Tên lửa 358 của Iran: Mối đe dọa với Mỹ trong cuộc chiến bất đối xứng

Đối với Washington và Jerusalem, sự xuất hiện của tên lửa 358 Iran đang đe dọa hệ sinh thái giám sát vốn phụ thuộc nặng nề vào các máy bay không người lái đắt tiền hoạt động chậm chạp trên các không gian chiến trường tranh chấp trong thời gian dài. Ảnh: defencesecurityasia.com

VIDEO: Hindustan Times

Theo scmp.com, tên lửa 358 do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phát triển như một giải pháp sáng tạo nhằm đối phó với các mục tiêu bay chậm, bay thấp như drone và trực thăng.

Khác với tên lửa phòng không truyền thống bay thẳng với tốc độ siêu thanh, tên lửa 358 kết hợp đặc tính của tên lửa đất đối không và đạn bay lượn (loitering munition).

Sau khi được phóng từ bệ ray nghiêng đơn giản lắp trên xe tải nhẹ hoặc vị trí tạm thời, tên lửa 358 sử dụng booster nhiên liệu rắn để tăng tốc ban đầu.

Khi booster tách ra, động cơ turbojet mini (micro-turbojet) - thường là loại động cơ dân sự như Titan AMT của Hà Lan để duy trì chuyến bay kéo dài.

Tên lửa 358 Iran hay còn gọi là tên lửa SA-67, Product-358 hay Saqr-358. Ảnh: cat-uxo.com

Nhờ đó, tên lửa 358 đạt tốc độ cận âm khoảng Mach 0.6 (khoảng 700 km/h), có thể bay lượn trong 30 đến 60 phút.

Theo defencesecurityasia.com, về thông số kỹ thuật, tên lửa 358 có kích thước gọn nhẹ đáng kể. Chiều dài khoảng 2,7 mét, đường kính 15 cm, trọng lượng phóng khoảng 50-58 kg.

Những con số này cho phép lực lượng Iran hoặc các nhóm ủy nhiệm dễ dàng vận chuyển, lắp ráp và ẩn náu trong môi trường đô thị hoặc địa hình phức tạp.

Đầu đạn mang theo khoảng 10 kg chất nổ phân mảnh cao, kết hợp ngòi nổ gần (proximity fuze) quang học hoặc hồng ngoại, tạo bán kính sát thương hiệu quả lên đến 30 mét. Nhờ vậy, tên lửa 358 không cần va chạm trực tiếp mà vẫn tiêu diệt được mục tiêu bằng vụ nổ gần.

Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu (trước kia), người đứng hàng đầu, vị trí thứ hai từ phải sang, đang được giới thiệu về tên lửa 358 tại một cuộc triển lãm của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/twz.com.

Theo defencesecurityasia.com, hệ thống dẫn đường là điểm mạnh then chốt của thiết kế. Ban đầu, tên lửa 358 sử dụng hệ thống quán tính kết hợp định vị vệ tinh để bay đến khu vực mục tiêu. Khi đến nơi, nó chuyển sang chế độ bay lượn theo quỹ đạo số 8 hoặc vòng chờ đợi.

Đầu dò terminal là seeker hồng ngoại imaging (Imaging IR) hoặc cảm biến quang điện tử, cho phép phát hiện và khóa mục tiêu dựa trên dấu hiệu nhiệt hoặc hình ảnh trực quan.

Thiết kế này đặc biệt phù hợp với drone tầm trung bay chậm như MQ-9 Reaper, vốn phát ra nhiệt rõ ràng từ động cơ.

Ngược lại, tên lửa 358 khó theo kịp máy bay phản lực bay cao tốc độ lớn. Chữ ký hồng ngoại thấp của động cơ turbojet không tăng lực còn giúp tên lửa 358 khó bị drone Mỹ phát hiện khi tiếp cận từ phía sau hoặc dưới.

Tên lửa 358 của Iran, còn được biết đến với các tên gọi như SA-67, Product-358 hay Saqr-358, là sự kết hợp độc đáo giữa công nghệ tên lửa đất đối không, đạn tuần kích (UAV tự sát) và các công nghệ đánh chặn tự hành. Ảnh: defencesecurityasia.com

Theo scmp.com, phạm vi hoạt động của tên lửa 358 đạt 100-150 km, trần bay khoảng 8.500 mét. Những thông số này đủ để bao phủ nhiều khu vực chiến lược quan trọng mà không cần radar dẫn đường liên tục, giảm nguy cơ bị đối phương phát hiện và tấn công ngược.

Tên lửa 358 có thể bay lượn chờ đợi hàng chục phút gần đường bay dự kiến của mục tiêu, thử nhiều lần nếu lần đầu không trúng, giống như một “mũi tên ẩn” theo cách mô tả của chuyên gia Trung Quốc.

Theo scmp.com, so sánh với tên lửa phòng không thông thường, tên lửa 358 rõ ràng chậm hơn và ít hiệu quả hơn với mục tiêu nhanh, bay cao.

Tuy nhiên, chính sự chậm rãi, khả năng bay lượn và chi phí thấp đã biến nó thành công cụ lý tưởng để săn drone - loại tài sản Mỹ đang sử dụng rộng rãi cho giám sát và tấn công chính xác.

Ảnh: Bộ Quốc phòng Nga/twz.com.

VIDEO: CNN-News18

Các báo cáo thực chiến năm 2026 cho thấy Iran và lực lượng ủy nhiệm đã sử dụng tên lửa 358 để gây tổn thất đáng kể cho drone MQ-9 Reaper, tạo ra hiệu ứng kinh tế chiến tranh bất lợi cho phía Mỹ khi chi phí thay thế drone cao gấp nhiều lần chi phí tên lửa.

Theo defencesecurityasia.com, sự ra đời của tên lửa 358 phản ánh rõ chiến lược quốc phòng của Iran dưới áp lực cấm vận. Bằng cách tận dụng linh kiện dân sự sẵn có như động cơ turbojet nhỏ và cảm biến thương mại, Iran đã chế tạo được vũ khí hiệu quả, dễ sản xuất hàng loạt và dễ chuyển giao cho các đồng minh.

Dù một số phân tích ban đầu của phương Tây đánh giá thấp, hiệu suất thực chiến đã chứng minh giá trị của tên lửa 358 trong việc làm suy yếu ưu thế không quân đối phương mà không cần đầu tư vào hệ thống radar phức tạp hay tên lửa đắt tiền.

Tên lửa 358 không phải là giải pháp thay đổi hoàn toàn cán cân quyền lực, nhưng nó đại diện cho bước tiến quan trọng trong lĩnh vực phòng không bất đối xứng.

Với thiết kế lai thông minh, thông số kỹ thuật tối ưu cho mục tiêu chậm và chi phí phải chăng, tên lửa 358 đang buộc Mỹ cùng các đồng minh tái đánh giá cách bảo vệ tài sản không quân đắt đỏ trước những mối đe dọa giá rẻ nhưng khôn ngoan.

Trong tương lai, công nghệ tương tự có thể lan rộng, định hình lại cách thức tiến hành các cuộc xung đột hiện đại.

(Theo South China Morning Post, Defence Security Asia, twz.com)

Đào Cảnh