Thái Nguyên xây dựng nông thôn mới: Bước chuyển từ hoàn thiện tiêu chí sang nâng cao chất lượng sống của người dân

Diện mạo mới khu vực nông thôn

Tỉnh Thái Nguyên thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM với nhiều thách thức đặc thù hơn so với các địa phương khác trong cả nước. Là tỉnh trung du miền núi, có địa bàn rộng, dân cư phân tán và tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao, việc đầu tư hạ tầng đòi hỏi suất đầu tư lớn và phức tạp. Nhận thức rõ thực tế này, ngay từ đầu nhiệm kỳ, tỉnh đã xác định quan điểm nhất quán xây dựng NTM là một quá trình liên tục, chỉ có điểm khởi đầu, không có điểm kết thúc. Trong đó, người dân là trung tâm; kinh tế nông thôn là nền tảng; văn hóa, môi trường là giá trị cốt lõi cần gìn giữ. Chính tư duy này đã giúp quá trình thực hiện đi vào chiều sâu; hạn chế tối đa tình trạng đầu tư dàn trải, manh mún hay mang tính hình thức, phong trào.

Kết quả thực hiện Chương trình MTQG xây dựng NTM đã đổi thay tích cực diện mạo nông thôn tỉnh Thái Nguyên. Nguồn: I.T.N

Giai đoạn 2021 - 2025, toàn tỉnh Thái Nguyên đã huy động tổng nguồn lực trên 85.000 tỷ đồng cho chương trình xây dựng NTM. Trong đó, người dân và cộng đồng đã tự nguyện đóng góp gần 1.300 tỷ đồng, bao gồm hiện vật và ngày công lao động. Nhờ nguồn lực tổng hợp đó, diện mạo hạ tầng nông thôn Thái Nguyên năm 2025 đã có ghi nhận những sự thay đổi đáng ghi nhận. Hệ thống giao thông nông thôn được quy hoạch, đầu tư bài bản, tạo sự liên kết thông suốt giữa các vùng sản xuất, khu dân cư với các trung tâm hành chính - kinh tế. Hàng trăm kilomet giao thông liên xã, liên xóm đã được bê tông hóa, nhựa hóa kiên cố. Các tuyến đường trục chính được mở rộng và nâng cấp, giúp rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển, giảm chi phí vận chuyển hàng hóa và thúc đẩy giao thương giữa các vùng miền.

Không dừng lại ở giao thông, các thiết chế hạ tầng thiết yếu khác cũng được củng cố mạnh mẽ. Hệ thống thủy lợi được kiên cố hóa để đảm bảo tưới tiêu chủ động cho sản xuất nông nghiệp. Lưới điện nông thôn được cải tạo, nâng cấp nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất tiểu thủ công nghiệp và sinh hoạt dân sinh ngày càng cao. Tỷ lệ hộ dân được sử dụng nước hợp vệ sinh cũng gia tăng đáng kể. Những kết quả này cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong cách triển khai thực hiện của Thái Nguyên khi xác định, các tiêu chí hạ tầng không chỉ cần được hoàn thành để đạt tiêu chí mà đã thực sự được nâng cao về chất lượng phục vụ đời sống của người dân.

Nền tảng vững chắc bước vào giai đoạn mới

Trong quá trình thực hiện Chương trình, tỉnh Thái Nguyên cũng coi phát triển kinh tế nông thôn chính là điều kiện đủ để đảm bảo tính bền vững của Chương trình xây dựng NTM. Trong năm 2025, tỉnh tiếp tục dồn lực đẩy mạnh tái cơ cấu ngành nông nghiệp, hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích canh tác. Qua đó, từng bước giải quyết bài toán sản xuất nhỏ lẻ, manh mún bằng giải pháp thúc đẩy kinh tế hợp tác và liên kết chuỗi giá trị.

Tính đến nay, toàn tỉnh đã thành lập được trên 1.000 hợp tác xã và phát triển gần 180 làng nghề. Các hợp tác xã nông nghiệp hoạt động hiệu quả, đóng vai trò quan trọng trong việc cung ứng vật tư đầu vào, chuyển giao kỹ thuật canh tác tiên tiến và trở thành cầu nối tiêu thụ sản phẩm cho nông dân.

Tỉnh Thái Nguyên vừa tổ chức thành công Lễ hội Hương sắc danh trà, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của cây chè, người làm chè trong xây dựng NTM. Nguồn: I.T.N

Việc tổ chức lại sản xuất cũng được địa phương thực hiện bài bản thông qua việc triển khai, nhân rộng các mô hình ứng dụng khoa học - công nghệ, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ. Đặc biệt, tỉnh chú trọng gắn kết sản xuất với chế biến sâu và tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Đây là giải pháp căn cơ để khắc phục tình trạng "được mùa, mất giá", giúp ổn định, nâng cao thu nhập thực tế cho người nông dân. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tiếp tục phát huy hiệu quả, trở thành “đòn bẩy” nâng tầm thương hiệu cho các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng; trong đó, có thể có đến các sản phẩm từ cây chè, vốn là thế mạnh truyền thống, niềm tự hào của địa phương.

Song song với phát triển kinh tế, các giá trị văn hóa và môi trường được xác định tỉnh Thái Nguyên xác định là nền tảng tinh thần cần gìn giữ, phát huy. Các thiết chế văn hóa cơ sở được quan tâm đầu tư đúng mức. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc thiểu số được khôi phục và phát huy thông qua các lễ hội, sinh hoạt cộng đồng. Về môi trường, phong trào bảo vệ cảnh quan nông thôn được triển khai sâu rộng và đi vào thực chất. Từ việc xử lý rác thải sinh hoạt, giữ gìn vệ sinh chung đến xây dựng cảnh quan "sáng - xanh - sạch - đẹp", tất cả đều có sự tham gia tự giác của người dân thông qua các mô hình khu dân cư tự quản. Tỉnh cũng gắn kết xây dựng NTM với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp; vừa tạo thêm sinh kế mới, vừa nâng cao ý thức của người dân trong bảo vệ tài nguyên, môi trường, cảnh quan.

Theo Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Nguyễn Thành Nam, kết quả đạt được trong thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia xây dựng NTM của tỉnh khẳng định sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của Nhân dân. Đây là nền tảng vững chắc để tỉnh bước vào giai đoạn mới với những yêu cầu cao hơn.

Hướng tới tầm nhìn năm 2030, Thái Nguyên đặt ra mục tiêu phấn đấu 100% số xã đạt chuẩn NTM; trong đó, ít nhất 50% số xã đạt chuẩn NTM nâng cao và từ 10% xã trở lên đạt chuẩn NTM hiện đại. Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh sẽ tập trung vào các tiêu chí NTM nâng cao, NTM kiểu mẫu gắn với chuyển đổi số và thích ứng với yêu cầu phát triển bền vững.

Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Nguyễn Thành Nam nhấn mạnh: thời gian tới, các địa phương trong tỉnh phải chủ động lập kế hoạch chi tiết, mạnh dạn đề xuất các nhu cầu hỗ trợ thiết yếu, như: nâng cấp trường lớp, công trình văn hóa, xử lý môi trường; đồng thời, ưu tiên các dự án phát triển sản xuất tạo việc làm…

Giải pháp chủ yếu trong giai đoạn tới vẫn là xã hội hóa nguồn lực, khuyến khích doanh nghiệp và người dân cùng tham gia đầu tư để giảm gánh nặng ngân sách và tăng tính chủ động cho cơ sở. Cả hệ thống chính trị xác định hành động quyết liệt, tránh bệnh thành tích. Tất cả vì mục tiêu cuối cùng là rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các vùng miền và mang lại cuộc sống ấm no cho người dân.

Đồng Văn Thưởng