'Tết số' - văn hóa truyền thống trên nền công nghệ

Lễ hội Chùa Ông - Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được tổ chức thường niên dịp đầu xuân. Ảnh: My Ny

Trên vùng đất hơn 325 năm hình thành và phát triển, người Đồng Nai vẫn còn giữ nhiều giá trị truyền thống tốt đẹp trong ngày Tết. Trong dòng chảy công nghệ số, Tết được “khoác lên mình” một diện mạo mới. Những phong tục, nếp xưa vẫn hiện diện, nhưng được thể hiện sinh động hơn qua các nền tảng và sản phẩm công nghệ hiện đại.

Khi văn hóa truyền thống bước vào không gian số

Những ngày đầu xuân, nếu không có điều kiện đi tham quan di tích trực tiếp, nhiều người dân ở Đồng Nai chỉ cần vài thao tác trên điện thoại thông minh là có thể “dạo bước” trong không gian Văn miếu Trấn Biên hay các di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu của tỉnh. Thông qua các tour tham quan thực tế ảo được giới thiệu trên nền tảng số và các website, câu chuyện về văn hóa, lịch sử, di sản… vùng đất Đồng Nai hiện lên sinh động, chân thực.

Nhà hát Nghệ thuật Đồng Nai livestream các chương trình nghệ thuật Xuân Bính Ngọ 2026 trên mạng xã hội, phục vụ nhân dân.

Bảo tàng Đồng Nai đang giới thiệu các tour tham quan thực tế ảo 360 thực hiện bằng song ngữ tại nhiều di tích: Mộ, đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh và Văn miếu Trấn Biên, phường Trấn Biên; Mộ cự thạch Hàng Gòn, phường Hàng Gòn; đình An Hòa, phường Long Hưng… Đặc biệt, bảo tàng đã dựng mô hình tham quan 3D Di tích Căn cứ Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (Căn cứ Tà Thiết), xã Lộc Thành và Di tích địa điểm Căn cứ Cục Hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (1973-1975), xã Lộc Quang.

Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai cũng giới thiệu đến người dân và du khách nhiều triển lãm số. Bên cạnh đó, đơn vị cũng thường xuyên livestream các chương trình văn nghệ, giao lưu đờn ca tài tử mừng Đảng, mừng Xuân trên fanpage và các nền tảng mạng xã hội của đơn vị. Nhờ đó, không gian thưởng thức văn hóa ngày Tết được mở rộng, lan tỏa trong cộng đồng.

Giám đốc Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh Đồng Nai Tôn Thị Thanh Tình cho biết: “Việc ứng dụng công nghệ số trong tổ chức triển lãm, biểu diễn văn nghệ dịp Tết không chỉ nhằm bắt nhịp xu thế, mà quan trọng hơn là tạo thêm “kênh chạm” mới để văn hóa truyền thống đến gần công chúng. Qua đó, các giá trị lịch sử, văn hóa của Đồng Nai được kể lại bằng ngôn ngữ hiện đại, trực quan, dễ tiếp cận hơn, nhưng vẫn giữ được tinh thần và chiều sâu của văn hóa Tết cổ truyền của dân tộc”.

Nhiều lễ hội truyền thống của Đồng Nai được tổ chức dịp năm mới 2026 như: Lễ hội Lồng tồng (Xuống đồng) của đồng bào Tày, Nùng; Lễ hội Chùa Ông của người Hoa… cũng được các di tích, địa phương livestream, giới thiệu rộng rãi trên mạng xã hội.

Bà Hoàng Thị Huyên, Phó Trưởng ấp 8, xã Thanh Sơn cho hay: “Lễ hội Lồng tồng trước đây chủ yếu diễn ra trong phạm vi ấp, xã, nhưng hiện nay, nhờ mạng xã hội, hình ảnh nghi lễ xuống đồng, trò chơi dân gian, tiếng hát then, tiếng đàn tính… được lan tỏa rộng rãi hơn. Bên cạnh đó, việc người dân chủ động quay clip, chụp ảnh, đăng tải các công đoạn làm bánh truyền thống ngày Tết của địa phương lên mạng xã hội còn góp phần gìn giữ ký ức, để con cháu đi làm ăn xa hay người ở nơi khác cũng có thể theo dõi, hiểu và trân trọng nét văn hóa của quê hương”.

Bản sắc là gốc rễ, công nghệ là đôi cánh

“Tết số” không phải là sự thay thế Tết truyền thống mà là một cách tiếp cận mới để gìn giữ và lan tỏa những giá trị xưa trong bối cảnh hiện đại. Việc sử dụng công nghệ số đúng cách sẽ trở thành “đôi cánh” bền bỉ, giúp văn hóa truyền thống Đồng Nai bước ra không gian rộng lớn hơn, vượt qua giới hạn thời gian và không gian. Công nghệ góp phần làm mới cách thể hiện Tết để những giá trị truyền thống được tiếp nối linh hoạt, phù hợp với đời sống hiện đại mà không đánh mất chiều sâu văn hóa.

Bà Hoàng Thị Huyên, Phó Trưởng ấp 8, xã Thanh Sơn đang thực hiện các công đoạn làm bánh truyền thống ngày Tết được giới thiệu trên mạng xã hội.

Thạc sĩ Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Đồng Nai chia sẻ: “Cùng với nhịp sống hiện đại, quan niệm về Tết của nhiều gia đình cũng có sự mở rộng. Nếu trước đây, Tết chủ yếu gắn với ăn Tết, nghỉ ngơi tại nhà thì nay, Tết còn là dịp để trải nghiệm và gắn kết gia đình theo những cách mới. Nhiều gia đình lựa chọn du lịch trong những ngày đầu xuân, vừa tận hưởng kỳ nghỉ dài vừa tạo thêm không gian sum họp. Sự kết hợp giữa Tết truyền thống với hoạt động du lịch, trải nghiệm văn hóa vì thế đang trở thành một xu hướng, phản ánh sự vận động linh hoạt của đời sống văn hóa Tết trong thời đại số”.

Xuân Bính Ngọ 2026, dẫu đón Tết theo cách nào thì những nét đẹp văn hóa của vùng đất hơn 325 năm hình thành và phát triển vẫn được người dân gìn giữ và lan tỏa. Sự kết hợp giữa cũ và mới, giữa truyền thống và hiện đại đã, đang và sẽ tạo nên một diện mạo Tết Đồng Nai giàu bản sắc, lan tỏa sâu rộng hơn, vừa đậm đà hồn cốt xưa vừa rạng rỡ sức sống mới, cùng đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Ly Na