'Thanh âm từ đất Việt' lên sóng VTV1

Chương trình do Ban Văn nghệ – Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất, không đơn thuần là một chương trình âm nhạc mà được xây dựng giống như hành trình khám phá Việt Nam qua những thanh âm đời sống – nơi các giá trị văn hóa truyền thống được đánh thức và tái hiện bằng ngôn ngữ âm nhạc đương đại, mang đến một cách tiếp cận mới mẻ, giàu tính sáng tạo.

Đại diện êkip sản xuất chia sẻ, ý tưởng cốt lõi của chương trình xuất phát từ nhận thức rằng mỗi vùng đất đều mang trong mình một “linh hồn âm thanh” riêng. Đó có thể là tiếng búa rèn vang vọng trong những làng nghề lâu đời, tiếng thoi đưa đều đặn trên khung cửi dệt lụa, tiếng rao quen thuộc nơi phố cổ hay những làn điệu dân ca ngân lên trong mùa lễ hội. Những âm thanh tưởng như rất đỗi bình thường ấy lại chứa đựng chiều sâu văn hóa, phản ánh đời sống, lịch sử và bản sắc của từng vùng miền.

Êkip sản xuất ghi hình chương trình

“Thanh âm từ đất Việt” không dừng lại ở việc ghi chép hay lưu giữ các thanh âm như những tư liệu văn hóa. Chương trình đi xa hơn khi biến chính những âm thanh đó thành chất liệu sáng tạo âm nhạc. Các nghệ sĩ tham gia sẽ trực tiếp đến từng địa phương, gặp gỡ nghệ nhân, trải nghiệm đời sống bản địa, thu âm những thanh âm nguyên bản, sau đó phát triển thành các tác phẩm âm nhạc mới. Ở đó, truyền thống và hiện đại không đối lập mà hòa quyện, tạo nên một không gian nghệ thuật vừa gần gũi vừa mới lạ.

Mỗi tập phát sóng kéo dài 15 phút, được xây dựng như một hành trình trọn vẹn gồm 3 phần rõ nét: khám phá vùng đất; thu âm – sáng tạo âm nhạc; trình diễn tác phẩm hoàn chỉnh. Cách kết cấu này giúp chương trình mang màu sắc kết hợp giữa truyền hình thực tế, âm nhạc và du lịch văn hóa, tạo nên trải nghiệm đa chiều cho khán giả. Người xem không chỉ được chiêm ngưỡng cảnh sắc, con người mà còn cảm nhận được câu chuyện văn hóa ẩn sau từng thanh âm, từng nhịp điệu.

Điểm đặc biệt của chương trình nằm ở kết quả cuối cùng của mỗi tập, đó là một sản phẩm âm nhạc hoàn chỉnh được thể hiện dưới dạng MV, nơi âm thanh, hình ảnh và cảm xúc của vùng đất hòa quyện. Mỗi MV không chỉ là một tác phẩm nghệ thuật mà còn là một “bản ghi” sống động về văn hóa địa phương, góp phần lan tỏa những giá trị truyền thống theo cách gần gũi hơn với công chúng đương đại.

Mở đầu cho hành trình là tập đầu tiên mang tên “Khúc xuân Dạ Trạch”, đưa khán giả đến với Đền Dạ Trạch (Hưng Yên) - vùng đất gắn liền với truyền thuyết Chử Đồng Tử và nổi tiếng với làn điệu trống quân. Đây là một trong những hình thức hát giao duyên dân gian đặc sắc, mang đậm tính cộng đồng và tinh thần sinh hoạt văn hóa của người Việt xưa.

Diễn viên, ca sĩ Quang Anh đảm nhận vai trò MC trong tập mở màn

Trong tập này, diễn viên, ca sĩ Quang Anh đảm nhận vai trò MC, đồng hành cùng nhà sản xuất âm nhạc Lưu Quang Trung, Rapper Dr Peem và nhóm Văn Nghệ. Các nghệ sĩ không chỉ quan sát mà trực tiếp tham gia vào đời sống địa phương: gặp gỡ nghệ nhân, tìm hiểu lịch sử và cách thể hiện trống quân, thậm chí tự tay dựng “trống đất”, một hình thức nhạc cụ dân gian đặc trưng. Từ việc lắng nghe những câu hát giao duyên mộc mạc, họ bắt đầu thử nghiệm, biến những nhịp điệu dân gian thành nền tảng cho sáng tạo âm nhạc mới.

Từ những âm thanh thu được tại thực địa, êkíp đã phát triển một bản "mashup" âm nhạc kết hợp giữa “Khúc xuân” và “Hoa cỏ mùa xuân”. Tác phẩm mang hơi thở hiện đại nhưng vẫn giữ được tinh thần và cấu trúc nhịp điệu của trống quân truyền thống, tạo nên sự giao thoa thú vị giữa hai thế giới âm nhạc. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho cách mà chương trình tiếp cận di sản là không sao chép nguyên trạng, mà làm mới bằng sự sáng tạo có ý thức và tôn trọng giá trị gốc.

Theo kế hoạch, mùa đầu tiên của “Thanh âm từ đất Việt” sẽ gồm 10 tập, trải dài trên nhiều vùng miền với những điểm đến giàu bản sắc như: tiếng rao phố Hà Nội, làng rèn Đa Sỹ, quan họ làng Diềm, làng lụa Vạn Phúc, hang động Quảng Bình hay không gian cồng chiêng và đàn đá Tây Nguyên. Mỗi địa điểm không chỉ mang đặc trưng về âm thanh mà còn chứa đựng những câu chuyện văn hóa riêng biệt, góp phần tạo nên bức tranh đa sắc của âm nhạc Việt Nam.

Chương trình hướng tới việc kết nối các giá trị văn hóa truyền thống với đương đại

Thông qua chuỗi hành trình này, chương trình hướng tới việc xây dựng một “bản đồ âm thanh” của Việt Nam, nơi thiên nhiên, con người và đời sống hòa quyện thành những tác phẩm mang tinh thần World Music. Đây không chỉ là cách quảng bá văn hóa hiệu quả mà còn mở ra khả năng đưa âm nhạc Việt Nam hội nhập với dòng chảy quốc tế bằng chính những chất liệu bản địa.

“Thanh âm từ đất Việt” vì thế không chỉ là một chương trình giải trí mà còn mang ý nghĩa văn hóa sâu sắc. Bằng việc kết nối truyền thống với đương đại, chương trình góp phần làm sống lại những giá trị tưởng chừng đang mai một, đồng thời mang đến góc nhìn mới về âm nhạc và di sản. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, khi các nền văn hóa có nguy cơ bị hòa lẫn, việc nhận diện và tôn vinh bản sắc riêng càng trở nên quan trọng.

Với cách làm sáng tạo, giàu cảm xúc và gắn liền với thực tiễn đời sống, “Thanh âm từ đất Việt” hứa hẹn sẽ trở thành một điểm nhấn trên sóng truyền hình, đồng thời là cầu nối đưa vẻ đẹp văn hóa Việt Nam đến gần hơn với khán giả trong nước và quốc tế. Tập đầu tiên của chương trình sẽ lên sóng lúc 22h35 tối 18-3-2026 trên VTV1.

Minh Vân