỗ lực cả đời của ông nhằm vô hiệu hóa chính quyền Iran bị đình trệ, mối quan hệ "vô song" của ông với Tổng thống Trump bị rạn nứt, và sự sống còn chính trị trong nước của ông đang “ngàn cân treo sợi tóc”, khi những cử tri phẫn nộ đang chuẩn bị cho các cuộc bỏ phiếu vào mùa thu.

NGUYÊN PHONG