Tạo sinh kế bền vững cho người học nghề

Xung quanh vấn đề này, bà Phạm Thị Hường – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội có những trao đổi trên Báo Giáo dục và Thời đại về đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, mô hình hợp tác sâu giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp, mở ra cơ hội việc làm, thu nhập cho người học ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Doanh nghiệp tham gia sâu vào quá trình đào tạo

* Là một trong những cơ sở giáo dục nghề nghiệp có quan hệ hợp tác khá rộng với doanh nghiệp, bà có thể cho biết, Trường Cao đẳng Công nghiệp Hà Nội triển khai mô hình này như thế nào?

Hiện nay, nhà trường có mạng lưới khoảng trên 100 doanh nghiệp trong các lĩnh vực liên quan đến đào tạo. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu tiếp nhận sinh viên thực tập, trải nghiệm và tuyển dụng sau tốt nghiệp thì hiện nay, hai bên hợp tác sâu hơn, trong đó doanh nghiệp tham gia ngay từ quá trình đào tạo, đặt hàng và cùng nhà trường thống nhất nội dung chương trình.

Hiện, khoảng 50% số ngành nghề của trường đã được doanh nghiệp đặt hàng và đưa chương trình của doanh nghiệp vào đào tạo. Với những nội dung này, sinh viên khi ra trường cơ bản không phải đào tạo lại, học lại hoặc trải qua thời gian thử việc kéo dài, mà có thể tiếp cận ngay vị trí việc làm và hưởng mức lương tương ứng.

Bà Phạm Thị Hường - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội. Ảnh: Sỹ Điền.

Việc xây dựng chương trình bắt đầu từ nhu cầu vị trí việc làm của doanh nghiệp. Hai bên xác định những nội dung nhà trường đã đáp ứng, phần doanh nghiệp cần bổ sung và cụ thể hóa thành chương trình đào tạo.

Sau mỗi mô-đun, môn học hoặc tín chỉ, sinh viên được xác định khả năng đáp ứng vị trí việc làm nào tại doanh nghiệp. Quá trình đào tạo cũng thường xuyên được đánh giá, lấy ý kiến người học để tiếp tục điều chỉnh.

Thầy cô cũng phải 'nhúng mình' vào doanh nghiệp

* Khi doanh nghiệp tham gia sâu vào đào tạo, yêu cầu đối với đội ngũ nhà giáo chắc chắn cũng thay đổi. Vậy nhà trường chuẩn bị như thế nào?

Những năm gần đây, đội ngũ nhà giáo thường xuyên được bồi dưỡng về phương pháp giảng dạy, đổi mới dạy học và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong đào tạo.

Đặc biệt, hằng năm giáo viên phải bố trí thời gian xuống doanh nghiệp học tập, thực tập hoặc tiếp nhận chuyển giao chương trình. Có trường hợp doanh nghiệp đưa thiết bị về trường để vừa tổ chức đào tạo sinh viên, vừa giúp giáo viên thực hành.

Một lớp học của Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội.

Vào mùa hè, nhà trường có thể bố trí khoảng 1 tháng để giáo viên cùng doanh nghiệp thực hiện chuyển giao chương trình. Điều này cần thiết bởi chương trình của doanh nghiệp thường tiệm cận rất sâu với từng vị trí việc làm, trong khi chương trình nhà trường hướng tới trang bị kỹ năng nền tảng để người học có thể đáp ứng nhiều vị trí.

Mô hình đào tạo 70% thực hành, 30% lý thuyết được lồng ghép trong chương trình, không phát sinh thêm thời gian học. Doanh nghiệp tham gia đặt hàng cả phần lý thuyết và thực hành.

Cùng với chuyển giao chương trình, doanh nghiệp còn đưa trang thiết bị vào trường, qua đó tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận công nghệ đang được sử dụng thực tế và giúp giáo viên cập nhật công nghệ.

Tạo sinh kế ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường

Bà Phạm Thị Hường - Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội đón tiếp đoàn Nhật Bản, trong đó nhiều doanh nghiệp lớn - đến thăm và làm việc với nhà trường.

* Theo bà, lợi ích lớn nhất của mô hình hợp tác này đối với người học là gì? Liệu đào tạo gắn với doanh nghiệp có thể trở thành giải pháp tạo sinh kế, giảm nghèo?

Trước hết, người học được tiếp cận sớm với công nghệ mà doanh nghiệp đang sử dụng. Những máy móc, thiết bị công nghệ cao nhà trường chưa thể đầu tư ngay thì thông qua hợp tác, sinh viên vẫn có cơ hội tiếp cận.

Quan trọng hơn, đào tạo gắn với vị trí việc làm giúp sinh viên rút ngắn khoảng cách từ nhà trường đến thị trường lao động. Các em không mất nhiều thời gian để đào tạo lại, có thể tham gia công việc với mức lương thỏa thuận tương xứng. Đồng thời, sinh viên được rèn luyện tính kỷ luật, an toàn lao động, văn hóa doanh nghiệp và phương thức làm việc ngay trong quá trình học.

Đây thực sự là mối quan hệ cùng có lợi: doanh nghiệp giảm chi phí, thời gian tuyển dụng và đào tạo lại; nhà trường rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo với thị trường lao động; còn sinh viên có việc làm và thu nhập.

Sinh viên trực tiếp thực hành trên thiết bị, máy móc.

Nhiều sinh viên của trường từ học kỳ 3 đã đi làm có lương. Chẳng hạn, sinh viên ngành Ô tô thực tập tại VinFast từ 5-6 tháng có thể thu nhập gần 100 triệu đồng. Khoản thu nhập này có thể giúp các em trang trải học phí, sinh hoạt phí và tự mua sắm máy tính, xe máy mà không cần xin gia đình.

Với những học sinh, sinh viên đến từ gia đình khó khăn, vùng nông thôn, miền núi, việc có thể học nghề và sớm có việc làm, tạo thu nhập không chỉ giúp giảm gánh nặng chi phí học tập, mà còn mở ra cơ hội xây dựng sinh kế bền vững. Đây cũng là một hướng để giáo dục nghề nghiệp góp phần giảm nghèo thông qua nâng cao kỹ năng và khả năng có việc làm của người học.

Hiện khoảng 50% sinh viên của trường đến từ Hà Nội; 50% còn lại đến từ các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và miền núi phía Bắc như: Điện Biên, Sơn La, Lai Châu, Thái Bình, Hưng Yên, Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Phòng… và nhiều học sinh, sinh viên ở miền Trung.

Sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội tìm hiểu các doanh nghiệp và thị trường lao động.

Mở rộng hợp tác, tinh gọn bộ máy

* Trong bối cảnh sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp, nhà trường có định hướng phát triển như thế nào?

Nhà trường đang tập trung nâng cao chất lượng, tinh gọn bộ máy và đổi mới đào tạo. Hiện trường chuẩn bị tiếp nhận, sáp nhập 2 trường trung cấp gồm Trường Trung cấp Tin học Hà Nội và Trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Công nghệ Hà Nội, dự kiến hoàn tất thủ tục trong tháng 8 - tháng 9.

Sau sáp nhập, nhà trường cần khoảng thời gian để tổ chức, sắp xếp lại bộ máy, cập nhật chương trình và khảo sát, chuyển đổi đối với đội ngũ giáo viên mới theo hướng đang triển khai.

Nhiều doanh nghiệp đến "săn đón" sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội.

Đối với bộ khung hiện tại, chất lượng đào tạo và phương pháp giảng dạy đang được duy trì tốt; sinh viên tích cực học tập, giảng viên làm việc với tinh thần nhiệt huyết. Nhà trường cũng thường xuyên lấy ý kiến phản hồi của người học để tiếp tục cải tiến.

Xin cảm ơn bà!