Tây Ninh gìn giữ sắc màu Lân Sư Rồng truyền thống

Múa Lân Sư Rồng từ lâu đã trở thành nét đẹp gắn liền đời sống tinh thần người dân. (Ảnh: Giang Phương/TTXVN)

Những chiếc đầu lân rực rỡ được tạo nên từ khung tre, giấy và đôi bàn tay khéo léo của người thợ xuất hiện trong những màn múa Lân Sư Rồng sôi động trong các dịp lễ, Tết và sự kiện văn hóa.

Ở Tây Ninh, nghề làm đầu lân cùng nghệ thuật lân sư rồng vẫn hiện diện trong đời sống, góp thêm một sắc màu đặc trưng cho không gian văn hóa của vùng đất Nam Bộ.

Trong ký ức của nhiều người, tiếng trống lân luôn gợi lên không khí náo nhiệt của những ngày hội. Khi tiếng trống, tiếng chập chõa vang lên, những chiếc đầu lân nhiều màu sắc xuất hiện cùng các động tác múa mạnh mẽ, uyển chuyển, tạo nên không khí vui tươi trong những dịp lễ, Tết và các hoạt động cộng đồng.

Đằng sau những màn trình diễn ấy là những người làm nghề thủ công, những người dành thời gian tạo nên từng chiếc đầu lân. Từ những vật liệu ban đầu, người thợ phải tạo dựng khung, định hình dáng đầu lân rồi tiếp tục hoàn thiện các chi tiết, trang trí để sản phẩm có được hình dáng và màu sắc đặc trưng.

Nghề làm đầu lân ở Tây Ninh được thực hiện thủ công, bắt đầu từ những khung tre. Công việc đòi hỏi người thợ phải có sự khéo léo, sáng tạo và tình yêu đối với văn hóa dân gian. Mỗi chiếc đầu lân sau khi hoàn thiện mang những đường nét và màu sắc sinh động, phục vụ cho hoạt động biểu diễn lân sư rồng trong đời sống văn hóa.

Tre vốn là vật liệu quen thuộc trong đời sống người Việt, nhưng qua bàn tay người thợ, những nan tre được tạo hình thành bộ khung có đường nét mềm mại. Từ bộ khung ấy, chiếc đầu lân dần hoàn thiện qua các công đoạn thủ công. Người làm nghề phải chú ý đến hình dáng, độ cân đối và từng chi tiết trang trí để tạo nên một sản phẩm vừa có tính thẩm mỹ vừa đáp ứng yêu cầu biểu diễn.

Nghề làm đầu lân vì vậy không đơn thuần là công việc tạo ra một sản phẩm phục vụ lễ hội. Trong mỗi chiếc đầu lân còn có kỹ năng thủ công và sự sáng tạo của người thợ. Những kỹ năng ấy được duy trì trong quá trình làm nghề, góp phần giữ lại một sản phẩm thủ công gắn với nghệ thuật trình diễn dân gian.

Từ khung tre mộc mạc, qua bàn tay nghệ nhân, đầu lân trở thành tác phẩm nghệ thuật. (Ảnh: Giang Phương/TTXVN)

Nếu chiếc đầu lân là phần tạo hình thì múa Lân Sư Rồng chính là phần làm nên sức sống của sản phẩm. Một chiếc đầu lân chỉ thực sự trở nên sinh động khi được đặt trong không gian biểu diễn, kết hợp với tiếng trống và sự phối hợp của người múa.

Tại Tây Ninh, Lân Sư Rồng xuất hiện trong nhiều hoạt động văn hóa, lễ hội. Những màn trình diễn rộn ràng góp phần tạo không khí vui tươi trong các hoạt động cộng đồng.

Lân Sư Rồng cũng có mặt trong các hoạt động du lịch, lễ hội lớn của Tây Ninh. Tại Hội Xuân núi Bà Đen, chương trình khai hội có các màn trình diễn lân sư rồng góp phần tạo không khí náo nhiệt cho mùa lễ hội tại một trong những điểm đến văn hóa, tâm linh nổi tiếng của địa phương.

Không chỉ hiện diện trong lễ hội, Lân Sư Rồng còn có không gian phát triển ở lĩnh vực thể thao. Tây Ninh từng đăng cai Giải vô địch Lân Sư Rồng toàn quốc lần thứ 11 năm 2025 tại Nhà thi đấu tỉnh.

Việc Lân Sư Rồng xuất hiện tại một giải đấu cấp quốc gia cho thấy loại hình này không chỉ được thực hành trong các dịp lễ hội mà còn có tính chất thể thao rõ nét. Những bài biểu diễn đòi hỏi người tham gia có kỹ thuật, sức khỏe, sự nhanh nhẹn và khả năng phối hợp giữa các thành viên.

Cùng với nghề làm đầu lân, Tây Ninh còn có những nghề thủ công liên quan đến hoạt động lân sư rồng. Đáng chú ý, nghề làm trống ở Bình An là một nghề truyền thống của địa phương, trong đó có sản phẩm trống phục vụ múa lân sư rồng. Năm 2025, nghề làm trống Bình An được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Những chiếc trống với âm thanh vang, khỏe là một phần không thể thiếu trong các màn múa Lân Sư Rồng. Khi tiếng trống hòa cùng tiếng chập chõa và những bước chuyển động của lân, sư, rồng, không gian lễ hội trở nên rộn ràng hơn.

Từ chiếc đầu lân được làm thủ công đến tiếng trống Bình An và những màn trình diễn trên sân đình, sân khấu hay tại các lễ hội, Lân Sư Rồng tạo nên một chuỗi giá trị văn hóa có sự kết nối giữa nghề thủ công và nghệ thuật trình diễn.

Đối với Tây Ninh, việc các sản phẩm thủ công và nghệ thuật lân sư rồng tiếp tục xuất hiện trong những hoạt động văn hóa, lễ hội và thể thao cũng tạo điều kiện để những giá trị truyền thống có thêm không gian hiện diện trong đời sống đương đại./.